Căn nhà lá nhỏ nằm nép mình bên cạnh những dải lúa vàng, mái lá đã ngả màu nắng mưa.
Trước hiên là khoảng sân đất nâu, vài chiếc ghế tre đặt lặng lẽ bên chậu nước.
Từ gian bếp phía sau, làn khói mỏng bay lên chậm rãi, vương nhẹ mùi rơm và củi khô.
Khói bếp quyện với ánh chiều nhạt, làm cả căn nhà trông ấm áp và bình yên, như một góc quê yên ả giữa đời.
Nhàn chậm chậm bước xuống bếp, thấy bà Liên đang nấu cơm, Nhàn vỗ mạnh vai bà:
- Hù
Bà Liên là mẹ của Nhàn, gương mặt đầy vết rám nắng, những vết sương vết gió in hằn lên làn da của một người chỉ mới hơn bốn mươi tuổi.
Bà Liên giật mình quay qua:
- Tổ cha mầy, làm má hết hồn...
Nhàn cười khanh khách:
- Má dở quá à, hù có cái mà giật mình.
- Mày hù riết mai mốt má chết bỏ mình ênh mày sống với tía mày nghen...
Nhàn lắc đầu:
- Thôi ở với tía, tía đành hoài à, có má mới có người bênh.
Nói xong Nhàn đưa mắt xung quanh:
- Má ơi...
- Sao đó?
- Tía đâu rồi?
- Đi nhậu chớ đi đâu mà hỏi.
Nghe vậy Nhàn móc từ túi áo ra hai đồng cẩn thận dúi vô tay bà Liên:
- Má cất đi, đừng để tía biết, ổng mà biết là ổng lấy đi mua rượu nữa đó...
Bà Liên ngỡ ngàng nhìn hai đồng trên tay:
- Bây lấy ở đâu đó?
Bây ăn cắp ăn trộm gì đúng không?
Nhàn nhíu mày:
- Má này, ông ba cho con mà...
- Ông ba ổng bệnh gần chết ở bển lấy đâu ra hai đồng mà cho?
Nói lẹ, lấy ở đâu?
- Thì bữa nay con đi chèo ghe đưa đò dùm ông ba mà, ông ba cho con...
Bà Liên đứng dậy cầm cây củi:
- Chèo ghe đưa đò thì cùng lắm là mấy hào, nói dốc nói láo má đánh chết nghen Nhàn!
- Thì có cô hai cổ mua xâu cá hai đồng, đưa đò một đồng nữa là ba, ông ba cho con hai đồng...
Bà Liên chao mày:
- Cô hai nào?
- Cô hai con ông hội đồng Khải đó má...
Bà Liên đứng suy nghĩ:
- Ủa cổ đi học rồi mà...
Nhàn chau mày:
- Người ta đi học cũng phải dìa mà má, chớ có đi luôn đâu...
Bà Liên nghe xong thì quăng cây củi:
- Vậy thì được, nhà giàu có khác hén, có mấy con cá mà mua tận hai đồng...
Dứt lời từ trên trước nhà:
- Cái gì mà hai đồng, mẹ con mày diếm tiền đúng không?
Đó là giọng ông Đực, cha của Nhàn, từ hồi đẻ con Nhàn ra ổng không ngày nào là không rượu chè.
Ông đi từ sáng đến tối, khi nào hết tiền thì dìa nhà đòi tiền bà Liên, lúc không có thì quay ra đánh đập.
Bà Liên nghe thấy vội vàng cất hai đồng vô túi áo, còn con Nhàn vội chạy ra bụi chuối trốn.
Ông Đực dựa vào vách, miệng mở ra nói mấy câu chẳng đầu chẳng đuôi, giọng lè nhẹ như kéo theo cả mùi rượu còn vương nơi cổ họng.
Từng chữ vấp vào nhau, mềm oặt, nghe như gió thổi qua sợi dây đứt nửa chừng.
- Mẹ con mày đâu, lỗ tai cho chó ăn hả, lên đây tao biểu!!!
Bà Liên từ từ đi lên:
- Ông dìa đây kiếm cái chi nữa?
Nhà hết tiền rồi...
Ông Đực quay qua liếc bà Liên một cái:
- Hừ... nhìn cái mặt của mày sao tao ghét quá đa, đàn bà gì vô tích sự, đẻ được con vịt bầu là nín luôn, không kiếm được cho tao thằng con trai cho tao....
- Ông nói chi kì khôi, bộ chuyện không đẻ được con trai là tại tui hay sao?
Ông Đực quăng chai rượu về phía bà Liên, may sao bà né kịp, ông Đực chồm người chỉ tay vô mặt bà Liên:
- Mày nín, tao cho mày nói chưa?
Đồ đờn bà vô tích sự... chết đâu chết mẹ đi...
Bà Liên lao vội nước mắt, bà cúi đầu, cố nuốt từng lời cho khỏi bật khóc, nhưng càng cố thì cổ họng càng nghẹn.
Nước mắt đã rơm rớm rồi trào ra, rơi xuống tay nóng hổi như muốn đốt.
Con Nhàn đứng ở ngoài không chịu nổi nó chạy vô với má nó, bà Liên nói nhỏ:
- Đi ra ngoài đi, tía thấy bây tía kiếm chuyện đánh nữa bây giờ.
- Con không đi đâu, để má mình ênh con làm sao đặng.
Ông Đực nghe thấy tiếng con Nhàn, lè nhè gọi:
- Con Nhàn lại đây tao biểu!
Nhàn nghe thấy ông Đực gọi, đôi mắt mở to nhưng long lanh nước.
Nó nhìn ông Đực trước mặt mà tim đập thình thịch, như con chim non gặp gió lớn.
Vậy mà nó vẫn cố cắn môi, cố giữ cho mặt mình đừng run, từ từ bước tới:
- Tía...tía kêu con..
Ông Đực đưa mắt nhìn nó, Nhàn cũng đứng nhìn ông.
Nó không nhúc nhích cũng không chớp mắt, ông Đực phun nước miếng xuống đất một cái "phèo":
- Mày nhìn tao cái gì?
Nhàn không trả lời, nó vẫn đứng nhìn, ông Đực nheo mắt lại thành hai đường sắc lẻm.
Cái trán nhăn dúm, hai cánh mũi phập phồng, còn khóe miệng thì kéo xuống, méo xệch kiểu khinh khỉnh:
- Nuôi mày lớn chừng này, mà mày với con gái mẹ mày chỉ biết làm tao bực mình.
Mày coi, nhà hội đồng người ta hỏi mua tao một cái là tao bán phứt cho rồi, chớ để trong nhà tốn cơm tốn gạo, thêm chướng mắt.
Nhàn vẫn đứng im, hai tay nắm chặt, ông Đực như con hổ sắp vồ lấy con mồi:
- Đừng có đứng đó mà trợn tròn con mắt với tao.
Tao nói là tao làm...
Bà Liên vội van nài:
- Ông nói chi mà kì vậy?
Dù sao nó cũng con ông mà...
- Con gái thì ăn cơm nguội ở nhà ngoài, gả đi thì cũng đi hầu người ta, có hầu tao đâu...
Nhàn không chịu đựng nữa, đôi mắt nó không cam chịu như bà Liên nữa nó đáp:
- Con thà chịu nghèo chịu khổ chớ con không chịu hèn.
Tía muốn bán cho ai thì cứ bán, chớ má con con chịu đựng tía bao năm trời mà có đòi cắc bạc nào đâu...
Ông Đực nghe xong, mặt đỏ bừng như ai vừa tạt nước sôi vô.
Hai hàng chân mày chụm lại thành một đường đen thẫm, coi mà muốn nổ tung.
Ông hít mạnh một hơi, lồng ngực phập phồng như con trâu bị chọc giận.
- Mày mới nói cái chi đó?
Nói lại lần nữa tao nghe coi!
Vừa nói ông vừa tiến tới, bà Liên thấy vậy vội ngăn nhưng sức lức của người đờn bà sao sánh bằng sức gã đờn ông say rượu.
Ông Đực hất mạnh bà Liên ngã nhào xuống đất, tay ông chộp lấy tóc con Nhàn, hơi rượu phả thẳng vào mặt con nhỏ.
Nhàn nhăng mặt vì đau, còn bà Liên ôm chân ông mà van:
- Tui lạy ông, ông Đực ơi...
đừng đánh con... muốn đánh đánh tui nè...
- Má để ổng đánh chết con đi má, đừng có van xin chi hết...
Giọng ông Đực trầm xuống, đặc quánh như sắp vỡ ra:
- Đừng có thách tao, nghe chưa...
Tao giết mày được đó...
Con Nhàn trừng mắt nhìn, đôi mắt nó đỏ hoe, nhưng không phải là khóc mà vì giận đến mức nước mắt cũng cạn.
Cái nhìn của nó sắc lắm, mỏng như lưỡi dao lật, chiếu thẳng vô người, gương mặt ông Đực.
Trong đáy mắt ấy là cả một bầu trời uất ức bị dồn nén bao năm, cuộn lên như con nước lớn.
Ông Đực nhìn nó, cơn giận càng ngút trời mặc cho lời van xin của bà Liên, ông tát nó một cái thật mạnh.
Nhàn chao đảo ngã nhào xuống đất.
Ông chưa dừng lại, thấy con Nhàn ngã ông tiến sát lại bồi cho nó thêm mấy cái bạt tay.
Đưa tay với lấy cái ghế đẩu, ông đánh liên hồi vô tay chân nó.
Bà Liên xót con nhưng cũng không ngăn được, bà đành ôm Nhàn rồi hai má con bắt đầu chịu đòn cùng nhau.
Cho đến khi nước mắt hoà với chút máu vươn trên mặt hai má con ông mới dừng lại.
Hả cơn tức ông nằm dài trên chiếc giường tre, chửi mấy câu rồi ngủ thiếp đi.
Nhàn lấy tay lau nước mắt cho má, rồi hai người chỉ biết ôm nhau lặng lẽ khóc.
**
Tối đến.
Nhà ông Khải cơm nước xong xuôi, Tường Lan đi đến căn phòng thờ mà nơi đó ngoại trừ ngày giỗ ra thì chỉ có ông Khải và những người ông cho phép mới được bước vô.
Tường Lan cũng là một trong số người ông cho phép, không chỉ được bước vào mà trước kia cô còn được phép cho ai vào dọn dẹp.
Và quy tắc ấy đến bây giờ cũng chưa thay đổi.
Tường Lan đang đi thì thấy bà Lệ đứng ngoài cửa rất lâu, Tường Lan nép mình vào cây cột lớn đưa mắt dõi theo bà Mỹ Lệ.
Mỹ Lệ nhìn xung quanh không có ai, miệng lẩm bẩm:
- Không biết trong đây có vàng không mà ông già đó không dám cho ai vô, bữa nay con gái ổng dìa chắc không để ý, để tui coi ông cất vàng ở đây chớ gì...
Dứt lời, Mỹ Lệ đẩy nhẹ cánh cửa, khói hương bay lên từng làn mỏng, quấn quýt như tơ, rồi tan dần trong ánh sáng vàng của ngọn đèn dầu đang đong đưa theo gió.
Mùi trầm thoang thoảng, vừa nồng vừa ấm, thấm vào từng thớ gỗ.
Những cây nhang cắm trong lư hương đỏ rực ở đầu tàn, khói cuộn lên thành từng vòng, lơ lửng rồi tan vào mái ngói đen ám khói.
Mỹ Lệ đưa mắt nhìn:
- Trời đất cơi, nhà này thờ cái chi mà để phòng lớn dữ vậy?
Mỹ Lệ vừa nói vừa bước vào, cái ảnh thờ đặt trên tủ vừa nhìn Mỹ Lệ phải thốt lên:
- Thờ ai mà giống con Tường Lan vậy cà...
Mỹ Lệ tiến lên mấy bước nhìn cho rõ, bức ảnh ấy từ sóng mũi thanh, mái tóc buôn nhẹ, đến cái nhìn buồn sâu trong ánh mắt cũng hệt như Tường Lan.
Tường Lan vỗ vai bà Mỹ Lệ:
- Bà làm gì ở đây?
Mỹ Lệ giật mình quay qua, gương mặt Tường Lan hoà vào lớp khói nhang lúc mờ lúc tỏ, Mỹ Lệ hoảng hốt:
- Ma...ma...
Tường Lan soi đèn vô thẳng mặt Mỹ Lệ:
- Ma cỏ gì ở đây.!!
Mỹ Lệ không dám thở, đưa hai mắt nhìn thật kĩ gương mặt đang đứng trước mình, rồi nhìn lại bức ảnh thờ.
Tường Lan vừa nhìn thì hiểu, cô đặt ngọn đèn xuống một góc, tiền đến bàn thờ vừa thắp nhang vừa nói:
- Bà dô đây mần chi?
Muốn thắp nhang cho má tui hay gì?
Mỹ Lệ giờ mới dám lên tiếng:
- Má cô hả đa?
- Chứ không lẽ má của bà!
- Cô hệt như má cô vậy, làm tui tưởng...
Tường Lan cấm hương vào lư rồi đáp:
- Tưởng cái chi?
Cớ chi mà bà dô đây?
Bà không biết căn phòng thờ này không ai được tuỳ tiện vô hả?
Mỹ Lệ đánh mắt đi chỗ khác:
- Ờ thì lỡ đẩy tay xong cửa bật ra, bị nhào vô đây thôi chứ ai muốn dô...
Tường Lan nheo mắt nhìn bà Lệ, từ nãy giờ Tường Lan thấy rõ cái thập thò của bà từ đầu đến đuôi, cô vẫn không muốn lật tẩy bà, khẽ đáp:
- Vậy hả, vậy giờ bà đi được rồi đó đa, để cha tui mà thấy thì...
Mỹ Lệ vừa nghe xong thì đáp:
- Thì sao, nè nghen dù gì bây giờ tao cũng là bà Hai trong cái nhà này, đi đâu cũng là quyền của tao.
Ai cấm ai cản được tao.
- Nơi này là cha tui cất riêng cho má tui.
Mà... má tui là người được cưới hỏi đàng hoàng, có danh có phận rõ ràng, không phải thứ đứng sau, núp bóng dưới cái danh vợ lẻ như ai đâu...
- Mày...
- Nhà này cũng có trước có sau, có trên có dưới.
Người không thuộc về chỗ của mình... thì nên tự biết đường mà lui cho phải phép.
Còn mà đứng đây ông Cả ổng mà thấy thì... khó nói lung đó đa...
Dứt câu, Mỹ Lệ hậm hực ngoẻ nguẩy bỏ đi, Tường Lan quay vào chấp hai tay, đưa mắt nhìn di ảnh của má cô:
- Thưa má, con gái má dìa rồi đây.
Bao năm qua con gái bất hiếu để má nhang khói lạnh lẽo quá hả má.
Má thương con trên trời phù hộ cho con với thằng Trường nghen má...
Nói xong cô cúi lạy ba lạy.
Đưa tay chạm nhẹ vào gương mặt má trên di ảnh lạnh lẽo kia.
Mắt chăm chăm nhìn về vô định rồi từng dòng kí ức hiện về trong cô:
"- Má ơi, con ngủ hổng được má ru cho con ngủ nghen má
- Tường Lan của má ngoan nghe, đợi má cho em bú rồi má ru cho con ngủ nghen.
- Hổng chịu, con muốn má ru liền!
- Vậy lại đây nằm trên đùi má rồi má ru cho...
- Ầu ơ...
Ví dầu cầu ván đóng đinh,
Cầu tre lắc lẻo gập ghềnh khó đi.
Khó đi mẹ dắt con đi,
Con đi trường học, mẹ đi trường đời."
-...
- Má ơi, má ơi đừng bỏ con mà má ơi...
Má bỏ con rồi ai ru con ngủ nữa má ơi..."
Ký ức về những ngày có má chợt ùa về trong từng tiếng ru ầu ơ dịu dàng, bàn tay ấm áp vỗ về mỗi đêm.
Cô đứng lặng, rồi nước mắt bất chợt rơi xuống, từng giọt từng giọt không kìm lại được.
Vai khẽ run, môi cắn chặt để không bật thành tiếng, nhưng nỗi đau tưởng chừng xa xăm ấy vẫn dâng lên nghẹn ngào.
Nhưng năm tháng bình yên ngắn ngũi ấy chỉ còn là kí ức trong Tường Lan, còn má cô thì không bao giờ trở về được nữa.
