这些真的可算是老档案了,被老鼠啃得七零八落,上面全是老鼠屎。随手抽了一张,应该是当时的老文件,一抖满面是灰。
Những thứ này quả thực có thể coi là hồ sơ cũ, bị chuột gặm tơi tả, bên trên dính đầy cứt chuột.
Tôi tiện tay rút một tờ ra, chắc là văn kiện cũ thời đó, bụi phủ cả một lớp dày.
如果有人翻动过,必然会有不同,我忙吩咐王盟仔细去看,有没有哪些地方可疑?
Nếu có người từng động vào đống này, chắc chắn phải có điểm gì khác biệt, tôi vội vàng sai Vương Minh kiểm tra kỹ lưỡng xem có điểm gì khả nghi hay không?
蹑手蹑脚地在文件堆里走动,不久王盟就有了发现,过去一看,原来地上有几摞文件放得很整齐。四摞并排,拼成一个正方形。
Vương Minh rón ra rón rén bước đi trên cả đống văn kiện giấy tờ, chẳng mấy mà có phát hiện.
Tôi lại gần nhìn xem, thì ra ở đó có mấy chồng văn kiện được xếp rất gọn gàng.
Cả thảy bốn chồng, xếp thành hình vuông.
王盟道:"老板,你看是不是这么个意思?这人在这里翻看,站着太累,就用这些文件做了一个凳子。"
Vương Minh nói: "Ông chủ, anh xem có phải là thế này hay không: người này đứng xem giấy tờ ở chỗ này, đứng một lúc mỏi chân quá, bèn dùng mấy chồng văn kiện này làm ghế ngồi."
我点头,确实,几乎能想像到当时的情形。那人坐到那个文件凳上,可以看得更加仔细。
Tôi gật đầu, quả thực, tôi gần như có thể tưởng tượng ra được cảnh tượng lúc đó.
Người này ngồi trên chồng văn kiện kia, chăm chú xem xét giấy tờ.
原地转了三百六十度,想判断那人坐的时候面朝哪个方向,这时发现面向背面的话,一边的架子正好可以放手电筒当灯。我一边在脑子里重现着那情形,一边把手电筒放上去,低头看脚下。拨开灰尘,面前果然有几个陈年的烟头,而在正前方,还有一摞文件摆着。
Tôi xoay vòng tại chỗ vừa đủ một vòng ba trăm sáu mươi độ, muốn đoán xem người này lúc ngồi xuống thì quay mặt về hướng nào, lúc này mới phát hiện đằng sau lưng tôi vừa hay có một cái giá đủ để kê đèn pin làm đèn chiếu sáng.
Tôi vừa tái hiện lại cảnh tượng lúc đó trong đầu, vừa đặt đèn pin lên, cúi đầu nhìn xuống chân.
Gạt lớp bụi bặm rác rưởi ra, quả nhiên trước mặt xuất hiện mấy mẩu tàn thuốc năm xưa, mà ở ngay phía trước, còn có một chồng văn kiện nữa.
这里的一个大信封起码有四五斤重,散乱的文件不可能端在手里看。我面前的这一堆可能被他用来当桌子了。他看的东西就放在这上面。一边抽烟一边看,他娘的这小子还挺悠闲的!
Một phong bì cỡ lớn ở đây ít nhất cũng phải nặng đến bốn năm cân, không thể bưng trên tay một tập giấy tờ lộn xộn mà xem được.
Chồng văn kiện trước mặt tôi có lẽ là được dùng làm bàn kê.
Người này xem thứ gì đó, đặt lên trên chồng văn kiện này.
Vừa hút thuốc vừa xem, mẹ kiếp thằng ranh này cũng ung dung thật!
可还是没用,四周全是文件,到底他找的是什么没法推测,也许他找到了需要的就带走了。
Nhưng vẫn vô dụng, khắp bốn phía toàn là giấy tờ, không cách nào đoán ra được người này tìm cái gì, hoặc có thể hắn đã tìm được thứ mình cần rồi đem đi mất.
我有点着魔地做了几下翻文件的动作,脑子里忽然有一个念头闪过,想到了对条上的笔迹,不由得生出一个鬼使神差的念头——暂且不论其他,如果那对条真是"我"写的,我会怎么看文件?
Tôi hơi mê mẩn, cũng giả vờ như mình đang lật xem văn kiện, trong đầu bỗng nhiên lóe lên một suy nghĩ.
Nhớ đến bút tích trên tờ niêm phong, không khỏi ma xui quỷ khiến nảy ra một ý nghĩ: tạm thời không bàn đến cái khác, nếu tờ giấy đó quả thực do "tôi" viết, vậy thì tôi sẽ xem văn kiện như thế nào nhỉ?
我让王盟递给我一个信封,打开它放在前面的"桌子"上,拿起一张翻了一下。接着回忆平时的习惯,一边琢磨,一边用右手将看过的几页叠在手上,等到了一定厚度,就远远地放到一边,放得很端正。
Tôi bảo Vương Minh đưa cho mình một phong bì, bóc ra, đặt trên "bàn", cầm vài tờ giấy lên lật giở một chút.
Sau đó, theo thói quen thông thường, tôi vừa suy nghĩ tay phải vừa cầm mấy trang giấy đã xem xong, đến khi số trang giấy mà tay phải cầm đạt đến một độ dày nhất định, tôi bèn đặt xấp giấy đó sang một bên cách đấy khá xa, rất gọn gàng.
这是我的一个习惯,因为搞拓本整理的时候,往往整个桌都是纸头,乱得很,理好的东西,我喜欢远远地放开,和别的文件做区分。而放开的距离,必须是手能够够到的。
Đây là thói quen của tôi, vì trong lúc chỉnh lý lại các bản rập đã làm, thường thường trên bàn tôi lúc ấy toàn là giấy tờ lộn xộn cực kỳ, cho nên, làm xong cái nào là tôi thường đặt nó ra xa, cách biệt với các phần văn kiện khác.
Mà khoảng cách đó, vẫn phải nằm trong tầm với của tay.
环视了一下,看看这个距离内有没有我能用来放东西的地方,就看到一叠纸头摞在我右手边的一个箱子上,伸手过去,距离正好。
Nhìn xung quanh một lát, nhìn xem quanh đây có chỗ nào mà tôi có thể đặt giấy tờ đã xem xong không, liền nhìn thấy ở bên phía tay phải của tôi có một cái hòm, trên hòm có đặt một xấp giấy, tôi thử vươn tay ra, khoảng cách vừa đủ.
我心里咯噔一下,有点抗拒,如果连这也被猜对了,岂不是就证明了,在这里看东西的人,真是我?
Tôi giật mình, có hơi kinh sợ, nếu như ngay cả điều này mà tôi cũng đoán đúng, như thế chẳng phải đã chứng minh được người từng ở đây xem văn kiện quả thực chính là tôi?
不过我只犹豫了一下,就把纸拿了过来。管他呢!反正都死过一次了,这种事有什么好担心的?
Có điều tôi chỉ do dự trong một chốc, rồi với lấy xấp giấy kia.
Kệ xác nó!
Dù gì cũng từng chết một lần rồi, chuyện này thì có gì mà lo lắng nữa chứ?
我将一叠档放到面前的文件堆上,第一张是一份表格,好像是津贴预算,有几个人名,津贴最多的是四百四十七,九二元。我对当时的工资制度不太明了,不过这么多津贴在那时肯定是天文数字。
Tôi đặt xấp hồ sơ đó lên chồng văn kiện trước mặt, trang thứ nhất là một bảng kê khai, hình như là dự toán tiền trợ cấp, có tên mấy người ở đó, khoản trợ cấp cao nhất là 447,92 tệ.
Tôi không hiểu rõ lắm về chế độ lương thưởng thời đó, có điều, một khoản tiền nhiều như thế vào thời đó so ra chẳng khác gì hàng trăm triệu thời bây giờ.
这种津贴一般是给苏联人的,我对这个不感兴趣,很快注意到表格的角落有行字:广西上思张家铺遗址考古工程外派人员津贴表。
Loại trợ cấp này thường là dành cho người Liên Xô, tôi không có hứng thú với chuyện này, rất nhanh liền chú ý đến hàng chữ ở góc bảng biểu: 【Bảng kê khai trợ cấp dành cho chuyên gia nước ngoài khảo sát công trình di chỉ khảo cổ tiệm Trương gia huyện Thượng Tư tỉnh Quảng Tây.】
对了!就是这个!
Đúng rồi!
Chính là nó!
翻了翻,所有的页数都已经打乱,下面是表格的延伸,都是一些人名,在最后有一个章,确实是这个考古研究所的戳。我在这个戳里看到了一个日期,是一九五六年的文件。
Lật lật giở giở, số trang đã bị xáo trộn hết cả, các trang sau vẫn là bảng kê khai này, toàn là tên người, ở cuối bảng biểu có một dấu mộc, đúng là do cơ sở nghiên cứu này đóng dấu.
Trong dấu mộc này có thể thấy được ngày tháng, là văn kiện của năm 1956.
再后面是资料汇总,不是油印的,全是手写的记录,什么几号室。长宽:还有示意图,字迹潦草,因为有刚才的事情,所以我下意识地看了一下笔记,完全是陌生人的字,且有大量的不同,显然不是一个人在记录。
Các trang sau nữa là tổng hợp tài liệu tham khảo, không phải in ronéo, mà toàn bộ đều là viết tay, phòng bao nhiêu, chiều dài chiều rộng gì đó, còn có cả sơ đồ.
Chữ viết rất ngoáy, vì chuyện vừa rồi nên tôi vô thức nhìn kỹ nét chữ, nhưng đây hoàn toàn là nét chữ của người lạ, khác biệt rất lớn, rõ ràng không phải cùng một người ghi chép.
迅速地翻开,到十四、五页之后,才看到不同的东西。
Nhanh chóng lật mở tiếp, đến khoảng trang thứ mười bốn, mười lăm, mới thấy được một thứ khác biệt.
那是一张什么东西的平面图,但不是现代那种专业平面图,还是用毛笔画的。自己看了看就知道了,这是一张清朝的"样式雷"。
Đó là một bản vẽ mặt bằng của cái gì đó, nhưng không phải bản vẽ mặt bằng chuyên nghiệp thời nay, lại còn dùng bút lông để vẽ.
Tôi xem thử liền biết, đây là một trang vẽ của "Dạng thức Lôi" thời Thanh.
"样式雷"是代称,指的是一个雷姓的清朝御用设计师家族。他们主管几乎所有皇家建筑的设计工作,不过当时工匠地位低下,哪怕是天下第一的工匠家族,在普通人眼里也一直寂寂无闻。现代大部分人根本不知道有这样一个家族的存在,只有我们这些搞建筑园林的才晓得"样式雷"多牛逼。
"Dạng thức Lôi" là tên gọi khác của một gia tộc kiến trúc sư ngự dụng thời Thanh, mang họ Lôi.
Bọn họ hầu như phụ trách toàn bộ công việc thiết kế công trình kiến trúc của hoàng gia, có điều, trong xã hội thời đó địa vị của thợ thủ công còn thấp, cho dù có là gia tộc thợ thủ công đệ nhất thiên hạ đi chăng nữa, thì cũng chẳng là gì trong mắt người bình thường.
Thời nay đa phần người ta chẳng biết đến sự tồn tại của gia tộc này, chỉ có dân kiến trúc bọn tôi mới biết "Dạng thức Lôi" trâu bò đến mức nào mà thôi.
中国五千年历史,样式雷只存在了二百年,但现今中国的世界文化遗产,有五分之一是样式雷造的,不得不服。
Lịch sử Trung Hoa năm ngàn năm, Dạng thức Lôi chỉ tồn tại vẻn vẹn hai trăm năm, nhưng di sản văn hóa thế giới của Trung Quốc hiện nay phải có đến một phần năm là do Dạng thức Lôi xây dựng nên, không thể không phục.
颐和园建成后,样式雷忽然就没落了,有人推测这和当时的满清王朝再也无力建设巨型建筑群有关。不过样式雷的衰败很是蹊跷,我看过一个报导,说是一夜弃官,速度非常快,不知经历了什么大变。
Sau khi xây dựng Di Hòa Viên, Dạng thức Lôi đột nhiên xuống dốc, có người đoán việc đó có liên quan đến việc triều đình Mãn Thanh không còn có thể xây dựng thêm một công trình kiến trúc đồ sộ nào nữa.
Có điều, sự suy bại của Dạng thức Lôi rất kỳ quặc, tôi từng xem một bài báo, nói rằng bọn họ từ quan chỉ trong đúng một đêm, tốc độ rất nhanh, không biết đã gặp phải đại biến gì.
衰落后,样式雷的后人出售大量祖先的"烫样图纸",这些东西是中国建筑集大成的结晶,数量极多。有一部分流失海外和民间,国内官员也拥有相当的数量,所以还是比较常见的东西。在我们系里,凡是学国林、学规划的,都对这个熟悉得不能再熟悉,所以我一下就认了出来。
Sau khi suy vong, con cháu Dạng thức Lôi đem bán một lượng lớn "mô hình phối cảnh"* của tổ tiên, đây là kết tinh của nghệ thuật kiến trúc Trung Hoa, số lượng cực nhiều.
Một phần bị tuồn ra ngoài hải ngoại hoặc lưu lạc trong dân gian, các quan chức trong nước cũng nắm giữ khá nhiều, cho nên vẫn là thứ thường gặp.
Trong chuyên ngành của bọn tôi, hễ cứ học qua về kiến trúc nhà vườn truyền thống hay quy hoạch là đều thấy quen đến không thể quen hơn được nữa, cho nên tôi chỉ nhìn một cái là nhận ra.
* nguyên gốc là "烫样", là mô hình phối cảnh công trình thời cổ, chế tạo để hoàng thượng ngự lãm, tương tự với mô hình kiến trúc/ sa bàn thời nay vậy.
Vì trong quá trình chế tạo cần phải ủi nóng, nên mới gọi là 烫样.
Các mô hình của Dạng thức Lôi có rất nhiều hình ảnh trên mạng, vô cùng tinh xảo.
这图应该和张家铺遗址有关系,这么说,遗址该是清朝时候的东西,可能还是样式雷的作品。
Bản vẽ này chắc hẳn phải có liên quan đến di chỉ tiệm Trương gia, nói vậy, di chỉ này phải có từ thời Thanh, thậm chí có khả năng là một tác phẩm của Dạng thức Lôi.
这是一张重抄件,正件必然在博物馆里。
Đây là một trang bản sao, chính phẩm đương nhiên vẫn còn nằm trong bảo tàng.
对于这些东西我有些兴趣,便草草看了一下。图纸上画的是一个大庭院,应该是一座宅院,看规模,几纵几深,相当大。看结构,应该是民宅。
Tôi có hứng thú với mấy thứ này, bèn xem lướt qua một chút.
Bản vẽ vẽ một đình viện rất lớn, có lẽ là một tòa trạch viện, xem quy mô, cao bao nhiêu sâu bao nhiêu, khá rộng lớn, xem kết cấu, có lẽ là nhà dân.
样式雷是皇家设计师,设计民宅的机会很少,这宅子的主人肯定是个大官,或者颇有渊源来历的人。
Dạng thức Lôi là kiến trúc sư của triều đình, rất ít cơ hội để thiết kế nhà dân, như vậy chủ nhân của tòa trạch viện này có lẽ là một vị quan lớn nào đó, hoặc là một người có lai lịch rất sâu xa.
找边上是否有小楷标注宅子的名字,却什么也没看到。
Tôi nhìn sang bên xem có dòng Tiểu Khải nào ghi chú tên của tòa trạch viện này không, nhưng lại không thấy gì cả.
后面几张也害死相同的图样,大部分都是"抄平子"图。样式雷的设计图极其精细,各种角度,单一的建筑,分解的部件都有记录,包括周围的风水、地貌,甚至还有"抄平子"的整块地面的巨型经络网格方点阵图。
Mấy trang phía sau cũng là bản vẽ giống thế, đa phần đều là bản vẽ mặt bằng.
Bản thiết kế của Dạng thức Lôi vô cùng tinh vi, vẽ lại hình chiếu từ các góc, hình chiếu phối cảnh, và cả phân tích từng bộ phận.
Còn ghi lại cả phong thủy, địa mạo xung quanh, thậm chí còn có cả một bản sơ đồ mặt bằng cỡ lớn có chia ô của cả khoảnh đất nữa.
翻了一下,有十几页,最后是文件的索引页,表明里面有多少东西,我心中一动,拿着和里头的资料对应了一下,发现光凭页数就少了六张纸。
Lật xem tiếp, có mười mấy trang, trang cuối là mục lục, cho thấy tập hồ sơ này gồm có những gì, tôi hơi giật mình, cầm tờ mục lục đối chiếu với các trang tư liệu bên trong, mới phát hiện chỉ dựa vào số trang thôi mà đã thiếu đến sáu trang rồi.
如果猜得没错,是当时被那个人拿走了。现在在我手里的东西都是关键,可即使如此,对于一点线索也没有的我来说,已是很大的突破。
Nếu tôi đoán không lầm, thì sáu trang này đã bị người kia cầm đi rồi.
Hiện giờ những thứ còn lại trong tay tôi đây vẫn chưa phải mấu chốt quan trọng, nhưng dù vậy, đối với tình trạng không một manh mối trong tay của tôi thì đây đã là một điểm đột phá lớn rồi.
整理了一下手里的文件,再看了看周遭,知道在这里再不可能有什么收获,于是招呼还在翻找的王盟回去。
Sắp xếp lại tập văn kiện trong tay một chút, rồi lại nhìn xung quanh, biết ở đây không còn gì để thu hoạch nữa, tôi bèn gọi Vương Minh nãy giờ vẫn đang tìm kiếm quay trở lại.
叫了几声他才回过神来。我走过去问他干嘛?他用手电筒照着仓库的角落,问我道:"老板,那是干什么用的?"
Tôi phải gọi vài tiếng cậu ta mới hoàn hồn.
Tôi đi tới, hỏi cậu ta đang làm cái gì đấy?
Cậu ta cầm đèn pin chiếu vào một góc nhà kho, hỏi tôi: "Ông chủ, cái đó dùng để làm gì?"
我抬头看去,就见那边的杂物后面,有一个用铁条横竖焊起来的笼子。
Tôi ngẩng đầu lên nhìn, thì thấy đằng sau đống đồ đạc lỉnh kỉnh, có một cái lồng sắt hàn từ các thanh sắt ngang dọc lại với nhau.
靠过去看,笼子有半人高,锈得一塌糊涂。王盟用手电筒朝里面照,照到一只破碗。"是不是养狗的笼子?"
Tiến lại gần xem xem, cái lồng cao cỡ nửa người, rỉ sét hết cả.
Vương Minh thò đèn vào trong chiếu thử, thấy trong lồng có một cái bát sứt.
"Có phải lồng nuôi chó không nhỉ?"
我摇头,这笼子横竖的铁条焊得很密,关一只狗没必要焊成这样吧!也许是之前造房子时留下的钢筋边角料,这就不是我能管得了。随即让王盟别磨蹭,我急着去核实一些东西。
Tôi lắc đầu, các thanh sắt đan cài nhau rất kín, dùng để nhốt một con chó cũng không cần phải đến mức ấy chứ!
Có lẽ đây là cốt thép còn thừa từ lúc xây căn phòng này, chuyện này tôi không quản được.
Tôi bèn bảo Vương Minh đừng có lằng nhằng nữa, tôi còn phải vội đi xác minh lại vài chuyện.
原路直接回了宾馆,他去洗澡,我直接上网,开始查手里的东西。
Theo đường cũ quay trở về khách sạn, cậu ta đi tắm, còn tôi thì lên mạng, bắt đầu tra cứu các tư liệu có trong tay.
先是找所谓的"上思张家铺遗址考察"的讯息,一无所获。一想,一九五零年代的事情,本来也不太可能发到网上,就是有,估计也是只言片语,便接着查地名。
Đầu tiên là tra thông tin về cái gọi là "khảo sát di chỉ tiệm Trương gia huyện Thượng Tư", không có kết quả gì.
Ngẫm ra thì, chuyện từ năm 1950 lận, vốn cũng chưa chắc đã đăng trên mạng, mà kể cả có đi chăng nữa, có lẽ cũng chỉ có vài ba dòng chữ mà thôi, thế là tôi bèn tìm tên địa danh.
搞我这一行的,对广西一代并不十分在意,那边虽有古墓,但是气候和湖南、陕西、山西这些地方大不相同。到那里住三天,没下地就先灌汤药,更不要说进当地的原始森林了。且风土人情,民族分布习惯都不同,不是正常人混的地方。在旧社会,对于中原人来说,那是只有真的走投无路才去的。
Tôi làm nghề này, nên không hiểu biết lắm về mạn Quảng Tây, tuy ở đó cũng có cổ mộ, nhưng khí hậu lại khác biệt rất nhiều so với vùng Hồ Nam, Thiểm Tây, Sơn Tây phía này.
Tới đó ở ba ngày, chưa kịp xuống đất đã phải rót chén thuốc mà uống rồi, càng đừng nói là tiến vào vùng rừng rậm nguyên sinh.
Còn phong tục tập quán nữa, các dân tộc khác nhau, lề thói khác nhau, không phải nơi mà người thường dễ dàng lăn lộn được.
Trong xã hội cũ, đối với người Trung Nguyên, chỉ khi cùng đường lắm mới phải đặt chân đến vùng đất đó.
这一查我还颇为吃惊,不过当地山峦地貌差异太大,虽然很多从中原过去的汉人也在那里按照中原的风水习俗来定阴阳宅院,但概念完全不同。
Lần này tra cứu tôi cũng phải ngạc nhiên, địa thế các dãy núi ở vùng đó khác biệt quá lớn, tuy có nhiều người Hán đến từ Trung Nguyên dựa theo thuật phong thủy của Trung Nguyên để phân định âm dương trạch viện ở vùng này, nhưng về mặt khái niệm vẫn hoàn toàn khác biệt.
这种地方倒是那些民间新盗墓贼的天下,我听说有人在广西盗大墓,直接用挖掘机挖,比南派出格多了。
Thật ra những nơi như thế này lại đúng là thiên hạ của đám trộm mộ thời đại mới trong dân gian, tôi nghe nói ở Quảng Tây từng có kẻ trộm một ngôi mộ lớn, trực tiếp dùng máy xúc mà đào bới, còn quá đáng hơn cả tụi Nam phái.
网路上面讯息有限,我身上黏着汗,查了一下,空调一吹,人也冷静下来,于是先去洗了澡,边洗边想,居然洗走神了,出来的时候内裤都没穿,把王盟吓了一跳。我发现自己思绪很乱,这些东西都太散,以我个人的智慧,显然很难在这么短的时间里把所有的问题都想全。
Tin tức trên mạng có hạn, người tôi đã nhớp nháp mồ hôi, tra cứu một lúc, điều hòa vừa bật, cả người cũng tỉnh táo hẳn lại.
Vì vậy tôi đi tắm trước đã, vừa tắm vừa nghĩ, đến lúc ra ngoài quên cả mặc quần lót, dọa Vương Minh một trận khiếp vía.
Tôi nhận thấy mạch suy nghĩ của mình rất hỗn loạn, mọi thứ quá lẻ tẻ, với trí óc của một mình tôi, rõ ràng rất khó để suy nghĩ hết toàn bộ mọi vấn đề trong một khoảng thời gian ngắn như vậy.
样式雷的图样是个很好的线索,但是这种图样留世非常多,也没有一个很好的完整索引。从这上头找线索,犹如大海捞针,更加不靠谱。
Bản vẽ của Dạng thức Lôi là một manh mối rất tốt, nhưng loại bản vẽ như thế trôi nổi trong dân gian rất nhiều, cũng không phải là một đầu mối chỉ đường cụ thể.
Bắt đầu tra tìm từ manh mối này, cứ như mò kim đáy bể, càng khó tin cậy.
当天晚上琢磨着就睡着了,脑子里乱七八糟的。
Đêm khuya hôm ấy, tôi mải suy nghĩ rồi ngủ thiếp đi mất, trong đầu rối như tơ vò.
早上起来混混沉沉,用冷水冲了一下让自己清醒过来,之后将这些东西全部扫描了一遍,发给一些认识的人,又去拜会了几个亲戚,都是走过场的路子,同时想着能找谁去问这事。突然就想到了一个人,使我爷爷的忘年交,在我小时候也听喜欢我。这家伙和我是同行,以前自爱园林设计院,专门给古建筑检修的。于是买了点小酒小菜,就去登门拜访。
Sáng ra uể oải vô cùng, tôi tắm sơ qua bằng nước lạnh cho tỉnh táo lại, sau đó lại xem qua một lượt xấp tư liệu kia hết một lượt, rồi gửi cho một vài người quen, đi thăm một vài người thân, đều là hỏi thử cho xong việc mà thôi.
Cùng lúc đó, tôi cứ nghĩ mãi xem nên tìm ai hỏi thì hợp.
Đột nhiên tôi nhớ đến một người, đó là bạn vong niên của ông nội tôi, hồi tôi còn bé cũng thích tôi lắm.
Người này cùng nghề với tôi, trước kia từng làm ở viện thiết kế nhà cửa, chuyên công tác kiểm tra tu sửa kiến trúc cổ.
Thế là tôi mua chút rượu cùng ít thức nhắm, đăng môn bái phỏng.
N年没见了,我寻思这老头估计还是以前的脾气,也就没怎么客套,直接说了实话。老头翻开图样看了看,才几秒钟就道:"你确定这是人住的宅子吗?"
Bao nhiêu năm không gặp rồi, tôi nghĩ ông cụ tính khí chắc vẫn như xưa, nên không khách sáo gì cả, thẳng thắn nói thật luôn.
Ông cụ mở bản vẽ ra xem một lúc, mấy giây sau mới nói: "Anh chắc chắn đây là nhà cho người ở đấy chứ?"
我听老头子话中有话,就问他怎么说?他道:"你自己学了这么多年建筑,这都不会看吗?你看看这房子的采光。"
Tôi nghe trong lời ông cụ có hàm ý, bèn hỏi lại thế là sao?
Ông cụ bảo: "Anh học kiến trúc bao nhiêu năm mà không nhìn ra à?
Anh xem các ô lấy sáng của ngôi nhà này này."
我心说我会看设计图,但是样式雷我不会啊!那又不是国标软体画出来的。接过来大略地看了一下,猛然意识到这和设计图没关系,问题出在宅子的布局上。倒了几下,确定东南西北,仔细一推,心里一个激灵,确实有问题!
Tôi nghĩ bụng, tôi biết xem bản thiết kế công trình, nhưng bản thiết kế của Dạng thức Lôi thì nào có biết!
Đó có phải vẽ bằng phần mềm vẽ kỹ thuật tiêu chuẩn đâu.
Tôi nhận lấy bản vẽ xem sơ qua một chút, bỗng nhiên nhận ra điểm này không liên quan gì đến bản vẽ, vấn đề nằm ở bố cục tòa nhà.
Tôi lật ngang lật dọc mấy lần, xác định phương hướng Đông Tây Nam Bắc, nhìn kỹ một chút, mới giật thót mình, quả thực có vấn đề!
这宅子这样设计,屋檐下的所有屋子机会都照不到阳光,且连反射光都没有。外面烈阳光照的时候,里面也可能黑的一塌糊涂。
Theo như thiết kế của tòa trạch viện này, tất cả các phòng dưới mái hiên đều không hứng được ánh sáng, ngay cả phản quang cũng không có.
Ngay cả khi bên ngoài mặt trời chiếu sáng chói lọi nhất, bên trong vẫn có thể tối đen như mực.
"这......"
"Cái này..."
"这是暗房。"
"Đây là nhà tối."
"样式雷"怎么会设计这种房子呢?我仔细地再推了一下,发现这宅子设计得非常巧妙,处心积虑地规避光线。虽然那么做并不能保证一点都照不进去,但至少能肯定是有意的布局。
"Dạng thức Lôi" sao lại có thể thiết kế loại nhà ở như thế này?
Tôi lại quan sát kỹ lưỡng một lần nữa, nhận thấy thiết kế của tòa trạch viện này vô cùng xảo diệu, trăm phương ngàn kế để tránh ánh sáng.
Tuy làm vậy cũng không bảo đảm được không một tia sáng nào lọt vào trong nhà, nhưng chí ít cũng có thể xác định được bố cục này là cố ý.
难道这房子里住的人不能见阳光?吸血鬼?这是扯淡,又想到了"黑眼睛的眼睛",难道这房子里的人也和他一样没法见强光?或者是皇帝突发奇想,想造一幢房子用来躲猫猫?
Lẽ nào người sống trong nhà này không thể tiếp xúc với ánh nắng mặt trời?
Ma cà rồng?
Thật là vớ vẩn, nhưng rồi tôi lại nhớ đến đôi mắt của tên Kính Râm, lẽ nào người trong nhà này cũng giống như hắn, không nhìn được ánh sáng mạnh?
Hay là hoàng đế lại nảy ra ý tưởng xây nguyên một căn nhà để chơi trốn tìm?
"你以前见过这种房子吗?"我问老头子。、
"Ông đã bao giờ thấy kiểu nhà như thế này chưa?"
Tôi hỏi ông cụ.
他皱眉摇头:"反其道而行之的倒有。这房子,没法住人啊!不过我倒是知道古代有一种地方,与这个有类似的要求,但没有这么严格。"
Ông cụ nhíu mày lắc đầu: "Ngược lại thì lại có đấy.
Phòng này, người sống không ở được!
Nhưng thật ra tôi lại biết thời cổ đại có một nơi cũng tương tự như thế, nhưng không nghiêm cẩn đến mức này."
"什么地方?"我心中一动,追问。
"Nơi nào ạ?"
Tôi hơi giật mình, truy hỏi.
"义庄。"
"Nghĩa trang."
"义庄?这么大一宅子全放的是死人?"
"Nghĩa trang?
Cả tòa nhà to như này lại để toàn là người chết?"
不可能,义庄不会规模如此庞大,我能明确地看出这房子有很多不同的结构,应该是明清时的普通民宅。
Không thể nào, một nghĩa trang không thể có quy mô khổng lồ như thế.
Tôi có thể thấy được rõ ràng trong nhà này có rất nhiều kết cấu khác nhau, hẳn phải là nhà dân thường thời Minh Thanh.
"你从哪儿搞到这东西的?"老头子问我。
"Anh tìm được thứ này ở đâu?"
Ông cụ hỏi tôi.
我自然不能说实话,就说是从市场上淘来的,老头子显然相当有兴趣,就让我转给他,让他好好研究一下。
Tôi đương nhiên là không thể nói thật, chỉ bảo là vét được trên thị trường.
Ông cụ rõ ràng có hứng thú, bảo tôi đưa bản vẽ cho ông, để ông nghiên cứu kỹ lưỡng một chút.
我自然是不肯,不过想想放在这边也没有多少用处,就问他能不能去行内帮我再打听打听这东西的情况?如有进展,这东西白送也行,分文不取。
Tôi đương nhiên là không chịu, nhưng ngẫm lại thì tôi cầm thứ này cũng chẳng làm được gì, bèn hỏi ông cụ liệu có thể giúp tôi đi hỏi thăm một chút về nó được chăng?
Nếu có tiến triển, bản vẽ này xin biếu ông luôn, không lấy một đồng.
这礼是做得比较道地,老头子欣然答应不提,晚上留我没走,请我喝酒。
Lễ độ này cũng quy củ lắm, ông cụ vui vẻ nhận lời, tối hôm ấy mời tôi ở lại uống rượu.
老头一个人住,到了晚年也比较寂寥,我当时来这里已经想过陪他一段,和他聊聊,所以就留了下来。
Ông cụ sống có một thân một mình, đến tuổi già cũng thực buồn tẻ, lúc mới tới đây tôi vốn cũng muốn ở lại hàn huyên với ông một hồi lâu, cho nên đồng ý ở lại.
两个人喝了半斤,他和我滔滔不绝地谈起样式雷的事情。他告诉我,样式雷其实在明朝末便是工匠世家,到清朝,第一代入宫者为雷发达。
Hai người uống nửa cân, tôi với ông cứ thao thao bất tuyệt về chuyện Dạng thức Lôi.
Ông cụ bảo tôi, thực ra Dạng thức Lôi vào cuối thời Minh đã là một gia tộc lớn về nghề thủ công rồi, đến thời Thanh, mới có một người đầu tiên vào cung, tên là Lôi Phát Đạt.
当时康熙重修太和殿,上梁之日,康熙率文武大臣亲临行礼,可大梁是一条旧梁,卯眼不合,悬而不落,工部长官相顾愕然,唯恐有误上梁吉辰,急忙找来雷发达,并授予冠服。
Đương thời Khang Hi muốn trùng tu lại điện Thái Hòa, vào lễ Thượng lương (lễ cất nóc), Khang Hi đích thân dẫn văn võ bá quan tới làm lễ, nhưng cây đòn dông là loại cũ, lỗ mộng không khớp, cứ treo ở đấy mà không chịu rơi, quan chủ quản Công bộ nhìn nhau kinh ngạc, chỉ sợ lỡ mất giờ lành cất nóc, bèn vội vã tìm Lôi Phát Đạt tới, còn ban tặng mũ áo cho.
雷发达袖斧柔身,急攀梁上,高扬铜斧,只听"咚、咚、咚"连响三声,木梁"轰隆"一声稳稳地落了下来。霎时鼓乐齐鸣,文武百官山呼"万岁"。上梁礼成,康熙皇帝龙心大悦,当即召见雷发达,面授为工部营造所长班。因此,时人留下"上有鲁班,下有长班,紫薇照令,金殿封宫"的歌谣。
Lôi Phát Đạt cầm búa trong tay áo, nhanh nhẹn trèo lên xà nhà, giơ cao cây búa đồng, chỉ nghe "rầm, rầm, rầm" ba tiếng liên hồi, cây đòn dông nặng nề rơi xuống nghe "ầm" một tiếng.
Ngay lập tức, tiếng trống tiếng nhạc cùng nổi lên, văn võ bá quan kêu lên "Vạn tuế".
Lễ Thượng lương kết thúc, hoàng đế Khang Hi long tâm đại duyệt, bấy giờ mới triệu kiến Lôi Phát Đạt, đích thân ban cho chức Trưởng ban sở xây dựng của Công bộ.
Bởi vậy, đương thời mới có câu ca dao "Trên có Lỗ Ban, dưới có Trưởng ban, tử vi chiếu mệnh, kim điện phong cung".
之后,样式雷一直飞黄腾达,在雷发达的儿子雷金玉的时候,已经是样式房长案头目人。据说雷金玉的手艺更加高超,能仿制西洋精密钟表,将西洋机械和中国传统融合,除了大件的建筑,宫里很多奇巧玩意儿也是他所制作。
Về sau, Lôi Phát Đạt thăng quan tiến chức vùn vụt, đến đời con trai của Lôi Phát Đạt là Lôi Kim Ngọc, thì đã thăng đến chức Chưởng án đầu mục của Dạng thức phòng* rồi.
Có người nói tài nghệ của Lôi Kim Ngọc còn cao siêu hơn nữa, có thể phỏng chế ra được đồng hồ tinh xảo của Tây Dương, dung hợp được máy móc của Tây Dương với truyền thống của Trung Hoa, không chỉ công trình lớn, mà ngay cả những món đồ chơi tinh xảo trong cung cũng đều do ông ta chế tác.
* Dạng thức phòng là một cơ quan chuyên phụ trách thiết kế công trình kiến trúc cho triều đình, thuộc phủ Nội vụ, dưới thời Thanh.
我对样式雷相当了解,对于这些并不感兴趣,就问老头子,知不知道样式雷是怎么衰败的?
Tôi cũng có hiểu biết tương đối về Dạng thức Lôi, nên không hứng thú với mấy chuyện này cho lắm, bèn hỏi ông cục, không biết Dạng thức Lôi vì cớ gì mà suy bại?
老头子道这无人晓得,有多个说法。据说是末代样式雷得罪了太后,又说清末羸弱,无力建造大型建筑。但是也有另一个说法,不知道是真是假。
Ông cụ nói việc này không ai biết rõ được, có nhiều cách giải thích lắm.
Nghe nói là vì Dạng thức Lôi thời Mãn Thanh đã đắc tội với Thái Hậu, lại nghe nói là vì Mãn Thanh suy yếu, không thể xây dựng được công trình lớn nữa.
Nhưng còn có một cách giải thích khác, không biết thật hay giả.
我道愿闻其详。老头子喝得有点多了,很是认真,压低声音就道:"咱们都知道满清是关外来到,游牧民族嘛,根在关外是一个惯例。蒙古皇帝死了之后,尸体都要运到关外去安葬。传说满清入关之初,摄政王多尔衮不知道政权能维持多久,于是将所得珠宝财物悉数运往关外埋藏,当时的皇帝也是葬在关外。后来局势稳定,才有东西陵建在关内。
Tôi nói, nguyện nghe cho tường.
Ông cụ uống hơi nhiều, rất nghiêm túc, thấp giọng nói: "Chúng ta đều biết Mãn Thanh đến từ vùng quan ngoại, dân du mục mà, gốc ở quan ngoại, đã là tập quán rồi.
Hoàng đế Mông Cổ sau khi chết đi, thi thể đều phải chuyển đến an táng ở vùng quan ngoại.
Truyền thuyết kể lại, hồi mới đầu khi Mãn Thanh vừa đánh qua ải, nhiếp chính vương Đa Nhĩ Cổn không biết còn có thể duy trì chính quyền được bao lâu nữa, bèn đem hết toàn bộ vàng bạc châu báu chiếm đoạt được chuyển ra quan ngoại chôn giấu, hoàng đế đương thời cũng an táng ngoài quan ngoại.
Về sau khi thế cục đã ổn định, mới có Đông Tây lăng xây trong quan nội."
"然而,这只是个幌子,皇族始终人心不定,东西陵只是伪陵,葬的都是太监和侍女,大部分的满清皇帝死后,都被秘密葬到了关外隐秘之处。样式雷有很多奇怪的图样,不知道设计的是什么东西,据推测就是关外皇陵使用的部件。"
"Tuy nhiên, đây chỉ là mượn danh nghĩa mà thôi, hoàng thất nào cũng có nỗi bất an.
Đông Tây lăng chỉ là lăng giả, chôn cất toàn thái giám và cung nữ, phần lớn hoàng đế Mãn Thanh sau khi chết đều được bí mật chuyển đến an táng ở một nơi bí mật ngoài quan ngoại.
Dạng thức Lôi có nhiều bản vẽ rất kỳ quái, không biết là thiết kế cái gì, theo suy đoán có thể đó là những bộ phận của hoàng lăng ngoài quan ngoại."
"虽然样式雷没有参与到具体的皇陵建设,但内部设计大部分出自其手,在清末王朝没落之际,自然会受迫害,好在当时局势混乱,朝廷已无暇顾及太多这方面的事情。否则,样式雷恐怕不止这个下场。"
"Tuy Dạng thức Lôi không tham dự vào cụ thể quá trình xây dựng hoàng lăng, nhưng phần lớn thiết kế bên trong đều đến từ gia tộc này, thời Mãn Thanh khi triều đình sắp sửa suy tàn, đương nhiên là sẽ bị bức hại, nhưng cũng may lúc đó thế cục hỗn loạn, triều đình không rảnh quan tâm quá nhiều đến việc này.
Bằng không, kết cục của Dạng thức Lôi chỉ e không chỉ dừng ở đó."
我听得一愣一愣,"东西陵规模巨大,还能有假?"
Tôi nghe mà sửng sốt, "Đông Tây lăng có quy mô lớn như thế, còn có thể là giả?"
"这才是满清的厉害之处,与其每一个皇陵都处心积虑,不如搞一个巨大的假目标吸引所有人的注意力。我估计,如果真有这个关外皇陵群,必然在长白山或者大小兴安岭。"
"Đấy mới là điểm lợi hại của Mãn Thanh, thay vì tiêu tốn bao công sức vào một cái hoàng lăng, chi bằng dựng một mục tiêu giả thật lớn để thu hút hết sự chú ý của mọi người.
Tôi đoán, nếu quả thực có một quần thể hoàng lăng ở quan ngoại, thế nào cũng phải ở Trường Bạch Sơn hoặc Đại Tiểu Hưng An Lĩnh."
我听着,心里咯噔了一下,想到过去在长白山看到的女真字和巨大地底山脉。
Tôi nghe đến đây, giật thót cả tim, nhớ đến rặng núi khổng lồ dưới lòng đất cùng hàng văn tự Nữ Chân từng nhìn thấy ở Trường Bạch.
"这些都是道听途说,基本上都无法考证了。"老头子又道,"你看成吉思汗陵到现在还没发现呢!勘探关外皇陵的可能性太低了,就是一百个你三叔,恐怕也没法在有生之年找到。"
"Đây toàn là lời đồn thổi thôi, về cơ bản đều không thể kiểm chứng được."
Ông cụ lại nói, "Anh coi, ngay đến lăng Thành Cát Tư Hãn đến bây giờ còn chưa phát hiện được kia!
Việc khảo sát hoàng lăng ngoài quan ngoại có tính khả thi quá thấp, cho dù là một trăm ông chú Ba nhà anh, chỉ e cả đời cũng chẳng tìm ra nổi."
我点头,这倒也是,不免有些冒冷汗。
Tôi gật đầu, điều này cũng đúng, không khỏi đổ mồ hôi lạnh.
这些我还真没听说过,满清在关内搜刮多年,很多研究者都发现清后期的羸弱并不正常,不知道是否是皇帝把财物埋起来了。按此说来,这关外可能是比神秘的蒙古皇陵规模更大的陵群。
Những việc này tôi thật sự chưa từng được nghe nói đến, Mãn Thanh cướp bóc ở quan nội nhiều năm, nhiều nhà nghiên cứu cho rằng sự suy yếu thời kỳ sau của triều Thanh rất không bình thường, không biết có phải là vì hoàng đế đã đem chôn hết toàn bộ của cải đi rồi không.
Nếu thế, quần thể lăng mộ ngoài quan ngoại này có lẽ quy mô còn vĩ đại hơn cả hoàng lăng Mông Cổ thần bí.
老头子说完这些,也喝得差不多了,没多久就神志不清,我告辞离开,立即回酒店,查了很久关于房子采光的资料,可惜所获不多。
Ông cụ nói xong, cũng đã uống kha khá rồi, chẳng mấy nữa là bét nhè.
Tôi chào tạm biệt xin ra về, rồi lập tức trở về khách sạn, tra cứu tư liệu về ô lấy sáng trong nhà ở hồi lâu, đáng tiếc không thu hoạch được gì nhiều.
原本以为这事之后会进入旷日持久的拉锯战,于是琢磨着先回杭州,毕竟三叔的生意在我手下,没起色也不能让它衰败了,该在的时候还得在那边。没想到第二天早上,老头子就风风火火地带着两个人来找我。
Vốn cứ tưởng vụ này sẽ còn phải kháng chiến trường kỳ đây, nên tôi nghĩ định về Hàng Châu trước, dù sao việc làm ăn của chú Ba vẫn do tôi quản lý, tuy không có khởi sắc gì nhưng cũng không thể để nó lụn bại được, bây giờ chi bằng qua bên đó xem sao.
Nào ngờ ngay ngày hôm sau, ông cụ đã hùng hùng hổ hổ kéo thêm hai người nữa tới tìm tôi.
两人都和他差不多年纪,一个姓阮,一个姓房,一介绍,才知道都是北京、长沙、上海三头倒的有名掮客。一上来就喝我热烈地握手,说了不少恭维话,搞得我莫名其妙。
Hai người này cũng trạc tuổi ông cụ, một người họ Nguyễn, một người họ Phòng, giới thiệu xong, mới biết họ đều là mối lái nổi danh khắp ba đất Bắc Kinh, Trường Sa, Thượng Hải.
Vừa mới gặp đã đon đả bắt tay tôi, nói không ít lời có cánh, làm tôi ngơ ngác chả hiểu mô tê gì.
我们在宾馆的大堂坐下,老头子也开门见山,说道:"这两位想高价买你那张'图样'。你昨天虽然说了分文不取,不过他们开的价有点高,我不知道你是否会改变主意。"
Chúng tôi ngồi ở đại sảnh khách sạn, ông cụ liền nói thẳng vào vấn đề luôn: "Hai vị đây muốn trả giá cao mua lại tấm "bản vẽ" của anh.
Hôm qua mặc dù anh có nói biếu tặng không lấy một xu, nhưng bọn họ đưa ra giá khá cao, không biết anh có đổi ý hay chăng."
老头子也颇有钱,他都说高,应该是有点离谱的价格了。
Ông cụ vốn cũng giàu, nếu đã nói là cao, chắc hẳn không phải một con số bình thường rồi.
那姓阮的人立即伸手出来,我一看那是要和我对手。这家伙确实是个行家,而且是老派的。
Người họ Nguyễn liền giơ tay ra, tôi vừa nhìn là biết muốn bắt tay tôi.
Xem ra tay này là dân trong nghề, hơn nữa lại còn là dân lão làng.
在股东交易中,地摊交易时不太"讲价"的,双手一握,几个手指动一下,有一套固定的方法可以交流。
Trong giao dịch giữa các cổ đông, không tiện "cò kè trả giá" như giao dịch ngoài chợ, nên hai người bắt tay, ngón tay cử động một chút, có nguyên một bộ quy tắc cố định để hiểu ý lẫn nhau.
我伸手过去握了一下,他开的价确实高,超出了样式雷的范畴,但在三叔那里待过,看过真正的大件买卖之后,这价格并不让我惊讶。我惊讶的是此人手上的老趼。他的手指第二节全是老趼,这叫棺材趼,是抬棺材板抬多了抬出来的,这家伙就算不是个土夫子,也必然干过这一行。
Tôi cũng đưa tay ra bắt lấy, quả thực người này ra giá rất cao, vượt qua cả giới hạn của một bản vẽ Dạng thức Lôi, nhưng vì tôi từng làm ở chỗ chú Ba, từng được chứng kiến những cuộc mua bán lớn thực sự, thì cái giá này cũng không làm tôi kinh ngạc được.
Điều làm tôi kinh ngạc là những vết chai trên tay người này.
Đốt thứ hai trên các ngón tay ông ta toàn cục chai sần, gọi là vết chai quan tài, do khiêng nắp quan tài nhiều năm mà thành.
Người này cho dù không phải thổ phu tử, thì cũng chắc chắn là dân trong nghề.
我不动声色,这是感觉自己有点大家的风范了,道:"我如果用这个价格卖你,行家会认为我坑了你们,这对我的名声不好。而且这东西我还有用处,实在不能给你们。你和你们主顾说,抱歉不能割爱。"
Tôi sắc mặt tỉnh bơ, để khiến bản thân có chút phong thái của bậc đại gia, nói: "Nếu tôi bán cho ông với giá này, dân trong nghề lại bảo tôi bẫy các ông, ảnh hưởng đến thanh danh của tôi.
Hơn nữa, thứ này tôi vẫn còn muốn dùng, thật sự không thể bán được.
Các ông về bảo với khách hàng là tôi xin lỗi, món này không bán được."
他伸手过来,还要和我对手,显然是想加价。我抬手拒绝,讲茶杯端在手里,那叫"端",通一个断,就是绝对不卖。
Ông ta lại chìa tay ra muốn bắt tay tôi, rõ ràng là muốn tăng giá thêm nữa.
Tôi giơ tay từ chối, bưng chén trà trong tay, này có ý là "dừng"*, dứt khoát không bán.
*"bưng" tiếng Trung là 端, đọc là /duàn/, đồng âm với 断, nghĩa là dứt điểm, quyết định xong)
两人面露颓然之色,有一个就道:"那您直接开价。说实话,我家老板真的很喜欢这东西,要是您心里又价,不妨直说。"
Hai người nọ vẻ mặt chán nản, một người nói: "Vậy mời ngài ra giá.
Nói thật, ông chủ nhà tôi rất thích món đồ này, nếu ngài vừa ý cái giá nào, xin đừng ngại nói thẳng."
我要开一百万,他也能要?我心中不禁一动,看来他家主顾可能知道一些关于这图样的事情,好奇之下,便问道:"他要这东西,到底有什么用?"
Tôi định bảo là một triệu, thế mà cũng bằng lòng hả?
Tôi không khỏi có chút lung lay, xem ra khách hàng của người này có lẽ biết được điều gì liên quan đến bản vẽ này chăng, lòng hiếu kỳ nổi lên, bèn hỏi: "Muốn mua vật này đến thế, rốt cục là có tác dụng gì?"
"我们也不知道。"他答道,"主顾喜欢,我们就得给他找。一般咱们不能问太多。"
"Chúng tôi cũng không biết."
Ông ta đáp, "Khách hàng thích, thì chúng tôi phải tìm cho khách hàng.
Thường chúng tôi không được hỏi gì nhiều."
老头子向我使了一个眼色,我知道他的想法和我一样,就是让我看看能不能套出什么来,便又道:"那这样吧!您二位回去,和您主顾说一句,咱们要不当面谈谈?钱是小事,我也想混个对眼,以后别人问起,也好有个说法。"
Ông cụ ngồi bên liếc mắt nhìn tôi, tôi biết suy nghĩ của ông cũng giống tôi, để xem tôi có moi ra được điều gì không, bèn nói: "Thế này đi!
Hai vị hãy quay về báo với khách hàng một câu, nếu được chúng ta hãy gặp mặt nói chuyện một lần.
Tiền là chuyện nhỏ, tôi cũng muốn gặp mặt bàn bạc, về sau người khác có hỏi, cũng có đường giải thích."
那两人却面露难色,道:"那位爷恐怕不是咱们能见的。"
Hai người kia lộ vẻ khó xử, nói: "Chỉ sợ vị khách này không phải người mà chúng ta có thể gặp mặt được."