1960 - quán cà phê Givral, thương xá Eden, đường Catinat, Sài Gòn
.
Tôi nhìn theo một thằng cha bước vào quán vào giờ nghỉ trưa.
Theo sau anh ta là một toán cả người tây lẫn người Việt, có vẻ là đồng nghiệp.
"Đối tượng" của tôi miệng ngậm thuốc lá, cười nói hào sảng nói một tràng tiếng Mỹ bằng cái giọng miền nam đặc sệt.
Anh ta đi qua tôi.
Tôi kín đáo hạ mi mắt, vờ như mình đang chăm chú đọc báo.
Qua khóe mắt, anh ta và đồng nghiệp ngồi vào bàn, bắt đầu gọi cơm trưa và cà phê.
Nhìn anh ta hút thuốc bất giác tôi cũng thèm.
Không hạ tờ báo mà móc túi quần ra hộp Thăng Long vàng, tôi hơi nhíu mày, cuối cùng lại không lấy ra nữa.
Sơ xuất quá.
Lẽ ra phải nghĩ đến chuyện này sớm hơn.
Chép miệng vì thèm thuốc, tôi lại vờ như cầm cốc cà phê lên uống, mắt vẫn kín đáo găm chặt "đối tượng" vừa tới, đồng thời cũng ngấm ngầm để ý cả xung quanh.
Dù đã chuẩn bị đầy đủ tươm tất, tôi thi thoảng vẫn bất giác nhòm ngó lại bộ vét-tông trên người mình.
Quán cà phê đông đúc ồn ào, tiếng tây tiếng ta rôm rả khắp nơi.
Đủ thứ chuyện ở Viện trên Viện dưới.
"Đối tượng" của tôi từ nãy đến giờ vẫn luôn mồm không dứt, đồng nghiệp của anh ta cứ tí một lại cười phá lên.
Có vẻ đây là một người vui tính hóm hỉnh.
Tôi nghĩ, nhớ lại những thông tin theo dõi mà tôi được cấp trên giao cho.
Nam
27 tuổi
Phóng viên cho hãng thông tấn Uây-tơ (Reuters)
Rất giỏi ngoại ngữ
Hút thuốc lá loại Lắc-ky (Lucky)
Ở số nhà 171/i, Cô Bắc
Nuốt ngụm cà phê, tôi bắt đầu nghĩ đến chuyện mình phải tìm hiểu xem ở Sài Gòn người ta hay hút thuốc loại gì, để có cớ thì mời anh ta một điếu rồi lân la tiếp cận, biết đâu được.
Trong hồ sơ theo dõi của anh ta không có ảnh, ấy thế mà người vừa vào tôi đã nhận ra.
Trông anh ta rất thu hút và độc nhất.
Tôi lõm bõm nghe được anh ta nói vài từ, đại khái thấy được người này tri thức, khiêm nhường, nền nã và dễ mến, ấn tượng ban đầu có thể nói là hoàn toàn tốt đẹp.
Lúc vừa nhận hồ sơ theo dõi, thật tâm tôi thấy hơi ngấy.
Người Nam Kỳ, lại còn là phóng viên cho báo tây.
Loại người báo chí như thế này là loại phiền nhất, cũng có nhiều cắc cớ nhất.
Cha nhà báo nào cũng trát lên mặt cái chữ "khả nghi" để đi ra đường.
Tây hay ta đều muốn né, và tôi không phải ngoại lệ.
Nhưng lệnh bên trên đã ban xuống, tôi có không ưa cũng chẳng cãi được.
Ngồi nghe thằng cha tán phét ăn uống với đồng nghiệp chừng một tiếng, toàn mấy chuyện tin tức chẳng rõ thực hư, chuyện chiến trường, rồi cả mấy chuyện nhà thổ nô Vi-xi nô Vi-đi (no VC, no VD - không Việt Cộng, không giang mai) ngoài phố.
Tôi còn nghe ngóng cả xung quanh.
Ở quán cà phê vốn là cái ổ tình báo miền Nam nằm ngay đối diện Quốc Hội của lũ giặc này, loại gì cũng có.
Nào là chính khách Hạ viện Thượng viện, mật vụ tình báo của bọn Mỹ Ngụy, của bọn Pháp cũ, rồi là Việt Cộng nằm vùng như tôi, Việt Cộng không nằm vùng, hoặc cả "không Cộng", "không Ngụy", "không Mỹ chẳng Pháp" cũng có.
Dù lòng biết rõ mười mươi thời cuộc dạo này như nào nhưng tôi vẫn bị choáng vì lượng thông tin đồ sộ, lại còn nhiều luồng ý kiến, rối như nồi cám lợn.
Rồi đám đó tính tiền, đứng lên.
"Đối tượng" đi qua tôi, tôi vẫn đọc báo.
.
Tôi xin được việc ở một tiệm sửa xe gần tòa soạn Uây-tơ.
Chẳng còn lạ gì khi ban đầu ông già chủ tiệm nghi ngờ nhìn tôi, còn thấp giọng hỏi Việt Cộng à?
Tất nhiên tôi bảo không.
"Tui làm nông dưới miền Tây đó giờ.
Dưới đó làm "ăng" khó "wá" nên "Sì Gòn" kiếm coi có "công kịa" gì làm hông để đặng "còong" gửi "tiềng dề" cho bà má.
Bộ ở đây nhiều "Diệc Cộng" lắm hả chú Ba?".
Thấy giọng tôi nghe có vẻ "Sì Gòn" nhưng hơi lỏ, ông chủ vẫn cứ là bán tính bán nghi, nhìn tôi không chớp mắt.
Câu hỏi thứ hai, dưới miền tây mày làm gì mà da dẻ trắng nõn như gái mười tám thế?
Tôi cười xuề xòa.
"Nói chớ dưới con đứa nào cũng trắng dậy "hết ráo hết trọi" á.
Con ở đó cũng bình thường thôi à."
Ông chú vẫn nhìn.
Tôi hơi rét trong lòng nhưng ngoài mặt vẫn tỉnh bơ, ánh mắt khảng khái kiên định.
Câu hỏi cuối cùng, vậy mày có làm luôn hôm nay không?
"Có chớ."
- Tôi đáp.
"Dzậy mày tên gì?"
"Dạ con tên Sư, ở nhà là con thứ 8."
- Suýt nữa xưng "cháu" là bỏ mẹ rồi.
"Dzậy Tám Sư hả?"
"Dạ chú."
- Dạ dạ dạ chứ "hông" có "vâng ạ" nhé đồng chí.
Có khách tà tà lái con Vespa tấp vào, tôi bơm lốp cho người ta.
Vừa làm vừa xem đồng hồ trên tay, mắt vẫn nhớ thương đau đáu hướng về cổng tòa soạn.
Lấy được đồng xu, tôi ném vào cái hộp sắt của ông chủ.
Cái quạt kêu rè rè, ông chú già chủ tiệm sửa xe to ngay mặt phố ngồi trên ghế nhựa, còn cầm thêm cái quạt cói phe phẩy.
"Nhà mày ở đâu vậy Tám?"
"Ở đây á hả?"
"Hong, tao hỏi ở dưới quê á chứ."
"Dạ ở dưới "Dĩnh Long" lận chú."
- Tôi đáp bừa, mắt nhìn đường phố.
Sáng nay tôi đã quan sát xung quanh.
Cạnh đây có một tiệm sửa đầu máy ra-đi-ô, có mấy hàng ăn hàng nước vỉa hè, tiệm sửa xe này, mấy nhà buôn vải vóc treo đầy biển quảng cáo tai-lơ (tailleur - nhà may) bao mô-đen bao hợp mốt.
Từ đây đi thêm chừng cây số là gặp tòa Hạ viện Quốc Hội, hô-teo Continental, khách sạn Ca-ra-ven (Caravelle) tiếp toàn chính khách tai to mặt lớn, thương xá Eden trên con đường Catinat phồn hoa thời thượng có tiệm café Givral toàn tai mắt thực dân.
Cũng đã vừa kịp quan sát ông chú này, còn lấy cớ kiếp nhà xí để xem trong nhà.
Không có vẻ gì là Việt Cộng, hoặc nếu là Việt Cộng thì tôi đã phải biết ngay.
Thú thực thì tôi cũng mới chỉ là lính mới lần đầu vào Nam thực chiến ở nơi không phải chiến khu.
Lãnh đạo điều theo dõi hoạt động của cái "nhân vật" phóng viên kia, không biết thêm gì cả, cũng không nói tôi phải làm gì.
Chỉ nói theo dõi rồi ghi nhớ mọi thói quen, hoạt động và nhịp sống của "đối tượng", cũng không cần vội bắt liên lạc với chiến khu Củ Chi.
Nói chung cứ ở đây và theo dõi sát sao thôi, khỏi báo cáo.
Tôi sốt ruột, vì đang đánh, chiến sự đang căng mà còn giao cái việc chẳng hiểu kiểu gì như thế.
Theo dõi không báo cáo thì theo dõi làm gì?
Tôi cứ nhìn chằm chằm về hướng tòa soạn đó mãi cho đến khi có khách mới thôi.
Không dám lơ là thả lỏng với cả công việc này, sợ ông già không vui ổng đuổi đi thì chết.
Hay thằng cha tôi phải theo đó là Việt Cộng?
Tôi vừa làm vừa nghĩ.
Vô lí lắm.
Xung quanh gã "nhân vật" này toàn mấy thằng không dễ chọc.
Bọn đấy nói chuyện trao đổi cũng chẳng cảnh giác, có thể thấy tin tưởng cha này kha khá chứ không phải dạng vừa.
Lại còn là phóng viên, phong cách phóng khoáng và tây hóa lắm, chẳng có vẻ gì là Việt Cộng cả.
Mà kẻ như thế này thì chắc chắn có rất nhiều tin tức, việc của tôi là bây giờ làm sao để tiếp cận gã.
Tôi lân la hỏi thăm ông chủ về hoạt động khu này, nhưng đồng thời cũng tiết chế lại giả như mình chỉ bâng quơ đề cập chứ không phải đói khát thông tin, thế thì lại bị nghi là Việt Cộng mất.
Hỏi đến giữa chừng lại nhớ ra mục tiêu được giao là "ghi nhớ mọi thói quen, hoạt động và nhịp sống của đối tượng", chứ không phải ăn cắp tài liệu mật hay gì cả.
Tôi tự làm mình tức điên.
Thầm tự nhủ cái nghề gì chó má thật đấy.
Vậy là không cần tiếp cận gì đâu hả?
Mẹ kiếp.
Sau vài tuần, ngày nào "đối tượng" của tôi cũng bước ra khỏi tòa soạn vào đúng mười hai giờ năm phút trưa, vào tiệm Givral chứ chưa bao giờ là tiệm khác.
Đi cùng lúc thì là đồng nghiệp, lúc thì là gặp khách riêng, nhưng cũng chỉ ở đúng Givral.
Nhìn thằng cha này tôi mới biết thế nào là mở mang tầm mắt.
Quan hệ cực kì rộng, quảng giao sâu.
Khách thằng chả gặp là đủ thứ người.
Lúc thì là thương nhân, chính khách, sĩ quan, rồi cả những khách tây có thể đoán được là kí giả quốc tế, giảng viên cũng có.
Đi với người Việt, người tây, người Pháp và cả người Mỹ.
Càng ngày tôi càng chắc chắn thằng cha này không phải Việt Cộng.
Việt Cộng không đời nào lại được bọn thực dân tin tưởng như thế, dù thằng cha này có là tình báo thì cũng không có khả năng.
Tình báo mà đến mức này là quá sức tưởng tượng.
Không có bất kì một sơ hở nào.
Gã rất thật, rất người, lại còn ưa nhìn, hào sảng nên được người ta thiện cảm.
Giả bộ mà được đến như thế thì diễn viên tôi nói thật đi ăn mày hết đi chứ đừng làm nghề nữa.
Sau những ngày nằm vùng nghe lén ở quán cà phê, tôi không hiểu nhiều tiếng Anh nhưng tiếng Pháp của tôi tốt.
Nghe cha này nói tiếng Pháp cũng sõi, trao đổi sâu vấn đề, tôi hiểu được tại sao nhiều người muốn gặp cha này.
Thằng chả có rất nhiều thông tin.
Nhiều và đa chiều đến mức chính khách không biết chuyện kinh tế thì gã nói cho biết kinh tế, thị trường mấy nay ra sao, xu hướng tiếp theo là gì.
Sĩ quan không biết chính trị thì gã nói cho biết chính trị.
Thương nhân không biết chiến trường đánh đấm ra sao thì gã cũng nói cho biết chiến trường ra sao.
Gã nói chuyện tiếu lâm, tán phét.
Ngày nào cũng vậy.
Chân phương, chân thật.
Đến tối là tiệm sửa xe đóng cửa, tôi lại qua ngồi Givral vì thi thoảng gã cũng tiếp khách tối.
Lại ngồi tán phét đến tận tám chín giờ mới về.
Ngoài giờ làm việc, có thể thấy công việc ưa thích của gã là tán phét.
Nói đến tràng giang đại hải, đến thiên hoang địa lão chán chê rồi lúc tạm biệt bạn bè còn lưu luyến nói thêm chốc nữa mới chào xong.
Vừa theo dõi gã, tôi rít điếu Salem, vừa nghĩ cái thuốc tây này hút không quen mồm như Thăng Long vừa không hề buông lơi phòng vệ xung quanh.
Cũng may Sài Gòn cũng có nhiều thành phần vô công rỗi nghề ngày nào cũng làm bộ ra quán hóng hớt giống tôi, nên có vẻ tôi chưa bị thằng nằm vùng nào khác để ý.
"Đối tượng" đi ra khỏi quán, tôi đợi khuất bóng thì cũng thong thả đứng lên, không ra vẻ vội vã làm gì để mà bị sinh nghi, tính tiền.
Rồi bám theo.
Gã đối tượng của tôi về nhà, ở đúng địa chỉ mà tôi được cung cấp.
Số nhà 171/i, Cô Bắc.
Đây là một căn nhà thuê nhỏ thôi, lúc khảo sát địa hình tôi cũng đã đi qua rồi.
Mọi thứ đều minh bạch, không có gì đáng nghi cả.
Tôi xuống taxi ở giữa đường, liếc mắt thấy thằng chả đi về nhà.
Tôi đi bộ thêm đoạn nữa cho qua rồi rẽ hướng khác, về nhà thuê.
Căn nhà này tôi được cấp tiền ở, cách mục tiêu chưa đến 200 mét, tầm nhìn thoáng, tiện theo dõi.
Vào đến nhà, tôi tranh thủ tắm rửa rồi cầm tiền ra ngoài ăn chút gì đó, nghĩ bụng phải bắt đầu đi chợ thôi chứ ăn ngoài thế này tốn kém lắm.
Ăn đại ở quán hủ tiếu ven đường, lúc đi bộ về tôi thấy thằng chả vừa lúc đi bộ ra ngoài, dắt theo con chó.
Tôi nhíu mày, còn có chó nữa à.
Thế này thì phiền phức rồi đây.
Ở khoảng cách xa, tôi bám theo, xem thằng chả có ghé vào lùm cây nào ném đồ vào đó rồi bỏ đi không.
Nếu ném vào thì chờ cả người đến lấy nữa.
Nhưng không, chẳng có gì xảy ra cả.
Gã dắt chó đi dạo, hút thuốc, không vứt cái gì, đi dạo nửa tiếng rồi về nhà.
Đợi gã đi xa, tôi lén lút đi lại điểm đó.
Ở xa quá nhiều khi tôi không thấy rõ thì sao.
Bụi cây khai um mùi nước đái, rồi còn cỏ rác um tùm.
Tôi quơ tay, lùng sục xem có cái gì khả nghi, thậm chí còn lục từng bao thuốc bị bẹp nhưng không có cái gì cả.
Có tật giật mình, tôi hơi ớn lạnh.
Hay gã đã phát giác ra, rồi cố tình nhử tôi?
Quay phắt đầu nhìn quanh, đường phố giờ này đã vắng im lìm.
Để né cảnh vệ, tôi vòng đường khác để về nhà.
Mấy tuần vừa qua đã quá đủ để tôi điều tra nhân khẩu nhà gã.
Nhà dưới có một lớp học gia sư của một cô giáo miền nam thuê, đến bảy giờ là đóng cửa, tầng trên là phòng gã ở.
Có cửa sổ, nhìn được vào bên trong, thậm chí còn hiếm khi đóng cửa sổ.
Quang minh chính đại tới cỡ đó luôn mà.
Tôi còn theo dõi xem gã có đang yêu đương hay quen ai không, những có vẻ là không.
Gã còn không đi chơi đêm, làm xong là về nhà, đến đúng giờ đi ngủ.
Thu nhập của gã có vẻ cũng tốt.
Ngày nào cũng ăn uống ở quán cà phê, hút thuốc lá đắt tiền, nhà riêng còn cho thuê mặt bằng.
Cứ thế một tháng trời, nhịp sống, hành tung và lịch trình hằng ngày của gã tôi đều nắm chắc trong tay.
Gã sinh hoạt điều độ, nhìn qua còn có vẻ không hề có biến số.
Nhưng càng kín đáo càng dễ nghi ngờ.
Vỏ bọc của gã càng hoàn hảo càng dễ sinh nghi.
Tôi không dám đánh giá thấp gã này, nhìn qua cái mớ quan hệ của gã tôi đã biết gã đa mưu túc trí.
Đây là một con cáo già, và tôi đang có cảm giác con cáo già này thậm chí còn không thèm đề phòng tôi.
Tại sao tôi lại không nghĩ do mình không sơ hở nên gã không phát giác ư?
Tôi cũng không biết.
Tôi chỉ không dám lơ là cảnh giác.
Cái chó má là tôi không biết gã có chụp ảnh trong nhà không.
Nhà có chó, tôi không thể lại gần mà không bị phát hiện được.
Ở khoảng cách xa, tôi không thể nghe tiếng tách tách của máy ảnh.
Cho đến một ngày, chiếc ô tô đời mới nhất đỗ xịch trước cửa nhà mục tiêu.
Mục tiêu ăn mặc kiểu cách, lên xe đến đón, phóng thẳng.
Tôi lúc đó còn đang đánh răng, ú ớ chưa kịp mặc quần áo thì chiếc xe đã mất dạng.
Đi đâu vậy?
??
Nhân vật giao du rộng, hôm nay có tiệc tùng gì, có sự kiện gì lớn trong giới chính khách?
Nghiệp vụ cho tôi biết ngay lập tức bản thân phải mở rộng phạm vi theo dõi.
Đối với kẻ không biết thêm gì khác như tôi, đây là biến số đầu tiên.
Báo chí chất đống trong phòng, tôi tắt điện lớn, bật đèn bàn rồi ngồi vào bàn làm việc, bắt đầu điều tra những sự kiện công khai, lên danh sách những nơi cần tiếp cận, lên những mục tiêu nội bộ cần điều tra sâu hơn.
Rồi cắn răng, đầu ong lên vì cái chỉ thị chết tiệt được giao.
Không nghe ngóng, không cần tài liệu mật.
Chỉ giám sát và nắm bắt hành tung.
Tôi nôn nóng đứng dậy, đi lòng vòng trong phòng.
Nếu mục tiêu đi tiệc tùng ở hộp đêm hay nhà hàng, khách sạn sang trọng thì đúng là vấn đề lớn.
Gã là phóng viên trong biên chế, thu nhập rất cao.
Cố kiết đu theo chỉ khiến mấy đồng lương cũng biên chế nhưng teo tóp của tôi bể bóng thôi.
Phải làm sao để tiếp cận được gã trong tầm của tôi đây?
Ngồi nghĩ kế sách, vò đầu bứt tai suốt mấy tiếng đồng hồ đêm.
Đồng hồ điểm hơn ba giờ sáng, cái ô tô đón mục tiêu của tôi khi nãy quay về, thả gã lại trước cửa nhà.
Tiếng chó sủa vang lên mấy cái, tiếng cửa sắt trong đêm đen mở ra, đóng lại.
Tôi thở dài, lực bất tòng tâm đi ngủ.
Lúc ngủ còn vắt tay lên trán, thiếp đi trong mớ suy nghĩ ngổn ngang.
.
