Họ Điền lập quốc trên đất Thống gọi là Thống quốc, được hơn 200 năm đến đời thứ 8 là Điền Cung Tông - Điền Tuyên, niên hiệu Lộ Chính.
Cung Tông có bà Chính Cung phi Phạm thị sinh cho vua được hai người con là Thái tử Điền Nghĩa và Điền Thức.
Năm Lộ Chính thứ 22, ngày 13 tháng 7.
Vua giao phó ấu đế cho Thái phó Diêu Quảng Đức và Binh bộ Thượng thư Đàn Nguyên Thọ phù chính cho vua nhỏ, lập chiếu phong Thái tử Điền Nghĩa làm tân đế lấy hiệu Thuận Đức.
Năm sau lấy làm năm Thuận Đức thứ nhất, tôn Chính Cung phi làm Văn Thiên Thái hậu.
Từ những năm Lộ Chính thứ 22 đã có rất nhiều cuộc nổi dậy của nông dân nổ ra, Thọ được vua nhiều lần cử đi đánh dẹp lâu dần trở thành một thế lực trong triều đình, Thái phó rất ghét lại vô cùng đề phòng nhân lúc ấu chúa mà sinh chuyện.
Thái phó cả sợ địa vị lung lay nhiều lần xúi giục giết đi trừ họa sau này, lại sai Ngự sử vạch tội không ngừng khiến vua nhỏ tin theo, may có bà Thái hậu nhiều lần can ngăn nên Thọ chỉ bị giáng chức làm quan giữ thành Tam Xuyên.
Năm Thuận Đức thứ 3, ngày 11 tháng 11 Binh bộ Thượng thư Đàn Nguyên Thọ giáng thành quản thành xứ Tam Xuyên.
Có lần Thái hậu cùng vua nhỏ ghé phủ họ Diêu ngự ngắm cảnh thì thấy không khác gì cung vua, nhà cao đình rộng chạm trổ tinh xảo còn có cả hoa văn rồng phượng bắt mắt.
Bà không hài lòng mà nói ra vài câu cảnh cáo để y bớt quấy dân.
" Già này xưa giờ chỉ thấy cung Vua lớn nhất, xem ra nay thấy phủ Thái phó không kém.
Thái phó có cái phủ to thế này không sợ tối trộm vào cắt cổ, cướp vàng sao?
"
Sau khi đối thủ bị trừ đi, Diêu Quảng Đức càng lộng hành với vua nhỏ còn tư thông với cung phi tiên Đế, tham ô quốc khố, vơ vét của dân, tiếng oán khắp cả vùng.
Y lại giả cả dụ của vua tự sắc phong thành Lệnh Công giám quốc Thái sư.
Khiến Thái hậu ghét lắm, ngầm cho người báo với Thọ khởi binh diệt Đức.
" Xưa già cứu ngươi một mạng, nay Thái phó làm quấy.
Trước thì lấn lướt vua hậu tự phong chức vị, sau lại sâu mọt đục khoét thật khiến ta rầu lo cho cơ nghiệp, chỉ mong tướng quân sớm hồi kinh báo đáp..
".
Ngày 25 tháng 3 năm Thuận Đức thứ 8, Đàn Nguyên Thọ nổi binh ở Tam Xuyên, Thanh Cảo, Quảng Nghi lấy danh nghĩa " phù ấu đế diệt gian thần " rồi đánh ra thành Nhiệm Kinh.
Các thành như Đa Phương, Khổng Đô, Mạnh Lương đều bị hạ cả.
Tin tức sớm đã báo về kinh thành nhưng Đức chẳng lo, liên tục phái tướng này đến tướng khác ra chặn đánh nhưng đều bị giết cả trên dưới 10 mấy người, chẳng ai dám nghe lời Đức đánh Thọ nữa.
Đến ngày 6 tháng 12 năm Thuận Đức thứ 9, khi quân của Thọ đánh tới Nhiệm Kinh, Diêu Quảng Đức gấp gáp sai 2 thân cận cuối là hai tướng Lê Kỳ Hiểu, Ngô Xuân cầm quân đánh chặn, nhưng đối với người dày dặn trận mạc như Đàn Nguyên Thọ thì hai tướng đều bị ông đánh bại cả.
Ngô Xuân bị chém đầu, Lê Kỳ Hiểu quy phục mở cửa thành Nhiệm Kinh rước quân hộ giá vào.
Diêu Quảng Đức thấy mọi sự đã xong, không thể cứu vãng liền gấp gáp về phủ ôm tiền tài bỏ trốn nhưng bị dân nghèo dí sát lại đánh túi bụi, vàng bạc cũng rơi hết cả.
Đến lúc lên thuyền qua sông Vấn để chạy sang nước Lương lánh nạn, không may thuyền ra giữa sông thì gió lại đổi chiều tự quay đầu đưa ông về bờ bên nước Thống.
Thế là Đức bị Thọ bắt rồi quy tội chết bị xử chặt đầu công khai thị chúng, gia tộc họ Diêu cũng bị tru di.
Ngày 1 tháng 1 năm Thuận Đức thứ 10, Đàn Nguyên Thọ chầu vua Thuận Đức ở điện Kính Thiên, Thái hậu hài lòng khen ngợi và ban chức Thái sư tước Trung Dũng hầu.
Từ năm Thuận Đức thứ 10 đến năm Thuận Đức thứ 21 nội sự được chỉnh đốn, hưng trị.
Vua có sự phò tá của trung thần nên giang sơn bình ổn, quãng thời gian này gọi là " Thuận Đức chi trị ".
Năm Thuận Đức thứ 23, ngày 28 tháng 2 Thái sư Đàn Nguyên Thọ mất, được Thuận Đức đế tôn làm Quốc phụ, chức Thái sư, tấn tôn tước Trung Dũng quốc công.
Lúc mất Thọ đề cử Lê Kỳ Hiểu cho vua vào vị trí Thái sư, nhưng vua lại không ưng ông này vì từng là thân tín của Diêu Quảng Đức, nên vua chọn Dương Cúc Án lên làm Thái sư.
Năm Thuận Đức thứ 24, Lê Kỳ Hiểu cùng quan các Ngự sử dâng sớ vạch tội Dương Cúc Án tham ô, hối lộ.
Vua tin điều ấy giáng Cúc Án xuống làm quan Đô Ngự sử, cho Kỳ Hiểu lên chức Thái phó, rồi lại giáng tiếp Cúc Án làm quan Chỉ huy sứ đuổi về Định Hóa.
Năm Thuận Đức thứ 25, Lê Kỳ Hiểu gả con gái là quận chúa Thục Đào tên Lê Thị Ngọc Vân cho vua Điền, sơ phong nhất giai Lê Thần phi.
Trước đó, vua đã có Hoàng hậu là Đoan thị Thành song lại bệnh mất, nên vài tháng sau Lê Kỳ Hiểu đã đề kiến vua Điền tấn Thần phi thành Hoàng hậu.
Hoàng hậu vào cung vua mới 1 năm 7 tháng, tức năm Thuận Đức 26 thì sinh cho vua Thái tử Điền Cẩn.
Lê Kỳ Hiểu khi lên được chức Thái phó lại không buông tha, tiếp tục buông lời gièm pha khiến Thuận Đức đế trừ đi người họ Dương, tin này tới tai Cúc Án.
Biết mình sớm muộn sẽ bị hại chết, ông đã bỏ hết quan tước lánh vào Tây Lâm cùng với các hào trưởng, binh tướng chung phe cánh tìm cách nổi dậy lật đổ Lê Kỳ Hiểu.
Năm Thuận Đức thứ 27, Dương Cúc Án nổi dậy ở Tây Lâm lấy danh " diệt trừ gian thần Lê thị " rồi đem quân đánh dần xuống Định Hóa.
Vua làm giận cử Lê Kỳ Hiểu làm chánh tướng và Trịnh Tòng Kha làm phó tướng đánh Định Hóa.
Từ ngày 11 tháng 5 đến ngày 23 tháng 10 năm Thuận Đức thứ 27, quân Thống vây đánh Dương Cúc Án tại núi Xương Gia, Cúc Án tuyệt vọng tự vẫn.
Sau dân đem xác Cúc Án về Tây Lâm, lập miếu tôn là " Tây Dương thượng đẳng đại thần" .
Sau sự kiện loạn Tây Lâm, phe cánh của Lê Kỳ Hiểu càng đông mạnh, vua giờ đây không còn khống chế nổi họ Lê, nên tìm cách thương lượng với Trịnh Tòng Kha giết Hiểu đi, Kha thấy ưng bụng nhưng thuộc hạ của Kha lại đem chuyện ấy trình với Lê Kỳ Hiểu.
Vụ việc bại lộ, Hiểu cho người giết Kha nói là bệnh mất.
Lại cảnh cáo vua Điền, từ đây nội chính hoàn toàn do Lê Kỳ Hiểu nắm quyết.
Văn Thiên Thái hậu Phạm thị tuy không còn quản chính từ lâu nhưng uy tín trong triều đình và dân chúng rất lớn, bà thấy quyền thần khống chế ngai vua như thời Diêu Quảng Đức thì tìm cách giúp con mình.
Năm Thuận Đức thứ 28, ngày 13 tháng 7 nhân ngày giỗ của Điền Cung Tông, Thái hậu và Vua đi viếng mộ tiên đế, trước khi hồi cung có ghé phủ họ Hoàng ở thành Đa Phương, bàn tính chuyện lật đổ họ Lê.
Tuy Lê Kỳ Hiểu khống chế triều chính nhưng không hại dân hại nước như họ Diêu, chỉ là họ Lê đã có ý muốn thay thế họ Điền.
Năm Thuận Đức thứ 31, đêm ngày 24 tháng 9 quân do Hoàng Văn Uyên kéo quân đánh vào Nhiệm Kinh lấy danh nghĩa lật đổ quyền thần họ Lê, được phe Thái hậu và nhà Vua tiếp ứng nên cổng thành sớm mở đón quân hộ giá.
Canh 4 quân hộ giá chiếm được kinh thành cứ ngỡ đã nắm chắc phần thắng, thì bên ngoài tiếng hô vang " dẹp bỏ phản tặc, cứu giá nhà vua " của quân Túc vệ và Cấm quân tràn vào từ bốn cổng đánh trực diện với quân Hoàng Văn Uyên.
Biết đã trúng kế của Lê Kỳ Hiểu, Văn Uyên kêu con mình là Hoàng Từ Đức hộ giá Văn Thiên Thái hậu và Thuận Đức đế, Lê Hoàng hậu di giá về thành Đa Phương.
Lê Kỳ Hiểu sớm nhận ra vua Điền muốn trừ giết mình sớm đã tìm cách ứng phó.
Khi đoàn người của Thái hậu, Hoàng hậu và Vua ra được kinh thành đến đoạn cầu Phong Thư thì bị quân Lê Kỳ Hiểu do tướng Nguyễn Hỉ chặn đánh, Nguyễn Hỉ không nể nang gì mà cho kéo cả pháo nả thẳng vào cầu, may mà pháo lệch không trúng.
Thấy vậy, Nguyễn Hỉ tức tối hô hào quân sĩ rồi hai bên đánh trận lớn, tướng Nguyễn Hỉ không địch lại Hoàng Từ Đức bị chém bay đầu, vậy đoàn người mới yên ổn về Đa Phương, nhưng do loạn quân mà Gia Thành vương tức Điền Thức em trai vua bị lạc khỏi đám người chạy loạn, bị Lê Kỳ Hiểu bắt được.
Lê Kỳ Hiểu giết được Văn Uyên, lại nghe tin sa giá của vua chạy được thì tức lắm nhưng vẫn tìm cách củng cố lòng quân và dựng lên triều đình khác.
Ngày 26 tháng 9, Năm Thuận Đức thứ 31, Lê Kỳ Hiểu bắt ép Gia Thành vương Điền Thức lên làm Hoàng đế đại Thống đặt hiệu Thái Xương, tự phong là Thái sư lại xuống chỉ nói họ Hoàng là giặc giã kêu gọi trừ đi.
Từ đây Thống triều bị xé đôi làm Tây Thống và Đông Thống.
Gọi là " Canh Sửu chi biến, Thống triều phân ly ".
Lê Kỳ Hiểu không ngừng đàn áp các thế lực khác nổi dậy phò Thuận Đức đế,
Các lộ quân nổi dậy cần vương đều bị họ Lê đàn áp nhanh chóng, Kỳ Hiểu lại đứng ra dàn xếp cho thân tính nắm hết quyền lực trong triều đình.
Từ năm Thuận Đức thứ 32 đến năm Thuận Đức thứ 36, tức Thái Xương năm 1 đến Thái Xương năm thứ 4.
Lê Kỳ Hiểu chủ động cho quân trên dưới 12 lần vượt sông Bình Đình đánh Đa Phương, nhưng cứ giằng co mãi chẳng qua được.
Phía Đông Thống, Hoàng Từ Đức phò trợ Thuận Đức đế hết lòng cố giữ cơ đồ, tránh để họ Lê đánh vào Đa Phương lại dựng lên phòng tuyến Đa Phương phía nam sông Bình Đình, khiến quân Lê - Điền khó mà chọc thủng.
Đến năm Thuận Đức thứ 37 tức năm Thái Xương thứ 6.
Lê Hiểu Kỳ chủ quân hơn 90 thớt voi, cùng 25 vạn quân đánh thành Đa Phương, y cho kéo pháo thần công nả liên tiếp lủng mấy lỗ ở trên thành.
Quân của Hoàng Từ Đức dùng hỏa công giết được hơn 30 thớt voi của quân Lê - Điền, dưới sông trước đã đặt thủy lôi giết được quân Lê - Điền vô số nhưng vẫn không đỡ nổi đành chịu vỡ trận, thành vỡ, Thái hậu và Hoàng đế cùng Hoàng hậu phải chạy giặc lánh về thành Long Xuân, nhưng Hoàng hậu là thân quyến họ Lê nên chọn ở lại khuyên ngăn Lê Kỳ Hiểu là cha mình, được Vua chấp thuận.
Lê Kỳ Hiểu gặp Hoàng hậu phân bua xong vài câu thì đưa bà về Nhiệm Kinh cho giam lỏng trong Thừa Đức cung, nàng đau khổ rồi tuyệt thực tự vẫn.
Sau này Lê Hiểu Kỳ thương xót con mình lại truy phong Cảm Ứng Thiên Thánh Từ Hoàng Hậu.
Trên đường đến thành Long Xuân, tướng Hoàng Từ Đức cùng vua và Thái hậu bị chặn đánh ở sông Thụy, biết lần này khó sống vua cùng binh tướng ra sức chống lại quân họ Lê nhưng thất bại, cả 2 bị chém chết tại trận.
Sau Thuận Đức đế được tôn miếu hiệu là Điền Cảnh Tông.
May thay, Thái hậu và Thái tử không bị bắt trong loạn quân, Thái hậu phải ôm Thái tử Điền Cẩn chạy về thành Long Xuân lánh về chùa Tiên An mà trốn, quân Lê Hiểu Kỳ đánh thẳng tới thành Long Xuân muốn diệt tận gốc họ Điền, từ đây nhà Đông Thống diệt vong.
Không chỉ thành Long Xuân các thành gần đó như Đông Xuyên, Quy Hội, Đốc Phố đều bị quân của Lê Hiểu Kỳ tiến đến.
Năm Thái Xương thứ 7, Lê Kỳ Hiểu bắt được Thái hậu và Thái tử Điền Cẩn ở chùa Tiên An đem về Nhiệm Kinh, Thái hậu bị độc thuốc chết, Thái tử Điền Cẩn vì là dòng chính được giữ lại.
Sau cuộc chiến loạn, Thái sư Lê Kỳ Hiểu tuyên bố với toàn dân về sự chính thống của họ Điền ở Nhiệm Kinh hiện tại.
" nay phe cánh giặc giã đã được dẹp, nay ngôi báu đã định, trong ngoài đều êm không còn họa loạn, lòng người sớm bình lặng để đất nước hưng thịnh "
Sang năm Thái Xương thứ 8, Lê Kỳ Hiểu độc chết Điền Thức tôn miếu hiệu y là Điền Túc Tông.
Cùng năm, ngày 15 tháng 6 năm Thái Xương thứ 8, đưa Thái tử Điền Cẩn lên làm vua lấy hiệu Kiến Thành, sang năm là năm Kiến Thành thứ nhất, họ Lê tự gia tôn bản thân là Thái sư Quốc giám quan đại thần nắm giữ đủ quyền chính.
Năm Kiến Thành thứ nhất, ngày 13 tháng 5.
Thái sư thân chinh chinh phạt tàn dư họ Hoàng ở Vũ châu và Quảng Gia.
Năm Kiến Thành thứ 4, 1 hoàng thân họ Điền là Điền Thụ tự xưng Tuy quốc công nổi binh chống lại Lê Kỳ Hiểu, lại đưa ra các tội lớn của họ Lê được các xứ ủng hộ mà hội quân cần vương.
Tuyên văn hịch cáo tội - phạt nghịch - chính danh xuất binh.
" Lê thị tác ác, thiên bất dung hề địa bất xá,
Thí huynh sát đệ, hại nhân cốt nhục nhi vô quý.
Vi ác bất tu, hành hung bất cụ,
Thương thiên tại thượng, khởi khả bất tru!
Nhữ thực ngã Điền thị chi túc,
Ẩm ngã Điền thị chi tuyền,
Phản tác nghịch tặc,
Lang tâm phụ nghĩa.
Bức tử Điền Cảnh Tông Hoàng đế,
Độc hại Điền Túc Tông Hoàng đế,
Thí Phạm Thái hậu ư thâm cung,
Bách Lê Hoàng hậu dĩ tự tận.
Kỳ tội cao như Thái sơn,
Kỳ ác quảng nhược thương khung,
Phi tru cửu tộc,
Bất túc tuyết hận!
Kim ngã Điền Thụ,
Điền thị đích duệ, phụng thiên thảo nghịch,
Hợp chư hầu chi binh,
Tụ liệt lộ chi chúng,
Đồng tâm cộng phẫn,
Thệ phạt Lê tặc,
Dĩ chính quốc pháp,
Dĩ úy tiên linh!
"
Ngay từ tháng 6 năm Kiến Thành thứ 4,
Điền Thụ đã dựng binh ở vùng Huy Thành, kêu gọi lòng dân vô cùng quyết liệt, hội họp cùng các lộ quân chư hầu, quần quân các xứ thảo phạt Lê Kỳ Hiểu, lại cho dân phu dựng thành Cảnh Đô làm nơi khởi phát.
Đến tháng 10 năm Kiến Thành thứ 4 đã tập hợp hơn 3 vạn quân, điều này cho thấy sự đe dọa của quân Cần Vương với triều đình Đại Thống do Lê Kỳ Hiểu nắm quyền.
Ngày 21 tháng 12, năm Kiến Thành thứ 4, các cận thần của vua là hoạn quan Từ Vận và Phong Trú đã tìm cách đầu độc Lê Kỳ Hiểu, chuyện bị phát giác Lê Kỳ Hiểu đem 2 thân tín của vua ra móc mắt, xẻo mũi, cắt tai, cắt lưỡi từ đó vua thấy cảnh ấy mà sợ quá độ rồi không còn dám chống họ Lê, Lê Kỳ Hiểu từ ấy chẳng để vua vào mắt, y cho người làm bộ phục gọi là Kim y và Kim mão ăn mặc không khác gì vua thật, tự xưng Quán Quân Lê - người giám sát toàn bộ.
Bắt đầu từ tháng 2, năm Kiến Thành thứ 5 họ Lê cho xây dựng hàng loạt các phòng tuyến như phòng tuyến Thanh Hựu ở sông Lụa, phòng tuyến Bao Đình ở sông Khuyến, phòng tuyến Phụng Hợp ở sông Phan, không ngừng đốc thúc quân bị chuẩn bị cho chiến trận glới họ Điền.
Nhưng công sự nặng nề khiến lòng dân phu oán thán vô cùng, Lê Kỳ Hiểu lại bỏ bớt đi 2 phòng tuyến Thanh Hựu và Phụng Hợp mà dồn cả vào Bao Đình.
Đến tháng 8 năm Kiến Thành thứ 5, phòng tuyến hoàn tất, phòng tuyến gồm các lũy Trình Gia, lũy Tề Hề, lũy Kỳ Hòa cùng các đồn binh đống dọc theo.
Biến phòng tuyến này là bức tường vững như sơn không thể xuyên thủng kéo dài từ ải Tùy Đường đến ải Quan Hóa, lại ra sức huấn luyện binh lính, đúc rèn vũ khí.
