Chương 2: Ánh Trăng Dưới Vòm Trời Cố Xứ
Gió sớm mang theo hương hoa sói từ vườn sau, len qua khe cửa gỗ khảm, khẽ lay động bức rèm thêu hình chim loan đang nghiêng cánh bay về phía dãy Trường Sơn xa thẳm.
Trong làn sáng tơ mỏng như khói sương ấy, Nguyễn Tuyết Mai vẫn ngồi bên án thư, ánh mắt dõi theo từng nét hoa văn chạm trổ trên mặt gỗ, lòng nàng như đang đi trên một bức tranh thủy mặc, vừa hư vừa thực.
Từ giây phút mở mắt trong thân xác một tiểu thư quyền quý nhà Thượng thư triều đình, trái tim nàng chưa từng yên ổn.
Khi xưa nàng học sử, từng đau đáu với từng dòng ghi chép trên trang giấy úa màu thời gian.
Nay nàng đứng giữa chính dòng lịch sử ấy – không phải người đọc mà là một nhân vật.
Cảm xúc ấy, tựa như được chạm tay vào vết nứt của thời gian, vừa diễm lệ vừa kinh hoàng.
---
“Ta là ai trong cõi này?” – nàng thầm hỏi khi tì tay lên mặt bàn, mắt khẽ nhắm, nghe tiếng tim mình thổn thức.
Nàng không biết tên mới của mình là gì.
Tì nữ gọi nàng là “Tiểu thư”, “cô nương”, nhưng không ai nghi hoặc khi nàng không nhớ gì – họ cho rằng nàng chỉ vừa tỉnh khỏi cơn sốt mê man.
Từ mảnh manh manh ấy, nàng lần ra manh mối: mình là ái nữ của Trần Văn Đạo – Thượng thư Bộ Lễ, người đang giữ vị trí trọng yếu trong triều đình vua Minh Mạng.
Mẫu thân là Lê Thị Nguyệt con nhà vọng tộc miền Thuận Hóa, nổi danh đoan trang, tiết hạnh.
Tuyết Mai ngỡ mình đang sống trong một giấc mộng được dệt bằng chỉ vàng của trời đất, nhưng mỗi hơi thở nàng hít vào, mỗi bước chân nàng đi, lại khiến mộng hóa thành thật.
Cõi lòng nàng khi ấy tựa chiếc lá mùa thu – rơi nhẹ, vàng úa, nhưng vẫn cố níu giữ chút xanh biếc cuối cùng của lý trí.
---
Những ngày đầu tiên, nàng cẩn trọng như đi trên lớp gương.
Mọi câu nói, mọi dáng đi, cử chỉ đều phải dò xét kỹ lưỡng.
Không giống những câu chuyện xuyên không nàng từng đọc, không có “hệ thống”, không có “bảng nhiệm vụ”, chỉ có sự cô đơn của một kẻ lạc vào thời đại không thuộc về mình.
Tuyết Mai bắt đầu ghi chép lại tất cả những gì nàng quan sát được.
Trong căn phòng kín đáo, nàng lặng lẽ viết vào cuốn sổ tay giấu trong ống tay áo – những dòng chữ Quốc ngữ run rẩy như sợi tơ, từng chữ là một hơi thở giữ nàng không rơi xuống vực thẳm của hoảng loạn.
> “Ngày thứ ba kể từ lúc mở mắt nơi triều Minh Mạng – ta đã thấy y phục tứ thân, nghe tiếng nói Huế xưa, đọc những bản chiếu chỉ được khắc bằng Hán tự…
Đây không phải là trò đùa của số phận – đây là một lời mời, hay một phép thử?”
Nàng bắt đầu học lại chữ Hán, dù khi xưa từng giỏi chữ Nôm và quen thuộc với văn bản cổ.
Nhưng sống giữa nơi mà ngôn từ là một phần nghi lễ, một nét mực sai cũng đủ khiến người bị khiển trách, nàng càng phải cẩn trọng hơn.
Tuyết Mai tìm đến thư phòng của phụ thân – giả vờ tỏ ý muốn học lễ nghi, học cầm kỳ thi họa như mọi tiểu thư khuê các – nhưng trong lòng nàng, đó là cơ hội để chạm tay vào những quyển sách quý, những bản châu bản, sách sử chưa từng có trong bất kỳ kho lưu trữ hiện đại nào.
Mỗi trang sách nàng lật là một niềm kính ngưỡng.
“Đây là lịch sử còn sống, là mạch máu của đất nước đang chảy giữa ta…”
---
Tuyết Mai bắt đầu đi dạo trong vườn phủ, ghi nhớ từng loài cây, từng lối đi lát đá ong, từng bài thơ khắc trên trụ cột.
Nàng nghe người hầu trò chuyện, lắng nghe những câu ca dao cổ truyền miệng, chắt lọc từng mẩu thông tin để tự khắc họa nên tấm bản đồ về cuộc sống nơi đây.
Nàng học cách nói năng theo phong tục cũ – dùng từ “thiếp” thay vì “em”, nói “xin người thứ tội” thay vì “xin lỗi”, mỗi lần cúi chào cũng học cho đúng góc độ.
Nàng hiểu, chỉ một sơ suất nhỏ, nàng sẽ như lưỡi dao lạc giữa dòng chảy ngược của định kiến, nơi thân nữ chẳng dễ giữ mạng nếu phạm điều cấm kỵ.
Song trong trái tim ấy, vẫn có một ánh sáng nhỏ – ánh sáng của lý tưởng, của lòng yêu nước tự thuở còn bé – không thể tắt.
---
Một buổi chiều, khi ánh tà dương nhuộm đỏ những cành trúc, Tuyết Mai đứng bên hồ sen, nhìn những cánh hoa nhẹ rơi trên mặt nước.
Nàng bỗng nghĩ:
> “Nếu ta có thể sống nơi này, như một chứng nhân – hoặc hơn thế – góp phần xoay chuyển số phận những con người sẽ bước vào trang sử, liệu có phải là sứ mệnh ông trời ban cho chăng?”
Đó là lần đầu tiên, Tuyết Mai ngẩng đầu lên, ánh mắt không còn chỉ có nỗi lo âu, mà đã có nét cương nghị, bình thản của một người chấp nhận định mệnh – không như con rối, mà như người nắm dây tơ.