Trời đã sập tối từ lâu.
Con đường làng bên chỉ còn lại những tiếng kéo lê của mấy gánh hàng rong đang dọn dẹp để kịp về ăn tối.
Ánh đèn vàng lờ mờ hắt xuống nền đất ẩm, loang lổ những vệt sáng yếu ớt.
Phước lững thững ôm cái bao tải ve chai gần rách toạc.
Chiếc áo cũ dài gần đến đầu gối, lại sờn rách ở vai; gió lùa qua lớp vải thưa làm cậu khẽ rùng mình.
Mặt mũi lem luốc bụi đường, mồ hôi dính thành từng vệt dài.
Bụng đói meo, cồn cào đến mức như có thứ gì đó đang cào cấu bên trong.
Nhưng vẫn không thể về, chưa đủ tiền mua thuốc cho mẹ nên cậu phải cố nhặt thêm, dù là sang tận làng bên.
Một lúc sau, Phước vô tình ngang tiệm gà rán, mùi gà rán béo ngậy, nồng nàn vị tiêu và bột chiên xù bám chặt lấy khứu giác, khiến nước miếng của Phước ứa ra, cổ họng cậu cứ tự động lên xuống vì thèm khát.
Trong quán, một gia đình ba người đang ríu rít cười nói.
Đứa bé được ba xé cho miếng đùi gà, còn mẹ nó ghé sát lau miệng cho con.
Tiếng cười vang ra hòa vào ánh sáng ấm áp phát ra từ trong quán.
Không phải là ghen tị, mà là một nỗi buồn sâu hoắm không gọi được tên.
Bụng cậu lại réo lên "ọc" một tiếng rõ to.
Cậu cúi xuống, tay vô thức ôm lấy bụng, nhìn xuống cái bao tải đen nhẻm của mình rồi lẩm bẩm như để tự trấn an:
"Chắc về nhà... con gà mái Hoa đẻ trứng rồi...
ăn cơm với trứng luộc cũng hết xảy."
Ý nghĩ ấy khiến cậu gượng tự nâng tinh thần lên một chút, đôi chân định bước tiếp.
Nhưng rồi gia đình kia đứng dậy.
Đứa trẻ phụng phịu:
"Con không ăn nữa đâu!
Con muốn ăn bánh kem cơ!"
Người mẹ bật cười, xoa đầu con: "Rồi rồi, đi."
Khi họ rời đi, bà chủ quán gom tất cả đồ thừa , cánh gà còn dang dở, ít khoai chiên, một miếng bánh mì , rồi thản nhiên vứt sang góc sau quán, ngay sát thùng rác.
Phước nhìn theo.
Môi mím chặt.
Cổ họng khô đắng.
Cậu cố quay đi... nhưng chỉ mấy bước đã dừng lại.
Người run lên vì đói.
Phước khựng lại.
Đôi chân cậu nặng trịch như đeo chì.
Lòng tự trọng của một đứa trẻ luôn nỗ lực học hành nảy ra một ý nghĩ muốn kéo cậu đi, nhưng cái bụng rỗng tuếch lại gào thét dữ dội hơn.
Cậu nhìn quanh quất, sợ hãi như một kẻ trộm, rồi mới dám cúi xuống.
"...Chắc... chắc ăn chút cũng không sao đâu..."
Cậu thì thầm như đang tự xin phép chính mình rồi lao nhanh đến đống thức ăn thừa.
Hai tay run rẩy lụm từng miếng sạch nhất, thổi bụi, rồi cắn ngấu nghiến.
Miếng gà đã nguội ngắt, dính chút bụi đất từ mặt đường nhưng với Phước lúc này, nó quý giá hơn bất cứ thứ gì trên đời.
Cậu nuốt chửng như sợ ai đó sẽ cướp mất, vị mặn của muối quyện với vị đắng chát của nỗi tủi thân cứ nghẹn ứ nơi cổ họng.
Xương gà cậu gặm kỹ đến mức nghe cả tiếng "rốp rốp", như thể chỉ cần ăn nhanh hơn thì cái đói sẽ bớt hành hạ.
Đúng lúc ấy, giữa tiếng gió lùa vào rặng tre, có tiếng thút thít vọng ra từ góc tối.
Phước khựng lại, đôi tai nhạy bén của một đứa trẻ quen đi đêm giúp cậu nhận ra đó là tiếng khóc.
"...Hức... hức..."
Cậu nhón chân nhìn thử.
Một cô bé trạc tuổi cậu đang ngồi co ro, chiếc váy lụa trắng muốt giờ đã lốm đốm vết bẩn, mái tóc đen mềm rũ xuống che khuất khuôn mặt đang nấc nghẹn.
Phước đứng cách vài bước, khẽ hỏi:
"Nè... sao khóc vậy?"
Cô bé giật mình ngẩng lên, đôi mắt hoe đỏ:
"T...tớ... tớ đi lạc.
Trời tối quá... tớ không biết đường về."
Giọng cô run run, tay nắm chặt vạt áo lụa.
Phước gãi đầu:
"Ở...
ở đâu?
Nhà đâu?"
Sau một hồi hỏi han, Phước ngạc nhiên nhận ra cô bé tên Kim này cũng ở cùng làng mình, nhưng có lẽ ở khu nhà giàu phía đầu hẻm mà cậu ít khi dám bước tới
"Hóa ra cùng làng với tui..."
Kim gật đầu liên tục như sợ bị bỏ lại.
"...Đi.
Tui đưa về."
Phước nói rồi bước trước, cô bé líu ríu chạy theo sau.
Trên đường, Kim vẫn nắm chặt ống tay áo Phước, sợ lạc thêm lần nữa.
Cậu thỉnh thoảng nói vài câu ngắn gọn để cô bớt sợ:
"Gần rồi."
"Không sao đâu."
"Tới liền đó."
Dần dần Kim bình tĩnh hơn.
Cô ngẩng lên nhìn Phước, hỏi nhỏ:
"...Nãy... sao cậu ăn đồ thừa?"
Phước im lặng.
Không trả lời.
Đôi vai gầy chỉ hơi cứng lại.
Phước không nhìn Kim, đôi mắt cậu dán chặt vào bóng tối của mặt đường.
Cậu không thấy hổ thẹn vì nghèo, nhưng cậu thấy đau vì sự trần trụi của mình bị một người lạ nhìn thấu.
Đôi bàn tay vốn đang nắm lấy ống tay áo cậu bỗng trở nên nặng nề và xa lạ.
Kim cắn môi, rồi lén dúi vào tay cậu một cái bánh nhỏ trong túi:
"Cái này... cho cậu.
Ăn đi."
Phước hoảng hốt rụt tay về:
"Không... không cần."
Kim ngơ ngác, nhưng không ép nữa.
Khi về đến làng, Kim bỗng reo lên:
"A!
Tớ nhớ đường rồi!
Nhà tớ kìa!"
Khi về đến đầu làng, ngôi nhà của Kim hiện ra, to lớn và sáng rực như một cung điện giữa đêm tối.
So với cái chòi của ba mẹ Phước, nó như hai thế giới khác hẳn.
Ba mẹ Kim chạy ra, vừa lo vừa vội vàng ôm con gái vào lòng.
"Trời đất ơi, Kim!
Con đi đâu vậy!"
"Ba tìm con gần cả tiếng rồi!"
Rồi họ nhìn sang Phước , cậu bé áo rách, mặt lem luốc.
Ánh mắt họ khựng lại, hơi sượng.
"Ồ... là con của ông Thiên à..."
Giọng họ nghe giống như một lời nhận ra... kèm chút dè chừng.
Kim thì khác hẳn, cô ríu rít kéo tay ba mẹ:
"Bạn ấy đưa con về đó ạ!
Bạn ấy tốt lắm, còn,"
"Rồi rồi, vào nhà trước đã con."
Mẹ cô cắt lời, chẳng thèm nhìn lại Phước.
Ba cô vỗ nhẹ vai Kim, rồi cũng quay lưng, như thể Phước chỉ là cái bóng không hiện hữu.
Họ dắt Kim vào trong, cánh cửa lớn đóng lại ngay sau đó.
Chỉ có Kim, trước khi bị kéo đi, còn quay đầu lại.
Cô bé mỉm cười, ngây ngô mà trong trẻo, giơ tay vẫy nhẹ: "Tạm biệt!
Hẹn gặp lại nhé!"
Cánh cửa lớn khép lại, trả Phước về với bóng tối đặc quánh và tiếng gió rít qua rặng tre.
Cậy đứng trước cánh cổng lớn, tay siết chặt bao tải ve chai, vị ngọt của miếng đùi gà lúc nãy giờ đây tan biến.
Cậu cúi đầu, khẽ gật một cái rồi quay lưng đi vào trong bóng tối.
Cuối cùng, Phước cũng gom đủ tiền để mời thầy lang đến, bắt mạch, kê vài loại thuốc cầm chừng.
Bà Hạnh uống vào, nhưng bệnh tình đã quá nặng, cộng với cơ thể kiệt quệ vì bị hành hạ bấy lâu, tinh thần mệt mỏi, bà không còn sức chịu đựng nữa.
Căn nhà nhỏ nằm lọt thỏm giữa những mái tranh xiêu vẹo, vẫn im lặng đến rợn người.
Chỉ còn tiếng gió thổi qua khe vách mục nát và tiếng ho khan yếu ớt của mẹ Phước.
Buổi chiều hôm đó, ánh nắng cam quánh trườn qua ô cửa, chiếu lên khuôn mặt hốc hác, xanh xao của bà.
Bên giường, Phước ngồi co ro, đôi tay đen sạm nắm chặt cái khăn đã sờn mép, mắt thâm quầng vì mấy đêm liền không ngủ.
Trước giờ Phước vẫn tin mẹ chỉ mệt thôi, chỉ cần có thuốc, có cơm nóng là bà sẽ khỏe lại.
Nhưng hôm nay, khi nhìn vào đôi mắt bà, ánh mắt vừa hiền, vừa mờ đục, Phước cảm thấy một nỗi sợ lặng lẽ dâng lên.
Mẹ anh khẽ cười, môi tái nhợt run run:
"Phước... lại đây với mẹ một chút đi con."
Phước gật đầu, lặng lẽ đến ngồi sát mép giường.
Bàn tay gầy guộc của mẹ run rẩy mò dưới gối, lấy ra một chiếc hộp gỗ nhỏ, sờn cũ, mép đã bong.
Bà đưa nó cho cậu, giọng yếu đến nỗi như hơi thở thoảng qua:
"Trong này là... chiếc nhẫn với sợi dây chuyền của ngoại con.
Hồi đó ngoại cho mẹ, bảo nếu sau này con trai biết thương mẹ, chăm chỉ học hành thì trao lại cho nó."
Bà dừng lại, hít một hơi thật sâu, nước mắt lăn dài xuống gò má gầy:
"Giờ... mẹ tin con xứng đáng.
Con hãy giữ nó bên mình, coi như mẹ vẫn ở bên cạnh, nuôi con đi học... nghe không?"
Phước nghẹn ngào, nước mắt rơi lã chã xuống đôi bàn tay gầy guộc của mẹ: "Mẹ đừng nói vậy...
Con... con làm thêm được rồi, con đủ tiền mời thầy thuốc rồi nè, mẹ ráng ăn cháo đi... mai con xin thêm chỗ làm nữa là được..."
Bà Hạnh mỉm cười, nụ cười hiền hậu nhưng héo hắt như bông hoa cuối mùa.
Mẹ Phước mỉm cười, bàn tay yếu ớt đặt lên má cậu, vuốt nhẹ như muốn khắc ghi từng đường nét:
"Con của mẹ lớn rồi... cực khổ từ nhỏ mà chưa than tiếng nào.
Mẹ biết hết."
Giọng bà khẽ như gió thoảng, từng chữ ngắt quãng:
"Đừng để ai... làm con quên ước mơ... dù nghèo... cũng phải ngẩng đầu...
Con nhớ chưa?"
Phước cúi đầu, nước mắt trào ra, rơi xuống bàn tay mẹ.
Cậu cố cắn môi để không bật thành tiếng, nhưng từng tiếng nấc nhỏ vẫn thoát ra, run rẩy.
"Con hứa... con sẽ học giỏi... sẽ làm người đàng hoàng, sẽ không để mẹ thất vọng đâu... mẹ ráng khỏe lại... con còn phải dẫn mẹ đi ăn đùi gà đó..."
Bà Hạnh cười.
Bà không còn sức để trả lời, chỉ khẽ vuốt ve khuôn mặt con lần cuối, rồi đôi tay từ từ buông thõng.
Một cơn gió thổi qua khe cửa, làm run tấm màn cũ, và ngọn đèn dầu lay lắt.
Phước cảm nhận được hơi ấm cuối cùng từ bàn tay mẹ đang tan biến dần qua kẽ ngón tay mình.
Căn nhà vốn dĩ đã rách nát, nay bỗng rộng mênh mông và lạnh lẽo đến rợn người.
Tiếng côn trùng ngoài kia không còn là bản nhạc, mà là những tiếng rên rỉ kéo dài vào hư không
Phước ngồi chết lặng.
Căn phòng bỗng chốc trở nên lạnh tanh.
Cậu hốt hoảng lay gọi "Mẹ ơi!", Phước lắc tay mẹ liên tục, nhưng bàn tay ấy đã thôi ấm áp.
Những gì đáp lại cậu chỉ là sự im lặng đáng sợ của màn đêm và tiếng gió rít qua khe vách mục nát.
Mẹ đã đi rồi, mang theo cả bầu trời duy nhất của cậu.
Nước mắt cậu không ngừng rơi, không ào ạt mà chậm rãi, nặng nề, như từng giọt tan ra từ trái tim nứt vỡ.
Đêm đó, Phước ngồi một mình bên di ảnh mẹ.
Ánh đèn dầu yếu ớt hắt lên khuôn mặt non nớt nhưng ánh mắt đã khác, không còn là cậu bé ngây thơ năm nào nữa.
Cậu khẽ mở chiếc hộp gỗ, nhìn chiếc nhẫn bạc cũ và sợi dây chuyền mảnh mai.
Chiếc nhẫn bạc cũ kỹ nằm gọn trong lòng bàn tay chai sần của Phước.
Nó lạnh ngắt nhưng đối với cậu, nó nặng hơn tất cả những bao ve chai cậu từng vác trên vai.
Đó là sức nặng của một đức tin, một cuộc đời mới mà cậu phải sống thay cho phần của mẹ.
"Mẹ ơi... con sẽ làm được.
Con sẽ sống tốt... và học giỏi, để mẹ tự hào, nghe mẹ..."
Ngoài kia, trăng non lơ lửng trên mái tranh, chiếu ánh sáng lặng lẽ xuống người con trai vừa mất mẹ, vừa tự hứa với chính mình rằng: từ hôm nay, dù đời có đập vỡ thêm bao nhiêu lần, cậu vẫn sẽ không gục ngã.
________
Thời gian trôi qua, Phước của năm lớp 8 không còn là đứa trẻ hay cười hay nói của ngày xưa.
Cậu cao vọt lên, gầy khẳng khiu, gương mặt luôn lầm lì như một tảng đá.
Sau cái chết của mẹ, Phước càng thu mình lại trong một ốc đảo cô độc.
Căn nhà nhỏ giờ chỉ còn Phước một mình.
Không còn tiếng mẹ gọi, không còn bữa cơm đạm bạc ấm áp.
Buổi sáng, cậu vẫn dậy sớm, quét sân, chuẩn bị cho ngày đi học như thói quen.
Nhưng giờ đây, mỗi bước chân đến trường đều nặng trĩu, bởi cậu biết sẽ không còn ai bên cạnh để chia sẻ niềm vui hay nỗi đau.
Cậu đi học như một cái bóng, không tham gia bất kỳ cuộc vui nào, cũng chẳng bao giờ bắt chuyện với ai.
Những lời mỉa mai về chiếc áo sơ mi ngả màu hay đôi giày cũ nát vẫn vang lên đâu đó sau lưng, nhưng Phước chỉ đáp lại bằng sự im lặng đến đáng sợ.
"Nhìn đồ ăn trưa của mày kìa, nghèo mà còn dám ngồi cùng tụi tao à?"
"Cái áo nó muốn rách làm đôi rồi mà mày mặc đi học hả?
Để cho nó nghỉ ngơi đi mày ạ.
Cười chết người!"
Năm lớp 9, Kim – cô bé váy trắng năm nào – bỗng chuyển sang học cùng lớp với Phước.
Kim giờ đã là một thiếu nữ xinh xắn, năng nổ và được nhiều người yêu mến.
Nhận ra "người quen" cũ, nhiều lần Kim định tiến lại gần hỏi han, nhưng ánh mắt sắc lạnh và vẻ ngoài đầy gai góc của Phước khiến cô bé không ít lần chùn bước.
Phước luôn giữ một khoảng cách vô hình và kiên cố: hễ thấy Kim định lại gần, cậu sẽ lập tức cúi đầu vào cuốn vở hoặc đứng dậy bỏ ra khỏi lớp.
Thế rồi, Phước bất ngờ nghỉ học mất ba ngày.
Căn nhà tranh cuối làng không một tiếng động, chỉ có cơn sốt li bì hành hạ cậu thiếu niên đơn độc.
Ngày đầu tiên trở lại lớp, gương mặt Phước xanh xao, đôi môi khô khốc vì mất nước.
Cậu mệt mỏi gục đầu xuống bàn, mặc kệ tiếng ồn ào xung quanh.
Bỗng nhiên, một mùi hương dịu nhẹ của nước xả vải sạch sẽ thoảng qua.
Một bàn tay nhỏ nhắn, rụt rè đặt lên góc bàn của cậu tập vở nắn nót.
"Phước... cậu nghỉ mấy hôm, mình... mìnhcó chép bài đầy đủ cho cậu này."
Phước giật mình ngẩng đầu lên.
Kim đứng đó, đôi mắt tròn xoe đầy lo lắng, hai tay vẫn nắm chặt mép áo như đang lấy hết can đảm.
Phước nhìn tập vở, rồi nhìn Kim, cổ họng cậu đắng ngắt.
Sự tự ti trỗi dậy, khiến cậu muốn đẩy tập vở ấy ra và quát lên rằng cậu không cần sự thương hại.
Nhưng Kim nhanh hơn, cô bé kéo ghế ngồi xuống cạnh cậu, giọng nhẹ nhàng nhưng dứt khoát: "Mấy bài Toán hình hôm qua khó lắm, thầy giảng nhanh nên nhiều bạn không hiểu đâu.
Mìnhcó ghi chú lại mấy công thức bằng bút đỏ ở trang cuối đó.
Nếu cậu không hiểu chỗ nào... mình giảng lại cho."
Phước định lên tiếng từ chối, nhưng nhìn vào đôi mắt trong trẻo không một chút mỉa mai của Kim, lời nói bỗng nghẹn lại.
Cậu khẽ liếc nhìn những dòng chữ tròn trịa, đều tăm tắp trong vở Kim, và nó tương phản hoàn toàn với những tờ giấy dán chắp vá của cậu năm xưa.
"Tui...tui tự xem được."
Phước lý nhí, giọng khàn đặc vì vừa khỏi ốm.
"Cậu đừng bướng nữa," Kim hơi mím môi, vẻ sợ hãi ban nãy biến đâu mất, thay vào đó là sự kiên trì.
"Cậu mà hổng thi được là cô giáo mắng đó.
Nhìn này, cái định lý này phải áp dụng thế này mới ra..."
Kim bắt đầu chỉ tay vào những sơ đồ hình học, giọng nói đều đều và ấm áp vang bên tai Phước.
Suốt cả buổi chiều hôm ấy, giữa lớp học ồn ào, có một góc nhỏ yên tĩnh kỳ lạ.
Phước ngồi im, lần đầu tiên sau nhiều năm, cậu không còn cảm thấy mình là một cái bóng cô độc.
Sự nhiệt thành của Kim như một tia nắng nhỏ, len lỏi qua lớp vỏ bọc gai góc, chạm vào tâm hồn đang héo úa của cậu thiếu niên mười bốn tuổi.
Thế nhưng, những tia sáng nhỏ nhoi ấy luôn bị che phủ bởi bóng đen từ gia đình Kim.
Ba mẹ cô bé nhìn Phước như nhìn một thứ u nhọt của xóm nghèo.
Mẹ Kim thường đứng sẵn ở cổng nhà, giọng nói sắc lẹm như dao: "Kim!
Sao lại đứng gần thằng bé rách rưới đó?
Về nhà ngay!
Đừng có để cái nghèo cái hèn nó vận vào người."
Ba Kim thì cằn nhằn, ánh mắt đầy sự kỳ thị: "Nhà mình là gia đình có giáo dục, không phải loại quan hệ với con của kẻ nát rượu.
Con mà còn bướng, bà nội biết được là không xong đâu!"
Kim cúi đầu, đôi mắt buồn rười rượi, nhưng cô bé vẫn có cách riêng của mình.
Những khi thầy giáo gọi tên Phước vì thiếu vở, Kim lại bí mật luồn tập mình qua dưới ngăn bàn.
Sự giúp đỡ thầm lặng ấy là ngọn nến nhỏ giữ cho ngọn lửa ham học của Phước không bị dập tắt giữa giông bão.
Thế gian bên ngoài cũng chẳng tử tế gì hơn.
Những lời cay độc của hàng xóm như những nhát búa bổ vào lòng Phước: "Thằng báo đời, tại nó mà mẹ nó không có tiền chữa bệnh nên mới chết sớm đấy.
Nghèo thì đi làm đi, bày đặt học làm gì cho tốn cơm."
Phước nghe hết, thấy hết.
Cậu không còn khóc, đôi mắt đen nhánh giờ đây chỉ còn lại một sự lạnh lùng gan lì.
Cậu lấy sự im lặng làm lá chắn, lấy sự cô độc làm sức mạnh.
Chỉ khi ở bên Kim, lớp vỏ bọc ấy mới hơi nứt ra một chút.
Những buổi sáng, khi Phước lom khom cột dây giày rách, cô bé Kim đi ngang qua, tóc tết hai bím, áo trắng tinh tươm, lặng lẽ cúi xuống giúp anh buộc lại, rồi cười khẽ:
"Xong rồi đó, đi nhanh đi, trễ học là thầy phạt đấy!"
Những hôm Phước đói meo bụng, Kim lại lén dúi ổ bánh mì nhỏ vào cặp anh trong giờ ra chơi.
"Phước, ăn đi.
Mình thấy cậu chẳng ăn gì từ sáng rồi còn gì."
"...Không đói."
"Xạo.
Mình thấy bụng cậu réo nãy giờ."
"..."
"Thôi mà.
Ăn đi cho mình vui, hi"
Phước cúi đầu nhận ổ bánh, nhai chậm rãi từng miếng một.
Cái ấm áp của bột mì và tình thương ấy trở thành vị ngọt duy nhất trong tuổi thơ đầy khói rượu của anh.
Vị ngọt của bột mì, vị thơm của bơ và cái ấm áp của tình người là thứ duy nhất giúp Phước tin rằng, thế giới này vẫn còn một lý do để cậu không gục ngã.