Tiếng mõ từ đình làng dội xuống, gấp gáp như giông bão.
Người lớn trẻ nhỏ đổ xô ra ngõ, gồng gánh đến cuống quýt.
Bụi đất tung mù, lẫn trong tiếng trẻ con khóc ngằn ngặt, tiếng người gọi nhau khản cả giọng.
Đến mấy con chó cũng tru lên từng hồi, như hiểu sắp có chuyện dữ.
An đứng tựa gốc đa, bàn tay nắm chặt quai nón đã sờn, mắt dõi theo đoàn người nối nhau khuất dần trong sương bụi.
Nó không có gì để gói ghém, cũng chẳng có ai để dắt đi.
Cái cảm giác bị bỏ lại khiến cổ họng nghèn nghẹn, nhưng nó cố ngẩng đầu thật cứng, như thể gió có thổi cũng không quật ngã được.
Bên cạnh, Lan dúi dúi vào tay nó mấy hạt ngô rang trong túi vải bé xíu, giọng run run:
"Anh An... mình có đi không?
Người ta đi cả rồi..."
An nhìn xuống, thấy bàn tay gầy guộc của con bé nắm chặt lấy vạt áo mình.
Nó nhỏ quá, gầy nhom như cọng rạ khô, chỉ khẽ run thôi cũng đủ làm người ta xót.
Ở đâu đó, tiếng Nghĩa bật ra cười hềnh hệch:
"Đi với ai mà đi?
Có ai chờ tụi mình đâu!
Ở lại cho sướng, khỏi vác nồi niêu chạy như trâu."
Liên không cười, cũng chẳng khóc.
Con bé chỉ lẳng lặng quấn lại chiếc khăn đã sờn mép, mắt rớm nước nhưng nhất định không để rơi.
Thái độ bình thản ấy làm An thấy tim nhói lên – cái bình thản gượng gạo của đứa quen chịu đựng từ nhỏ.
Một tiếng quát khẽ của Tùng chen vào:
"Cười cợt gì lúc này!
Giặc nó tới, ở lại thì chết cả lũ."
Nói thế, nhưng nó cũng chẳng bước theo đoàn người, chỉ đứng đó, chân dậm xuống đất, ánh mắt phừng phừng mà bất lực.
Cả lũ im lặng.
Đoàn người đi xa dần, bỏ lại sau lưng tiếng trống rời làng thê thiết.
Khói bếp tắt vội vẫn còn khét lẹt trong gió.
Trên đường đất, vài cái bát vỡ, manh chiếu rách bị bỏ lại, như những mảnh đời vội vã rơi rớt.
An bỗng thấy ngực mình căng tức.
Nó quay sang mấy đứa, giọng khàn đi:
"Người ta còn chốn để chạy.
Còn mình...
đi đâu?
Nếu bỏ cả, thì ai giữ lại cho anh em trên núi tin tức về giặc?"
Câu nói vừa buông, cả nhóm bỗng cúi mặt.
Lan nắm chặt ngón tay An hơn, Nghĩa thôi cười, Liên lặng lẽ lau nước mắt, còn Tùng im phăng phắc.
Giữa khung cảnh nhốn nháo của cả một làng đang rời bỏ mái nhà, sáu đứa trẻ mồ côi chỉ biết tụ lại dưới gốc đa, bé nhỏ mà quyết liệt, như những hạt thóc vương sót sau một mùa gặt.
Trời sụp tối rất nhanh.
Làng vắng tanh, chỉ còn tiếng côn trùng rỉ rả và tiếng gió luồn qua mái tranh bỏ hoang.
Cả bọn lang thang mãi, cuối cùng dừng chân trước một căn nhà trống.
Chủ nhà đã tản cư từ ban chiều, chỉ còn mùi khói bếp ngai ngái và mấy tấm phên tre nghiêng ngả.
Buổi sáng phủ xuống làng như một tấm khăn tang.
Con đường đất loang lổ vết chân, bụi mù vẫn chưa kịp lắng từ đoàn người tản cư đêm qua.
Những mái tranh bỏ lại mở he hé cửa, phên tre rung lên từng nhịp rệu rã trong gió, nghe như tiếng thở dài của một vùng quê vừa bị xé mất nửa linh hồn.
Mùi khói bếp nguội, ngai ngái, len lỏi qua từng ngõ, quện với mùi đất ẩm của sương sớm.
An ngồi lặng trước bậc đất, hai tay gối đầu gối, đôi mắt đăm đăm nhìn xa mà chẳng định hình.
Thằng bé mười bốn tuổi ấy, dáng gầy gò khắc khổ, nhưng trong ánh mắt lại hằn lên sự già dặn quá sớm.
Cha nó mất trong một trận càn, mẹ gục ngã trên đường chạy loạn.
Từ đó, An trôi dạt từ xóm này sang làng khác, chẳng còn nơi nào để gọi là nhà.
Mấy đứa bạn trong tiểu đội cũng chẳng khá hơn.
Nghĩa chỉ nhớ mang máng cha từng đi lính, mẹ làm thuê quanh bến sông, rồi một ngày biến mất chẳng ai hay.
Lan còn giữ một chiếc khăn tay cũ sờn, nói là của mẹ để lại trước khi đi buôn chuyến cuối cùng.
Còn Tùng thì hầu như chẳng bao giờ kể gì; người ta chỉ thấy nó xuất hiện trong làng từ hồi còn bé, như một bóng cây mọc lên từ hạt giống bị gió cuốn đến.
An đưa mắt sang Liên.
Con bé lom khom nhặt vài thanh củi mục ngoài sân, dáng nhỏ nhắn mà gợi cái gì đó khắc khoải.
Không biết ai sinh ra, ai nuôi lớn, chỉ biết Liên đã sống ở đây từ thuở lọt lòng.
Chính sự mơ hồ ấy khiến nó dường như càng xa cách, càng mỏng manh hơn cả những đứa còn lại.
Bất giác, An khẽ cất tiếng, giọng lạc đi giữa khoảng không vắng lặng:
– "Liên này... cậu có thấy tụi mình giống mấy hạt thóc rơi ngoài sân không?
Người ta gặt xong, mang cả về, chỉ còn sót lại mấy hạt nằm lăn lóc... gió thổi tới đâu thì bay tới đó."
Liên ngẩng lên, đôi mắt đen thăm thẳm, bàn tay vẫn ôm chặt thanh củi.
Nó đáp, chậm rãi mà chắc như thể chính mình cũng đã nghĩ điều đó từ lâu:
– "Ừ... nhưng hạt thóc rơi xuống đất rồi, biết đâu lại nảy mầm.
Dù mọc ở góc sân, góc vườn, vẫn thành cây, miễn còn có nắng, có mưa.
Giống như tụi mình... còn thở thì còn phải tìm cách đứng."
An khẽ mỉm cười, nụ cười mỏng tang, không biết để che giấu hay để bấu víu:
– "Nhưng tớ sợ lắm.
Sợ sáng mai mở mắt ra... chẳng còn ai ngồi cạnh nữa.
Lúc đó, có nảy mầm cũng chỉ mọc một mình thôi."
An đẩy cửa, tiếng bản lề kẽo kẹt rợn người.
Bên trong, mảnh chiếu rách nằm chỏng chơ, góc nhà vương lại nắm cơm khô bỏ dở.
Thứ cơm nguội cứng ngắc ấy bỗng trở thành lộc trời với mấy đứa trẻ.
Chúng ngồi quây lại, chia nhau từng miếng nhỏ, vừa nhai vừa nhìn nhau, ngượng nghịu như mới nhận ra mình đang cùng chung một phận.
Lan ôm chặt nắm cơm trong tay, đôi mắt long lanh trong bóng tối: "Ăn đi anh, kẻo mai không còn mà ăn."
Nghĩa thọc tay vào túi, lôi ra củ khoai héo quắt, cười khì: "Của để dành.
Nay đem ra góp chung, mai tính tiếp."
Tiếng cười nghe hềnh hệch mà nghèn nghẹn, như muốn át đi cái trống trải đang bủa vây.
Liên ngồi nép ở góc, tay gỡ vạt áo sờn, khẽ nói:
"Mình...
ở lại với nhau cũng được.
Không cha mẹ thì anh chị em mình gánh cho nhau."
Giọng nó nhẹ tênh, nhưng rơi xuống căn nhà tối om lại vang lên rành rọt, như một lời hứa khắc sâu.
Bên ngoài, gió đập vào vách tre, lay động ngọn đèn dầu bé xíu.
An lặng lẽ nhìn từng khuôn mặt.
Tùng thì tựa cột gỗ, mắt mở trừng trừng, như con chó nhỏ đang gồng mình giữ chỗ dựa cuối cùng.
Lan thì vẫn run, đôi vai bé như cánh chim non, trong khi Nghĩa cố làm ra vẻ bỡn cợt, còn Liên thì trầm lặng quá mức tuổi mười.
Trong thoáng chốc, An thấy rõ hơn cả sự thật: bọn nó, những đứa trẻ mồ côi, không còn con đường nào khác ngoài việc nắm tay nhau mà đứng.
Đêm nay, mái nhà cũ kỹ kia là cả thế giới của chúng.
An khẽ thở dài, rồi nói, giọng cứng mà run:
"Từ giờ... chúng ta là một nhà.
Ai bỏ ai thì giặc nó sẽ cười.
Nghe không?"
Cả lũ không ai đáp, chỉ nhìn An.
Nhưng trong đôi mắt ngấn nước ấy, ánh lên một tia sáng.
Không phải tia sáng của đèn dầu, mà là của những tâm hồn nhỏ bé đang tập làm người lớn, giữa một thời đoạn nghiệt ngã.
