Các bạn đọc thân mến,
Mình là tác giả của bộ truyện "Cổ Tâm Sinh".
Mình rất vui vì niềm đam mê với sử Việt đã đưa chúng ta tới với nhau.
Mình tin rằng mỗi bạn khi tìm đến tác phẩm này đều đã có một nền tảng lịch sử nhất định, đủ để phân định rạch ròi tiểu thuyết với chính sử.
Vì vậy, mình mong rằng khi đọc truyện, các bạn hãy giữ tâm thế thưởng thức văn chương, nhìn lịch sử qua lăng kính văn học, chứ không phải để tham khảo hay học tập như tư liệu.
Những năm gần đây, các tác phẩm liên quan đến lịch sử thường có phần nhạy cảm, bởi giữa chính sử và hư cấu luôn tồn tại ranh giới mỏng manh.
Để phục vụ cho cốt truyện, một số tình tiết cần được thêm thắt, nhân vật có thể được khắc họa khác đi.
Điều đó không có nghĩa là tác giả muốn bóp méo hay bôi nhọ lịch sử.
Trái lại, để viết nên một câu chuyện lấy cảm hứng từ lịch sử, người viết phải bỏ ra rất nhiều thời gian nghiên cứu, tìm tòi, và quan trọng nhất là đều xuất phát từ đam mê với lịch sử dân tộc.
Vì vậy, việc gán cho họ hai chữ "lật sử" thật sự là điều oan uổng.
Dẫu vậy, mình cũng hiểu rằng có những tác phẩm vì quá chú trọng vào cốt truyện mà thêm thắt tình tiết lệch lạc hoặc rập khuôn là không nên.
Với "Cổ Tâm Sinh", mình chỉ mong được gửi gắm góc nhìn riêng, tái hiện một thời kỳ đầy biến động.
Mong rằng khi bước vào trang truyện này, các bạn sẽ thấy vừa quen vừa lạ, vừa có cái chân thực của sử, vừa có cái bay bổng của văn chương.
***
Về "Cổ Tâm Sinh", vẫn là cốt truyện xuyên không thường thấy.
Một cô gái ở thời hiện đại vô tình quay trở lại thời xưa.
Truyện lấy bối cảnh năm Diên Ninh thứ năm (1458).
Tại sao lại là năm 1458?
Vì trong Đại Việt sử ký toàn thư, năm 1458 không ghi nhận sự kiện lịch sử quan trọng nào.
Nên mình có thể thoải mái xây dựng tình tiết mà không phải quá lo lắng sẽ có xung đột với chính sử.
"Cổ Tâm Sinh" là ý tưởng mình ấp ủ từ năm 2021, trong khoảng thời gian đó ngoài nghiên cứu tài liệu lịch sử, viết truyện thì mình còn làm một việc rất quan trọng nữa, đó là đi đọc "phốt".
Nhờ đó mà mình mới biết nên tránh viết gì để không thấy tên mình xuất hiện trên một diễn đàn nào đấy.
Sau khi đọc qua rất nhiều confession, mình đã phải sửa lại toàn bộ cốt truyện ban đầu, và hướng tới một bộ truyện mà không ai hoàn toàn là người xấu cả, mỗi nhân vật đều sẽ có những câu chuyện riêng.
Với tiêu chí "4 không ":
- Không "hài nhảm": Một số tác phẩm mình từng đọc bị lạm dụng quá nhiều các từ ngữ hiện đại trong một bộ truyện mang tính cổ trang.
Đối với mình thì thêm vài tình tiết gây cười vào truyện không có gì xấu cả, nhưng đôi lúc nó không mang lại tính gây cười mà làm mình bị tụt cảm xúc khi đọc truyện.
Định hình tâm thế khi đọc truyện ngay từ ban đầu là việc rất quan trọng, nếu xác định truyện đi theo hướng vui vẻ, hài hước thì thêm vài "miếng hài" vào đó không có vấn đề gì cả.
Nhưng một bộ truyện tình rất tình, hay cung đấu cực căng thì nên tiết chế mấy chi tiết ấy lại.
Nói vậy thôi chứ, trong quá trình mình viết mình thấy cảm xúc của mình lên xuống như trên tàu cao tốc vậy.
Nên các bạn cũng cần cài chắc dây an toàn giữ vững tâm thế có thể rơi bất cứ lúc nào.
- Không "tình tiết thiếu não", "coi thường IQ" người đọc: Cái này nghe có vẻ hơi căng thẳng nhưng về cơ bản là những tình tiết như trong "truyện audio" trên Tiktok vậy.
Nếu thật sự muốn xây dựng một nhân vật phản diện ấn tượng thì mình muốn làm họ thông minh một chút, thay vì những phản diện lên kế hoạch rồi bị vạch trần trong vòng 5 dòng, sống không nổi 20 dòng.
Biết là sẽ có nhưng nhân vật phản diện chính và và phản diện phụ, nhưng mà sự thật là người xưa khôn ngoan hơn chúng ta tưởng rất nhiều, nhất là tiểu thư, ái nữ trong cung đình thì càng không đơn giản.
Nhân vật phản diện phụ được vẽ ra để làm nền cho nhân vật chính nhưng đừng tôn nhân vật chính lên hàng Thánh Mẫu.
- Không làm mất lễ nghi và bản sắc văn hoá: Rất nhiều truyện và cả phim ảnh vì để ngôn tình hoá mà thêm nhiều tình tiết thân mật quá mực.
Phải biết rằng là thời kì này rất trọng Nho giáo, và "nam nữ thụ thụ bất thân" được đặt rất nặng.
Chỉ việc trao khăn trao duyên, mời nhau miếng trầu đã là một cách thể hiện rất tình ái rồi, nắm tay thì đã là mức cực kỳ thân thiết, chứ đứng nói đến việc ôm - hôn.
Nhắc đến việc hôn, châu Á thời xưa không có quan niệm hôn hay chạm môi nhau để bày tỏ tình yêu, thậm chí có thể họ còn coi việc đó là mất vệ sinh.
Các bạn hay nhìn vào thực tế thật thực tế, có thể những mỹ nam ở đây có một hàm răng nhuộm đen như truyền thống xưa thì sao?
- Không áp đặt lên nhân vật: Cái này quan trọng, mình không muốn biến một nhân vật nào thành người xấu một cách vô lý.
Không phải là tôi đang cần một nhân vật phản diện, hãy trở thành một người xấu tính và đáng ghét không vì lý do gì cả đi.
Đây không phải là một bộ truyện cung đấu, vì mình không muốn biến người phụ nữ nào trở nên xấu xa và bị mọi người ghét cả.
Nếu mà bạn vẫn cảm thấy nhân vật này thật đáng ghét thì có thể là mình chưa khai thác đến thôi.
Điều quan trọng cần nhắc lại.
Đây không phải bộ truyện cung đấu, tranh giành tình cảm.
***
Một vài lưu ý khi trong quá trình đọc.
- Trước tiên về xưng hô.
Người Việt xưa có thể vẫn bị ảnh hưởng chút ít từ Trung Hoa, tuy không xưng tỷ, muội, cô nương,... như trong điện ảnh.
Nhưng vẫn có vài tài liệu xưng là "huynh đệ".
Trong chiếu của Lê Thánh Tông có đoạn, xưng hô với Lê Khắc Xương như sau:
"Từ nay huynh Vương được đặc ân mang họ Bùi để mãi mãi tỏ rõ lòng ân quốc tính của Tiên Đế đối với dòng dõi người oan khuất."
Như vậy, giữa các hoàng tử sẽ xưng hô là huynh Vương - Vương đệ.
Theo Đại Việt sử ký toàn thư, tôn xưng của vua cho đến thời điểm trong truyện (1458) vẫn là Quan gia - bệ hạ, chỉ khi đến năm 1467 mới xuất hiện tôn xưng Hoàng thượng.
Hoàng Thái Hậu tự xưng là Quả nhân, khi coi chính sự vẫn xưng là trẫm.
"Việc người tốt thì thiên thời hòa.
Nay Quan gia còn trẻ mà thiên tai xảy ra luôn, trẫm rất lo sợ."
"Từ khi Quả nhân coi chính sự đến nay, thấy rõ lòng trung quân ái quốc của các đại thần đã hết sức phò tá giúp rập."
Khi muốn nhắc đến đích danh vua nhưng để tránh phạm huý thì người ta sẽ thường gọi bằng tên niên hiệu của vị vua đó.
Ví dụ như vua Quang Trung, Càn Lòng...
Nên đôi khi gọi Diên Ninh là để chỉ vua Lê Nhân Tông.
"Diên Ninh tự btết mình không phải là con của tiên đế, hơn nữa lòng người ly tán, nên ngày mồng 3, tháng 10 năm nay, đã ra lệnh cho Trẫm lên thay ngôi báu."
Về một số vai vế và cách xưng hô khác, được tham khảo từ "Cách xưng hô trong Nho giáo"
Nguồn tham khảo:
https://www.vanchuongviet.org/index.php?comp=tacpham&action=detail&id=23353
- Chuyện phi tần hậu cung trong sử sách.
Hầu hết các nhà chép sử thời đó, chỉ chép lại chính sử liên quan đến triều chính - chính trị, những việc về hậu cung lại ít ghi chép hơn.
Một phi tần khi được sử ghi lại thường là do có xuất thân danh giá hay sinh được hoàng tự.
Nếu một người mà xuất thân không có gì nổi bật lại không sinh được con thì lịch sử có thể sẽ không ghi lại.
Điều này thì tạm thời có thể giải thích cho việc tại sao dưới thời Lê Nhân Tông và Lê Nghi Dân lại không có bất cứ tài liệu lịch sử nào về phi tần của hai vị vua này dù cũng đã ở độ tuổi lập thất.
Nhưng Lê Nhân Tông tại vị cũng khá lâu thì việc lập phi tần là điều thiết yếu.
Vậy người xuất thân đủ hiển hách để làm vợ vua có thể là ai?
Trong quá trình tìm hiểu, mình được biết rằng gia phả Nguyễn Xí có tổng cộng 24 người con.
Trong đó có một người con gái là Nguyễn Ngọc Lệ lấy thái tử con vua, nhưng lại không ghi rõ là vị vua nào, cũng không có ghi chép nào về vị phi tần này.
Vậy nên xin phép cho mình được tạm cho rằng, Ngọc Lệ được gả cho Nhân Tông khi tuổi còn rất trẻ để phục vụ cho cốt truyện.
Chứ thật ra mình cũng biết giả thuyết này có rất nhiều lỗ hổng, vì con trưởng của Nguyễn Xí là Nguyễn Sư Hồi sinh năm 1444 (Nguyễn Xí sinh con đầu lòng ở tuổi 47?) tức là trong truyện ông mới 14-15 tuổi vậy em gái Nguyễn Ngọc Lệ thậm chí còn trẻ hơn.
- Chuyện về các giai thoại.
Đầu tiên là giai thoại Lê Thánh Tông gặp Trường Lạc Hoàng Hậu lần đầu khi đang vo gạo.
Mình nghĩ là đây chỉ là một giai thoại dân gian truyền lại để trữ tình hoá cuộc tình của vua thôi nên nó không có tính xác thực.
Trường Lạc là con của quốc công Nguyễn Đức Trung, xuất thân thế gia như vậy lại phải tự đi vo gạo sao?
Theo góc nhìn của mình thì nghiêng về một cuộc hôn nhân chính trị để củng cố quyền lực hơn vì Nguyễn Đức Trung cũng có công phò tá Lê Thánh Tông lên ngôi.
Tiếp theo là Trường Lạc là con gái còn sót lại của Nguyễn Trãi, hay người con gái câm tên Nguyễn Thị Đào sau được làm phi tần của Lê Thánh Tông.
Trong phả hệ của Nguyễn Trãi, duy nhất chỉ có một người còn sống sót tên là Phu nhân họ Lê sau sinh ra người con là Anh Vũ, ngoài ra thì không còn ai khác.
Nên nghi vấn Trường Lạc là con gái của Nguyễn Trãi là bất hợp lý, phải biết rằng cho đến khi Lê Thánh Tông minh oan cho Nguyễn Trãi vào năm 1464 thì cuộc truy sát dòng họ Nguyễn Trãi trước đó vẫn diễn ra rất gắt gao, nếu ai dám bao che thì cũng phạm phải tội bất trung.
Cuối cùng là Trường Lạc Hoàng Hậu dùng độc để giết vua Lê Thánh Tông.
Nhiều nhà sử học gần đây nghiên cứu rằng có thể Trường Lạc đang cố dùng thạch tín (trong sử sách chỉ ghi là thuốc độc) để cứu vua vì người xưa bôi thạch tín vào những vết loét để khử trùng.
Nhưng đến khoảng thế kỉ XV đấy, Đông Y cũng nhận thức rõ là thạch tín là một chất cực độc không thể tuỳ tiện sử dụng.
Về việc chữa bệnh cho vua đáng nhẽ là do ngự y chịu trách nhiệm, hà cớ gì Trường Lạc Hoàng Hậu phải đích thân bôi thuốc khi không có chỉ định của ngự y.
Và nếu bà thật sự giết vua thì triều đình biết sao có thể để yên được.
Chỉ dựa vào 2 dòng lời bình (chính xác là 1 dòng 2 chữ) của sử gia Vũ Quỳnh trong Đại Việt sử ký toàn thư, mà vội kết luận việc Trường Lạc Hoàng Thái Hậu giết vua là thiếu cơ sở.
Nên mình sẽ trung lập về vấn đề này không khẳng định cũng không phủ định.
- Chuyện về các cung điện trong Hoàng thành.
Theo nhận định ban đầu của mình thì điện thiết triều chính có thể là điện Thị Triều vì nó cũng nằm trên trục thần đạo và vì nó có tên là Thị Triều (Xem triều).
Tham khảo một số nguồn thì điện Thị Triều trước đó là Kính Thiên Môn cho đến thời Lê Trung Hưng vua chủ yếu làm việc ở đây nên mới đổi tên thành Thị Triều.
Một số nguồn khác lại nói rằng đấy là hai công trình riêng biệt.
Trong ĐVSKTT có đoạn như sau:
"Trước đó, sau khi thành phục, thần chủ mới của Thái Tổ để ở điện Càn Đức.
Mỗi khi ra coi chầu, vua đứng tựa cột bên đông điện Hội Anh."
ĐVSKTT chép Thái Tổ làm điện Kính Thiên vào ngày 22 tháng Chạp năm 1428, trong khi Cương Mục và Thông Sử lại ghi lên ngôi ngày 15 tháng 4 tại điện Kính Thiên, sớm hơn tận 8 tháng, một điều tương đối vô lý.
Về cơ bản thì Cương Mục và Thông Sử đã nhầm lẫn và gán ghép Kính Thiên là chính điện trong suốt triều Lê nhưng điều đó chưa thực sự đúng.
Và mình cũng nhấn mạnh là không nên đồng nhất điện Kính Thiêm năm 1428 với năm 1465.
Chức năng của điện trước năm 1465 là gì thì mình không rõ nhưng nơi diễn ra thi đình được mô tả là sân điện Hội Anh, phải tận sau năm 1465 mới được tổ chức ở sân điện Kính Thiên.
Và một số cung điện khác như:
"Năm 1428, cho xây dựng lại một loạt cung điện làm nơi thiết triều, nơi nhà vua làm việc và nơi ở của hoàng cung.
Trục thần đạo đi từ Đoan Môn vào là cửa Chu Tước, điện Thị Triều, điện Cần Chánh và Hậu Cung.
Tương truyền điện Ngọc Hà được xây trên nền của khu vực trước là 1 nhánh của .
Sau này xây thành Đại La người ta đã lấp nhánh sông đó đi, nước dồn lại thành 1 cái hồ nằm ngay trước điện, muốn đi vào điện phải đi qua 1 cây cầu.
Do đó mà điện mới có tên là điện Ngọc Hà.
Ngoài ra, điện Vạn Thọ, là nơi ở của các hoàng đế nhà Lê trong suốt 100 năm tồn tại.
Phía đông điện này là Đông Cung, nơi ở của Thái tử.
Lê Thái Tổ cũng cho dựng nhiều cung điện lớn như Hội Anh, Cẩn Đức, Tường Quang, Giảng Võ, Thúy Ngọc, Thừa Hoa, Kim Loan, Bảo Quang, Thừa Thiên..."
- Chuyện về hệ thống quan lại dưới thời Lê Nhân Tông.
Thời Lê Nhân Tông mới chỉ có hai bộ là Lại bộ và Lễ bộ (Theo "Dư địa chí" của Nguyễn Trãi còn có Dân bộ, tức là Hộ bộ).
Đứng đầu mỗi bộ là thượng thư, giúp việc có tả thị lang, hữu thị lang hoặc tham tri.
Dưới cấp bộ là ty.
Đứng đầu mỗi ty là lang trung với viên ngoại lang và chủ sự giúp sức.
Giúp việc trực tiếp cho hoàng đế là trung khu gồm các quan tả, hữu tướng quốc, tam thái (thái sư, thái uý, thái bảo), tam thiếu (thiếu sư, thiếu uý, thiếu bảo), tam tư (tư mã, tư không, tư khấu), bộc xạ.
Dưới trung khu là hai ban văn, võ.
Đứng đầu ban văn là quan đại hành khiển.
Các bộ, ngành thuộc văn ban là bộ Lại, bộ Lễ, khu mật viện, hàn lâm viện, ngũ hình viện, ngự sử đài, quốc tử giám, quốc sử viện, nội thị sảnh, và các cơ quan khác gọi là quán, cục, hay ty.
Đứng đầu các bộ là quan thượng thư.
Đứng đầu ban võ là đại tổng quan.
Tiếp đến là các chức đại đô đốc, đô tổng quản, tổng quản, tổng binh, tư mã.
Ban võ gồm 6 quân điện tiền và 5 quân thiết đột.
Mình có làm một sheets các nhân vật lịch sử và chức vụ trong khoảng thời gian 1442-1458 được phổ theo ĐVSKTT, các bạn cần có thể tham khảo.
Ngoài ra, một số bài thơ được tham khảo từ Thi viện:
https://www.thivien.net/
Đến đây thì cũng hơi dài rồi, cảm ơn các bạn đã đọc hết những lưu ý này trước khi đi vào bộ truyện.
Nếu có bất kỳ ý kiến hay đóng góp xin hãy nói cho mình để tránh những bất đồng, hiểu lầm về sau.