Đoàn chuyển thương của Tiểu đội 3 rời trạm giao liên lúc trời chưa kịp sáng.
Sương rừng dày như màn vải ướt, quấn lấy từng bước chân.
Mỗi người đều đi cách nhau vài sải, im lặng tuyệt đối.
Yến đi ở giữa đội hình.
Trên vai là gùi thuốc.
Trong túi áo là giấy thông hành Thanh Nhã đưa.
Trong tim là một nỗi bất an không gọi được thành tên.
Anh Khải ra hiệu dừng lại khi vừa chạm rìa rừng Cà Lý.
— Từ đây trở vào là vùng đỏ. — anh nói rất khẽ. — Pháo kích xảy ra bất kỳ lúc nào.
Mọi người nhớ: nghe tiếng rít là nằm xuống, không được chạy.
Yến nuốt khan.
Cô nhìn khu rừng trước mặt — cây cao, tán rậm, ánh sáng bị bẻ gãy thành những mảnh vụn lạnh lẽo.
Đây rồi.
Nơi bác cả từng được đưa vào.
Nơi có thể là dấu vết cuối cùng của Nguyễn Văn Hiệp.
Họ chưa đi được bao xa thì tiếng nổ đầu tiên vang lên.
ẦM—
Đất dưới chân rung chuyển.
Chim rừng bay loạn.
Tiếng pháo rít qua không trung như xé toạc cả bầu trời.
— NẰM XUỐNG! — anh Khải hét.
Yến vừa kịp nhào xuống một hố bom cũ thì tiếng nổ thứ hai dội đến.
Đất đá văng tung tóe, mùi khói thuốc súng sặc vào phổi.
Cô ép mặt xuống bùn, tim đập đến mức tưởng như vỡ lồng ngực.
Trong đầu chỉ có một ý nghĩ duy nhất:
Thanh Nhã…
Khi loạt pháo ngưng lại, khu rừng như bị xé nát.
Một chiến sĩ bị thương ở chân.
Một người khác choáng nặng vì sức ép.
— Không thể ở lại đây! — anh Khải gằn giọng. — Chia đội hình!
Tiểu đội 3, theo tôi vòng tây nam!
Yến đỡ người bị thương, lảo đảo chạy theo đội hình.
Nhưng đúng lúc ấy—
một tiếng súng lẻ vang lên.
Yến chỉ kịp thấy thân cây trước mặt tóe vỏ.
— PHỤC KÍCH!
Mọi thứ vỡ tung.
Yến bị xô ngã, lăn xuống một con dốc nhỏ.
Gùi thuốc văng khỏi vai.
Tai ù đi, mắt tối sầm.
Khi cô gượng dậy được… thì xung quanh không còn ai.
Chỉ còn rừng.
Và khói.
— Anh Khải…? — Yến gọi khẽ.
Không tiếng trả lời.
Cô run tay sờ khắp người — không trúng đạn.
Nhưng đầu gối rách toạc, máu thấm qua ống quần.
Yến cắn răng đứng dậy.
Cà Lý…
Cà Lý ở đâu…
Cô lần theo trí nhớ mơ hồ của người thương binh từng chỉ:
“Qua khe suối đá trắng… có trạm xá cũ…”
Trạm xá hiện ra như một bóng ma.
Mái tranh sập một nửa.
Cột gỗ cháy đen.
Mùi tro tàn và thuốc cũ trộn lẫn.
Yến bước vào, tim nén chặt.
— Có ai không…?
Không tiếng trả lời.
Cô đi sâu hơn, thì thấy một bức tường đất còn nguyên, bên trên khắc nguệch ngoạc bằng than:
H – 1947 – còn sống
Yến chết lặng.
Chữ H.
Năm 1947 — đúng năm bác Hiệp mất tích.
Tay cô run đến mức phải chống vào tường mới đứng vững.
— Bác… bác còn sống thật sao…?
— Ai đó?
Giọng đàn ông vang lên phía sau.
Yến giật mình quay phắt lại.
Một người đàn ông gầy, tóc điểm bạc, mặc áo nâu sờn, tay cầm súng cũ, đang nhìn cô chằm chằm.
Ánh mắt ông sắc, cảnh giác — nhưng khi nhìn rõ mặt Yến… thì đông cứng lại.
— Cô… họ Nguyễn?
Yến nghẹn giọng:
— Dạ…
Nguyễn Thanh Yến.
— Con… của hội đồng Nguyễn?
— Dạ… bác là…?
Người đàn ông hít một hơi thật sâu, giọng khàn hẳn đi:
— Ta là liên lạc viên của Nguyễn Văn Hiệp.
— Và ta biết…
ông ấy đã sống sót.
Yến không đứng vững nữa.
Cô khuỵu xuống đất, nước mắt trào ra, vừa khóc vừa cười như người mất trí.
— Bác ấy…
ở đâu…?
— Còn sống không…?
Người đàn ông nhìn ra ngoài rừng, nơi tiếng súng vẫn vọng xa:
— Sống.
— Nhưng nếu con muốn gặp…
ông dừng lại một nhịp
— …con sẽ phải đi tiếp một con đường còn nguy hiểm hơn cả chỗ này.
Yến lau nước mắt, đứng dậy.
Ánh mắt cô không còn run rẩy nữa.
— Cháu đi.
Không do dự.
Không quay đầu.
Giữa rừng Cà Lý tan hoang, Nguyễn Thanh Yến hiểu rằng—từ giây phút này, cô không còn đường lùi.
Bắc Kỳ vào cuối thu, mưa phùn giăng kín mái nhà hội đồng Nguyễn.
Nguyễn Quốc Cường đứng bên cửa sổ tầng hai, tay cầm ly trà đã nguội từ lâu.
Dưới sân, lính hầu đi lại khẽ khàng, ai cũng tránh ánh mắt của anh — ánh mắt của một người đang nghĩ rất xa, rất sâu.
Tin tức từ Nam Kỳ vừa được chuyển đến bằng đường riêng.
Không giấy tờ.
Không chữ viết.
Chỉ là một câu nói truyền miệng ngắn gọn:
“Yến đã vào vùng Cà Lý.”
Quốc Cường nhắm mắt lại.
— Con bé đó… cuối cùng vẫn đi xa đến vậy.
Phía sau anh, một người đàn ông khác đặt hồ sơ xuống bàn.
— Em trách nó… hay đang sợ?
Quốc Cường không quay đầu cũng biết là ai.
Jean Morel — chồng hợp pháp của anh, một sĩ quan Pháp mang dòng máu lai, hiện giữ chức phó thanh tra an ninh vùng Bắc Kỳ.
Cuộc hôn nhân này, trên giấy tờ là vì chính trị, vì quyền lực, vì lợi ích song phương.
Nhưng giữa họ… không chỉ có vậy.
— Em sợ. — Quốc Cường nói thật. — Yến không giống những quân cờ khác.
Nó đi vì tình thân, không phải vì lý tưởng.
Người như vậy… dễ chết nhất.
Jean bước tới, đứng sát bên anh, nhìn ra màn mưa.
— Em lo cho nó như lo cho chính mình năm xưa.
— Không. — Quốc Cường cười nhạt. — Em liều mạng còn biết mình đang làm gì.
Yến thì không.
Jean im lặng một lúc rồi hỏi, giọng trầm xuống:
— Em có định dùng quyền của anh để kéo con bé về không?
Quốc Cường quay lại, ánh mắt sắc như dao:
— Không.
— Vậy em định làm gì?
— Che đường cho nó. — Quốc Cường đáp. — Nếu Yến đã vào rừng Cà Lý… thì ít nhất, em phải đảm bảo phía sau nó không có dao đâm lén.
Jean nhìn vợ mình thật lâu.
— Em đang phản bội cả hai phía.
— Em đã làm vậy từ ngày em đồng ý cưới anh rồi.
Jean bật cười khẽ, nhưng trong mắt không có vui.
— Quốc Cường, em biết không… anh cưới em không phải vì báo cáo chính trị.
— Em biết. — Quốc Cường nói nhỏ. — Nhưng em vẫn lợi dụng anh.
Jean đưa tay, chỉnh lại cổ áo cho Quốc Cường — một cử chỉ thân mật rất kín, rất riêng:
— Em lợi dụng… nhưng chưa bao giờ coi thường anh.
Thế là đủ.
Ngoài kia, tiếng sấm vọng về.
Jean quay về bàn, mở một tập hồ sơ mật, đẩy sang phía Quốc Cường:
— Danh sách hành quân mới của Pháp ở Nam Kỳ.
— Trong đó có rừng Cà Lý.
Quốc Cường nắm chặt hồ sơ.
— Anh đưa cái này cho em… là đồng nghĩa với việc tự đẩy mình vào nguy hiểm.
Jean nhìn anh, ánh mắt sâu và yên tĩnh:
— Em là vợ anh.
— Còn Yến… là em gái em.
Anh dừng lại một nhịp.
— Nếu một trong hai người gặp chuyện… anh sẽ không tha thứ cho chính mình.
Quốc Cường khẽ khàng gập hồ sơ lại.
— Jean…
— Ừ?
— Nếu một ngày em phải chọn giữa anh… và phía bên kia?
Jean mỉm cười rất nhẹ:
— Thì anh mong… em sống sót.
Câu trả lời ấy, không lãng mạn.
Nhưng chân thật.
Đêm xuống.
Quốc Cường ngồi một mình bên bàn làm việc, viết một bức thư không đề tên người nhận.
Chỉ ghi một dòng:
“Con đường phía trước có máu.
Nhưng em không đơn độc.”
Anh gấp thư, giao cho người liên lạc bí mật.
Ở Bắc Kỳ, dưới mái nhà hội đồng Nguyễn,
một người anh — và một người chồng — đang âm thầm xoay chuyển bánh xe lịch sử.
Không ai biết rằng,
những quyết định lặng lẽ trong đêm mưa này…
sẽ cứu hoặc giết rất nhiều người ở phương Nam.
Tin đến vào một buổi trưa nắng gắt ở Nam Kỳ.
Không phải công văn.
Không dấu đỏ.
Chỉ là một mảnh giấy mỏng được nhét dưới đáy túi vải của người liên lạc giao liên.
Nguyễn Thanh Yến mở ra rất chậm.
Trên đó chỉ có vài dòng viết vội bằng bút chì:
“Nguyễn Văn Hiệp.
Đội cảm tử quân – tuyến rừng Cà Lý.
Nhiệm vụ: phá kho đạn, chặn đường tiếp viện.”
Tay Yến khựng lại.
Không rơi mảnh giấy.
Không run.
Chỉ là toàn thân như bị rút cạn sức lực.
Đội cảm tử quân.
Yến biết rõ ba chữ ấy nghĩa là gì.
Không có kế hoạch rút lui.
Không có ngày trở về.
Và… cũng không cần để lại xác.
— Không thể nào… — Yến thì thầm, nhưng cổ họng khô khốc, không phát ra nổi thành tiếng.
Hình ảnh bác Hiệp hiện lên trong đầu: dáng người gầy, ánh mắt lúc nào cũng điềm tĩnh, bàn tay từng xoa đầu Yến khi còn nhỏ, nói rằng “Nhà mình rồi cũng có người phải đi con đường này.”
Yến ngồi sụp xuống bậc thềm lán.
Không khóc.
Không kêu.
Chỉ nhìn chằm chằm vào mảnh giấy như nhìn một bản án đã ký sẵn.
Ở khoảnh khắc đó, Yến hiểu ra một điều đau đớn:
cuộc hành trình của mình… có thể đã đến quá muộn.
Cùng lúc ấy, ở Bắc Kỳ.
Nguyễn Quốc Cường đứng chết lặng trước bàn thờ tổ trong nhà hội đồng Nguyễn.
Bức điện mật vừa được giải mã xong, vẫn còn nằm trên bàn gỗ lim.
Dòng chữ cuối cùng như lưỡi dao cứa thẳng vào mắt:
“Nguyễn Văn Hiệp – tình nguyện gia nhập đội cảm tử.”
— Khốn kiếp!
Tiếng gầm của Cường vang lên, làm người hầu ngoài hiên giật mình quỳ sụp.
Anh hất tung ghế, bàn tay đập mạnh xuống bàn thờ đến bật máu.
— Họ lấy quyền gì mà đẩy ông ấy vào chỗ chết?!
Mẹ anh hoảng hốt chạy vào, giọng run rẩy:
— Cường!
Con làm cái gì vậy?!
Cường quay phắt lại, đôi mắt đỏ ngầu:
— Cha mẹ có biết không?!
— Biết cái gì?!
— Bác Hiệp! — Cường gần như gào lên. — Bác ấy tự ký tên vào đội cảm tử quân!
Căn nhà chính chìm vào im lặng chết chóc.
Cha anh ngồi phịch xuống ghế, môi tái đi.
Mẹ anh ôm ngực, nước mắt trào ra nhưng không khóc thành tiếng.
— Ông ấy… chọn rồi. — Cha anh nói khẽ, như tự nói với mình.
— Không! — Cường nghiến răng. — Họ buộc bác ấy chọn!
Anh quay lưng, bước thẳng ra sân, giọng lạnh như thép:
— Nhà hội đồng Nguyễn này không sinh ra để làm bia đỡ đạn cho bất kỳ ai.
Bàn tay Cường siết chặt.
— Nếu họ muốn cảm tử…
— Thì tôi sẽ cho họ thấy, cái giá của việc động vào người nhà tôi là gì.
Ở hai đầu đất nước.
Một người em gái ngồi lặng giữa rừng,
ôm lấy tin dữ như ôm một vết thương không chảy máu.
Một người anh đứng giữa nhà quyền thế,
giận dữ đến mức sẵn sàng đạp đổ mọi luật lệ.
Và ở đâu đó trong rừng Cà Lý,
Nguyễn Văn Hiệp đang đi về phía cái chết
với một lựa chọn mà không ai kịp ngăn lại.
Đêm rừng Cà Lý nặng mùi ẩm mốc và thuốc súng cũ.
Nguyễn Thanh Yến ngồi trước bàn tre ghép tạm, tay cầm đơn tình nguyện, ngọn đèn dầu lay lắt hắt bóng chữ nghĩa lên gương mặt đã xanh đi vì mất ngủ.
Đội cảm tử quân – Đợt II.
Yến nhìn dòng chữ ấy rất lâu.
Bác Hiệp đã ở trong đó.
Có thể đang chờ lệnh.
Hoặc đã lên đường.
Yến đặt bút xuống.
— Em không được ký.
Giọng Phạm Thanh Nhã vang lên từ cửa.
Không lớn, không gắt — nhưng đủ để làm tay Yến khựng lại.
— Mợ Hai…
Thanh Nhã bước vào, đóng cửa lán, cài then gỗ.
Ánh mắt chị không còn dịu dàng như mọi khi, mà tối và sâu.
— Em biết đội đó là gì không? — Thanh Nhã hỏi.
— Em biết. — Yến đáp, giọng khô khốc. — Nhưng bác em ở đó.
— Và nếu em chết? — Thanh Nhã tiến lại gần. — Em định để anh trai em, để tôi… sống thế nào?
Yến ngẩng lên.
— Nếu em không đi… em sẽ sống thế nào?
Câu hỏi treo giữa hai người như lưỡi dao.
Thanh Nhã im lặng rất lâu.
Rồi chị đưa tay, chạm vào cổ tay Yến — nơi mạch đập đang run rẩy.
— Em không phải cảm tử quân. — Chị nói chậm. — Em là người đi tìm người đã mất.
Hai con đường đó khác nhau.
Yến cười nhạt.
— Nhưng đều dẫn tới cái chết.
Thanh Nhã nhìn Yến, ánh mắt vừa đau vừa giận.
— Em nghĩ tôi không sợ sao?
— Em nghĩ tôi đưa em vào mạng lưới này để tiễn em đi chết sao?
Chị lấy từ trong áo ra một mảnh giấy khác, đặt lên bàn.
“Tổ trinh sát độc lập – nhiệm vụ thâm nhập rừng Cà Lý.
Không thuộc đội cảm tử.”
— Tôi đã chuẩn bị đường khác cho em. — Thanh Nhã nói. — Em vẫn vào được rừng.
Vẫn có thể tìm bác em.
Nhưng không phải bằng cách tự ký tên vào quan tài.
Yến nhìn mảnh giấy, tim đập mạnh.
— Vì sao… mợ làm vậy?
Thanh Nhã cúi xuống, trán chạm nhẹ vào trán Yến.
— Vì tôi ích kỷ. — Chị nói rất khẽ. — Tôi không muốn mất em.
Yến nhắm mắt.
Trong khoảnh khắc ấy, mọi lý tưởng, mọi hận thù, mọi giận dữ…
đều lùi lại phía sau.
Chỉ còn một sự thật trần trụi:
Có người đang cố giữ Yến sống.
— Nếu em đi con đường này… — Yến hỏi. — Mợ có bị liên lụy không?
Thanh Nhã mỉm cười, nụ cười rất quen, rất buồn:
— Tôi đã ở trong vòng này từ lâu rồi, Yến.
Thêm em hay bớt em… cũng không làm tôi sạch hơn được.
Yến cầm lấy mảnh giấy.
Bàn tay thôi run.
— Em đi.
Thanh Nhã gật đầu.
— Bình minh mai.
— Em đi cùng tổ trinh sát.
— Và Yến… — Chị dừng lại. — Nếu gặp bác Hiệp…
Yến nhìn thẳng vào mắt chị.
— Em sẽ đưa bác về.
— Hoặc… — Yến siết chặt mảnh giấy. — Em sẽ ở lại cùng bác.
Thanh Nhã không ngăn nữa.
Chị chỉ kéo Yến vào lòng, ôm rất chặt — như thể buông ra là mất.
Ngoài kia, rừng Cà Lý thở dài trong đêm.
Và ở Bắc Kỳ, Nguyễn Quốc Cường bắt đầu những bước đi đầu tiên của một cuộc trả giá.
Rừng Cà Lý lúc rạng sáng mờ như một vết sẹo chưa lành.
Sương phủ dày, che kín lối mòn.
Tổ trinh sát di chuyển từng bước chậm, không ai nói một lời.
Nguyễn Thanh Yến đi cuối hàng, tay siết chặt khẩu súng ngắn được phát vội — nhẹ, lạnh, và xa lạ.
Mỗi bước tiến vào rừng, Yến đều có cảm giác như đang bước sâu hơn vào một giấc mơ xấu đã được báo trước.
Một tiếng huýt gió ngắn vang lên.
Cả tổ lập tức tản ra, áp sát gốc cây.
Người dẫn đường ra hiệu dừng lại.
Phía trước, giữa khoảng rừng thưa, có ánh lửa nhỏ — đủ để sưởi, không đủ để lộ.
Yến nín thở.
Bên ánh lửa, một dáng người quen thuộc hiện ra.
Không cần nhìn rõ mặt, Yến vẫn nhận ra.
Nguyễn Văn Hiệp.
Bác gầy đi nhiều.
Áo sờn, vai trĩu nặng ba lô thuốc nổ.
Nhưng lưng vẫn thẳng, ánh mắt vẫn bình tĩnh như ngày nào.
Yến không kìm được, bước lên nửa bước.
— Bác…
Tiếng gọi bật ra rất khẽ, nhưng trong rừng yên ắng, nó vang lên như một nhát dao.
Nguyễn Văn Hiệp quay phắt lại.
Ánh lửa hắt lên gương mặt ông.
Trong một nhịp thở, sự sững sờ hiện rõ — rồi bị đè xuống bằng kỷ luật thép.
— Yến? — Giọng ông khàn đi. — Sao con lại ở đây?
Yến tiến hẳn ra khỏi bóng cây.
— Con đi tìm bác.
Không ai trong đội cảm tử nói gì.
Họ nhìn Yến — ánh mắt pha lẫn thương hại và tôn trọng.
Ai cũng hiểu: người đứng trước mặt họ không nên có mặt ở đây.
Nguyễn Văn Hiệp kéo Yến ra xa ánh lửa, giọng hạ thấp:
— Con không thuộc về đội này.
— Bác cũng vậy. — Yến đáp. — Bác không nên ở đây.
Nguyễn Văn Hiệp cười rất nhẹ.
— Bác đã ký tên rồi.
— Nhưng chưa nổ súng. — Yến nhìn thẳng vào ông. — Vẫn còn đường khác.
Ông lắc đầu.
— Không còn cho bác.
— Nhưng cho con thì có.
Ông đặt tay lên vai Yến, lực nặng đến mức đau.
— Yến, nghe bác.
Quay về.
— Con quay về…
để làm gì? — Yến hỏi, giọng vỡ ra. — Để chờ tin bác hy sinh không thấy xác lần nữa sao?
Nguyễn Văn Hiệp im lặng.
Một tiếng còi ngắn vang lên từ phía xa — tín hiệu tập kết.
Ông buông vai Yến, ánh mắt trở nên cứng rắn.
— Nhiệm vụ bắt đầu rồi.
Yến nắm chặt tay ông.
— Bác đi… con đi cùng.
— Không. — Ông nói dứt khoát. — Con còn sống là đủ rồi.
Yến lắc đầu.
— Nếu bác không về… thì con cũng không.
Khoảnh khắc ấy, Nguyễn Văn Hiệp nhìn Yến như nhìn chính mình của nhiều năm trước.
Ông hiểu: không ai có thể kéo người kia ra khỏi con đường đã chọn.
— Vậy thì nghe bác lần cuối. — Ông nói. — Con không thuộc đội cảm tử.
Nhưng con có thể giúp họ sống sót thêm vài người.
Ông trao cho Yến một sơ đồ vẽ tay.
— Đường hầm phụ.
Kho đạn thứ hai.
— Khi nổ, con đưa những người còn sống rút theo hướng này.
— Còn bác?
Nguyễn Văn Hiệp siết chặt vai Yến.
— Bác ở lại.
Tiếng còi vang lên lần nữa, gấp gáp hơn.
Nguyễn Văn Hiệp quay đi, không nhìn lại.
— Sống cho ra sống, Yến.
— Đừng chết cho đẹp.
Yến đứng lặng giữa rừng, tay cầm sơ đồ, mắt cay xè nhưng không khóc.
Ở khoảnh khắc đó, Yến hiểu ra:
có những cuộc chia tay…
không dành cho lời từ biệt.
Phía trước, tiếng bước chân dồn dập.
Phía xa, ánh lửa bùng lên.
Và rừng Cà Lý chuẩn bị chứng kiến
một trận nổ không chỉ xé nát kho đạn —
mà còn xé nát số phận của rất nhiều người.
