Bước sang tháng chín, sau trận mưa thu rả rích, cuộc chiến giành suất bảo đảm nghiên cứu* đầy khốc liệt diễn ra mỗi năm một lần giữa các trường đại học thành phố B cuối cùng cũng dần hạ màn.
*保研: Tên đầy đủ là "Đề cử sinh viên xuất sắc vừa tốt nghiệp khoa chính quy theo học thạc sĩ mà không cần thi". Như tên của nó, người được giới thiệu không trải qua các kỳ kiểm tra viết và các thủ tục kiểm tra sơ bộ khác, chỉ sử dụng phiếu đánh giá để kiểm tra và xác định thành tích học tập, phẩm chất toàn diện,... của sinh viên trong phạm vi cho phép.
Tại một giảng đường ở học viện Khoa học Xã hội trường đại học Sư phạm.
Cuối buổi sinh hoạt lớp dành cho cuộc bảo đảm nghiên cứu cuối cùng, giáo viên chủ nhiệm nhấn mạnh một lần nữa: "Vào học kỳ mùa đông này, cho dù những bạn thi lên thạc sĩ, thi công chức hay thực tập, tìm việc làm thì mong các bạn hãy hài lòng với quyết định của mình." Sau đó, chủ nhiệm tuyên bố kết thúc buổi sinh hoạt lớp.
Câu vừa dứt, phòng học vốn im phăng phắc bỗng chốc trở nên náo nhiệt hơn hẳn. Tất cả sinh viên xách ba lô, lần lượt ra khỏi giảng đường, thỉnh thoảng bàn tán về những gì giáo viên chủ nhiệm đã nói nhưng họ không nghe rõ.
Có sinh viên vô thức nhìn về phía hai cô sinh viên đang đi chung với nhau.
"Thư Di." Đường Điền khoác tay Cố Thư Di xuống lầu. Nhớ đến buổi sinh hoạt lớp đánh dấu mọi thứ đã êm xuôi, không thể thay đổi kết quả được nữa, cô ấy sốt ruột quá phải hỏi lại lần nữa cho chắc ăn: "Cậu không đăng ký bảo đảm nghiên cứu thật hả?"
Cuộc chiến bảo đảm nghiên cứu diễn ra hằng năm của trường đều vô cùng khốc liệt. Kể ra thì ai cũng từng là gương mặt xuất sắc với số điểm thi đại học cao ngất ngưởng, nhưng hễ những người này chạm mặt nhau thì vẫn sẽ tranh giành một mất một còn vì suất tuyển thẳng.
Suy cho cùng, không một ai trong lớp họ nắm chắc suất tuyển thẳng hơn Cố Thư Di, người đứng nhất cả về điểm chuyên ngành lẫn điểm đánh giá toàn diện.
Cố Thư Di trả lời mỗi chữ "ừm", sau đó ngẩng đầu nhìn về phía trước. Buổi sinh hoạt lớp này đã kết thúc, cuối cùng tâm trạng thấp thỏm, bồn chồn suốt những ngày qua của cô cũng được xoa địu.
Đường Điền: "Chủ nhiệm lớp có phản ứng gì khi biết cậu không có ý định bảo đảm nghiên cứu thế?"
Cố Thư Di nhớ lại cảnh tượng mình gặp giáo viên chủ nhiệm để ký giấy xác nhận tự nguyện không tham gia bảo đảm nghiên cứu hôm trước: "Có gì đâu."
"Chúng ta có học mấy ngành buộc phải thi lên thạc sĩ, tiến sĩ như y khoa hay khoa học công nghệ đâu."
"Tớ nói với thầy ấy là tớ đã tìm được việc rồi."
Nghe Cố Thư Di nói cô đã tìm được việc, hai mắt Đường Điền ngay lập tức sáng như đèn pha: "Hòa Quang hả?!"
Đường Điền biết "người tình trong mộng" của Cố Thư Di từ đó đến nay, nói đúng hơn là "người tình trong mộng" của tất cả sinh viên tốt nghiệp trường đại học như họ, chính là Hòa Quang.
Đây là một công ty công nghệ khổng lồ có giá trị thị trường lên đến hàng ngàn tỷ đồng, có gần một trăm ngàn nhân viên tại hơn năm mươi quốc gia trên thế giới, còn được gọi là gã khổng lồ.
Với tư cách là gã khổng lồ khoa học công nghệ, tiền lương và đãi ngộ khi làm việc tại công ty Hòa Quang có thể nói là đứng trên tất cả các doanh nghiệp trong nước. Các quý tuyển dụng hằng năm của công ty luôn được ví như cảnh tượng thần tiên đánh nhau, binh đoàn người phàm tranh nhau mẻ đầu chảy máu.
Từ trước đến nay, Đường Điền chưa bao giờ nghĩ rằng bản thân có tư cách vào Hòa Quang. Mỗi năm, Hòa Quang chỉ tuyển một lượng rất ít sinh viên ở trường đại học Sư phạm và tất cả những người may mắn ấy đều là sinh viên tốt nghiệp loại xuất sắc nằm trong top đầu của trường. Song, với tư cách là một trong những sinh viên ưu tú đạt được học bổng Lăng Miễn của trường đại học Sư phạm, Cố Thư Di muốn vào Hòa Quang thì cũng không phải là không thể.
Đường Điền kích động gặng hỏi, nhưng cô ấy thấy hình như Cố Thư Di khựng lại một chút, sau đó cô chậm rãi cụp hàng mi cong dài: "Không phải."
Đường Điền: "Hả?"
Cố Thư Di mím môi.
Giữa thời buổi phải ra sức cạnh tranh, giành giật để có cơ hội phát triển ngày càng khốc liệt hiện nay, khủng hoảng việc làm đã lan đến tận trường đại học hàng đầu cả nước như đại học Sư phạm. Trong thời gian thực tập vào kỳ nghỉ hè năm nhất, lúc đi ngang qua tòa nhà Hòa Quang, cô đã quyết tâm sau này sẽ xin vào Hòa Quang làm việc. Không ngờ, đến khi cô sắp tốt nghiệp, chuẩn bị đi làm thì "ngọn lửa khủng hoảng việc làm" này đã lan đến cô.
Năm nay, Hòa Quang chỉ tuyển người cho một số vị trí kỹ thuật viên có chuyên môn cao, còn lại không tuyển thêm nữa!
Thà họ ồ ạt cắt giảm nhân sự, sau đó nhận nguồn lao động trẻ, giá rẻ như phần lớn doanh nghiệp thì ít ra còn đỡ. Nhưng không, Hòa Quang không cắt giảm nhân sự với quy mô lớn, họ chỉ không! Tuyển! Người! Trong! Năm nay!
Tất cả các vị trí tuyển dụng sinh viên mới tốt nghiệp năm nay đều đã được công bố trên trang web chính thức của Hòa Quang. Tuy nhiên, ngoại trừ một số vị trí kỹ thuật viên có tính chuyên môn cao và không liên quan gì đến ngành Khoa học Xã hội và Nhân văn ra, các hạng mục còn lại đều trống rỗng.
Sạch sẽ đến mức thậm chí họ còn không thèm đưa ra một vài vị trí mang tính tượng trưng để an ủi phần nào lứa sinh viên mới tốt nghiệp nữa.
Đường Điền cũng không hề nghĩ đến việc năm nay Hòa Quang không tuyển người. Nhìn Cố Thư Di - người đã phấn đấu tăng điểm tích lũy học tập, làm phong phú CV bằng các đợt thực tập trong lúc học đại học bằng cả tính mạng để có thể đi từ trường học đến tòa nhà Hòa Quang - đang đi cạnh mình, Đường Điền bàng hoàng mấp máy môi: "Vậy, vậy giờ cậu phải làm sao đây?"
Ánh mắt của Cố Thư Di vô cùng hờ hững, không biết cô đang nghĩ gì: "Được tới đâu hay tới đó."
...
Hai người đến căn tin ăn cơm rồi mới về ký túc xá. Tháng chín là thời điểm sắc trời bắt đầu tối đen từ khi còn rất sớm, mới có sáu giờ hơn thôi mà tòa nhà ký túc xá nữ của trường đại học Sư phạm đã lên đèn rồi.
Đường Điền xách sữa chua và trái cây dùng để ăn khuya mà mình đã mua ở căn tin, vừa đi vừa tán gẫu về drama của người nổi tiếng suốt dọc đường. Cố Thư Di quẹt thẻ mở cửa ký túc xá. Phòng 6203 bật đèn sáng trưng, hình như các bạn cùng phòng đều ở đây.
Điều kiện ký túc xá của trường đại học Sư phạm xem như ổn so với mặt bằng chung các trường đại học ở thành phố B. Mặc dù không có nhà vệ sinh riêng nhưng thiết kế giường ở trên, bàn ở dưới cho phòng bốn người đã là hiếm có tại ngôi trường được xây tại vành đai trong tấc đất tấc vàng này rồi. Đường Điền vốn đang ríu rít như chim sẻ trên hành lang, vừa ngoảnh mặt qua thì phát hiện các bạn cùng phòng đều ở đây, cô ấy ngậm miệng theo phản xạ.
Khác với nhóm bốn người thường được tạo ra dựa trên từng phòng ký túc xá để tham gia mọi hoạt động ở trường đại học, bốn người ở phòng 6203 không thân thiết với nhau lắm. Lúc này, bạn cùng phòng Chu Tư Kỳ đang nghe điện thoại ở ban công, Tào Tiểu Vi nằm trên giường, kéo rèm suốt từ nãy đến giờ nghe thấy tiếng Đường Điền, Cố Thư Di đã về thì kéo rèm giường, chậm rãi thò đầu ra.
"Thư Di." Nhìn Cố Thư Di vào phòng rồi đặt ba lô xuống ghế, Tào Tiểu Vi nhẹ nhàng gọi cô, chờ cô quay đầu lại rồi từ từ bảo: "Cảm ơn cậu."
Cố Thư Di tỏ ra ngơ ngác trước cái đầu đang thò ra ngoài của Tào Tiểu Vi: "Cảm ơn gì?"
Tông giọng nói chuyện của Tào Tiểu Vi luôn nhỏ nhẹ xưa giờ: "Cái đó, cậu bỏ suất bảo đảm nghiên cứu mà đúng không?"
Suất tuyển thẳng sau đại học của hầu hết các chuyên ngành tại đại học Sư phạm sẽ được trao cho ba mươi phần trăm sinh viên có điểm đánh giá toàn diện cao nhất lớp. Nếu có sinh viên top đầu có ý bỏ suất tuyển thẳng thì suất tuyển thẳng sẽ được tính cho người có điểm thấp hơn theo thứ tự. Thứ hạng điểm đánh giá toàn diện của Tào Tiểu Vi luôn nằm trong ba mươi phần trăm của lớp, điểm học tập cũng không tệ nhưng lại thiếu mất một điểm thực hành nên khả năng cô ta được bảo đảm nghiên cứu là hên xui, không có gì chắc chắn. Mà lần này, có người ở thứ hạng cao hơn bỏ suất, thế là theo thứ tự, suất này sẽ được trao cho Tào Tiểu Vi vốn đang chuẩn bị thi.
Đó cũng là lý do tại sao tối nay cô ta không đến thư viện như mọi ngày mà về ký túc xá nằm.
Sau khi hiểu ý của Tào Tiểu Vi, Cố Thư Di mới "à" một tiếng. Cô vừa lấy máy tính ra khỏi túi xách vừa bảo: "Có gì đâu mà cảm ơn."
"Trong lớp có phải mình tôi không bảo đảm nghiên cứu đâu mà."
Cô vừa dứt lời thì Chu Tư Kỳ mới ra ban công kết thúc cuộc gọi, cô ta mở cửa đi vào.
Chu Tư Kỳ cầm điện thoại, nhìn Cố Thư Di và Đường Điền vừa về phòng, sau đó nhìn Tào Tiểu Vi - người vừa về đến phòng đã leo lên giường, kéo rèm, chờ Cố Thư Di về ngủ mới chui ra ngoài.
Chu Tư Kỳ cũng là một trong những người từ bỏ suất tuyển thẳng của lớp lần này.
Tuy nhiên, khác với Cố Thư Di, Chu Tư Kỳ phải đi du học nên mới bỏ suất. Ngay từ học kỳ một là cô ta đã bắt đầu chuẩn bị giấy tờ, thủ tục rồi, người xung quanh ai cũng biết.
Chu Tư Kỳ nhìn qua nhìn về giữa Cố Thư Di và Tào Tiểu Vi. Hình như cô ta nghe được loáng thoáng cuộc đối thoại lúc nãy của hai người, có vẻ Chu Tư Kỳ vừa mỉm cười: "Cố Thư Di, sao cậu bỏ suất bảo đảm nghiên cứu mà không nói trước với Tào Tiểu Vi một tiếng, làm người ta mất công dành cả kỳ nghỉ hè để ôn thi."
Bởi vì không chắc có thể bảo đảm nghiên cứu được hay không, để phòng hờ, Tào Tiểu Vi đã dành trọn kỳ nghỉ hè để cắm mặt học bài trong thư viện trường, không về nhà, ai trong ký túc xá cũng biết chuyện này.
Giường ngủ của Cố Thư Di nằm đối diện nhưng chéo qua với giường của Chu Tư Kỳ. Nghe cô ta nói vậy, cô khựng lại, sau đó tiếp tục dọn dẹp bàn học, trả lời nhưng không quay đầu lại: "Tôi mới quyết định cách đây mấy ngày thôi."
"Trong lớp không chỉ một mình tôi không bảo đảm nghiên cứu, một mình tôi không thể quyết định suất tuyển thẳng được." Cố Thư Di vừa sạc pin điện thoại vừa thản nhiên nói.
Nhưng Chu Tư Kỳ vốn chỉ muốn khịa Cố Thư Di mà thôi. Biết việc mình đổ lỗi cho Cố Thư Di vì đã khiến Tào Tiểu Vi tốn công học hành không thành công, cô ta "xùy" một tiếng, đeo tai nghe, không nói gì thêm nữa.
Điện thoại hiển thị đang sạc pin, Cố Thư Di mở khóa màn hình, thấy có thông báo tin nhắn mới.
Lúc này, Đường Điền ngồi sau lưng Cố Thư Di đang chăm chỉ nhắn tin cho cô bằng điện thoại: [Cậu ta rảnh rỗi sinh nông nổi ấy mà.]
[Kệ đi.]
Cố Thư Di: [Ừm.]
Đường Điền: [CV.pdf]
[Thư Di ới ời, nhờ cậu sửa CV cho tớ với, mắt long lanh.jpg]
Lúc trước, Cố Thư Di đã hứa sẽ sửa CV xin việc cho Đường Điền: [Tớ sẽ cố gắng xong sớm rồi gửi cậu ngay.]
Đường Điền: [Hôn chụt chụt.jpg]
[Ừa, với lại tớ nghĩ cho dù năm nay Hòa Quang có tuyển người hay không cũng không sao, sau này cậu cũng có thể nhảy từ công ty khác sang Hòa Quang mà!]
Cố Thư Di bật cười: [Cảm ơn cậu.]
Kết thúc cuộc trò chuyện với Đường Điền, Cố Thư Di đặt điện thoại xuống. Nhìn màn hình máy tính dán logo Hòa Quang nhỏ của mình, cô bỗng dưng hít một hơi thật sâu, thật sâu.
...
Cô biết chuyện này có thể vẫn chưa kết thúc.
Năm nay Hòa Quang tuyên bố không tuyển dụng, không đồng nghĩa với việc cả công ty lớn thế này lại không chứa nổi một nhân viên mới.
Tuyển dụng công khai chỉ dành cho người bình thường. Ở một thế giới khác, cả binh đoàn ứng viên bình thường phải tranh nhau chen lấn qua cây cầu độc mộc để có cơ hội được nhận vào làm. Trong khi đó, những đứa con ông cháu cha dựa hơi các mối quan hệ nhằm đánh bóng CV của bản thân, đi cửa sau hằng năm lại nhiều không đếm xuể.
Cô thật sự chỉ muốn có một cơ hội mà thôi.
Cố Thư Di nhớ lại nguồn gốc của việc mình quen biết với bà cụ Hà.
Có rất nhiều học bổng dành cho sinh viên học viện Khoa học Xã hội và Nhân văn của trường đại học Sư phạm nhận hằng năm. Trong đó, học bổng có giá trị cao nhất và danh giá nhất có tên là học bổng Lăng Miễn, được tài trợ bởi một cựu sinh viên đã tốt nghiệp học viện Khoa học Xã hội và Nhân văn của trường đại học Sư phạm. Đây là mục tiêu mà các sinh viên tài ba của viện lăm le, cạnh tranh hằng năm từ trước đến nay.
Lúc đó, Cố Thư Di nghĩ mọi cách để quen biết với cựu sinh viên tài trợ cho học bổng Lăng Miễn này vì việc đánh giá học bổng xảy ra vấn đề. Mỗi lớp chỉ có một suất, nhưng lớp họ bị mất học bổng vì phó viện trưởng của học viện đã bí mật bổ sung thêm cho cháu trai hai dự án để làm phong phú thêm hồ sơ xin du học ở trường nước ngoài của anh ta.
Dù gì thì trong trường đại học, thứ như học bổng cũng giống như huy chương vô địch Olympic vậy, không chỉ mang ý nghĩa về tiền bạc mà còn là lời khẳng định xác đáng nhất đối với mỗi một sinh viên.
Cho dù người dưới biết hành vi của phó viện trưởng đi nữa thì cũng đều mắt nhắm mắt mở, nhưng Cố Thư Di thì không muốn bị tước đoạt học bổng bằng cách này. Cô nuốt không trôi cục tức này, gặp giáo viên không được nên nghĩ cách gặp mặt trực tiếp người đã tạo ra học bổng này.
Cựu sinh viên này tên là Hà Ngọc Lăng, tốt nghiệp học viện Khoa học Xã hội và Nhân văn của trường đại học Sư phạm vào thập niên bảy mươi của thế kỷ trước, bắt đầu quyên tiền cho học bổng Lăng Miễn để động viên, khuyến khích các sinh viên xuất sắc về sau từ hai mươi năm trước.
Cố Thư Di phải cố gắng hết sức, kết nối quan hệ với vô số cựu sinh viên đi trước. Cuối cùng cô cũng tìm được bà cụ Hà hiện tại ở một trung tâm hoạt động dành cho cán bộ đã nghỉ hưu. Bà cụ thích chơi bóng bàn, Cố Thư Di tìm mọi cách để làm quen với bà cụ, nhưng cô vừa định nói với bà ấy về chuyện học bổng thì phó viện trưởng học viện đã bị bắt vì tội th*m nh*ng, nhận hối lộ.
Suất nhận học bổng Lăng Miễn cũng được phúc thẩm. Sau khi đánh giá một cách công bằng, Cố Thư Di đã nhận được học bổng này theo lẽ đương nhiên.
Không ngờ chưa kịp mở miệng với bà cụ thì chuyện này đã được giải quyết. Ban đầu Cố Thư Di muốn dừng việc quấy rầy bà cụ trong âm thầm, không ngờ cô lại phát hiện ra rằng, hình như bà cụ Hà có quan hệ sâu xa với công ty trong mơ Hòa Quang mà cô đã thầm mong ngóng bấy lâu nay.
...
Khi biết bà cụ Hà chính là một trong những người sáng lập của Hòa Quang, trong thoáng chốc, Cố Thư Di chẳng biết nên hình dung tâm trạng của mình khi đó như thế nào.
Nhưng cũng đúng thôi, các cựu sinh viên đại học Sư phạm có thể lên đại học vào thời đại ấy đều không phải người bình thường. Bà cụ thường than vãn với cô không có ai chơi bóng bàn với bà ấy, hiếm khi tìm được một cô bé hợp ý, còn chơi được hai ván với bà ấy, bà cụ hỏi tuần tới cô có đi đánh bóng bàn với mình tiếp không.
Nhìn gương mặt rạng ngời của bà cụ Hà, thật ra Cố Thư Di cũng muốn thú thật với bà ấy rằng mấy ngày nay mình cố tình tiếp cận bà ấy vì học bổng do bà ấy đầu tư thôi. Nhưng khi đó, trực giác mách bảo cô rằng biết đâu đây là cơ hội, là cái duyên.
Một người tận dụng mọi thủ đoạn để trèo lên như cô đáng lẽ phải biết nắm bắt mọi cơ hội mới phải!
Thế là vở kịch bạn đánh bóng bàn này đã kéo dài được nửa năm.
Mỗi tuần hai người đều hẹn nhau đánh bóng bàn, càng lúc càng trở nên thân thiết với nhau. Bà cụ chỉ nói rằng mình cũng từng là sinh viên đại học Sư phạm, bây giờ đã về hưu, chồng qua đời từ mười mấy năm trước, con cái đều bận rộn với công việc.
Dẫu có bão táp mưa sa thì cũng không ngăn được Cố Thư Di đi đánh bóng bàn với bà cụ. Cô cẩn thận lấy lòng bà cụ, như thể hai người chỉ là đôi bạn vong niên kết thân với nhau chỉ vì cùng có chung một đam mê đánh bóng bàn. Cho đến một tuần trước, trong lúc đánh bóng bàn, bà cụ cười hỏi: "Thư Di, cháu sắp tốt nghiệp rồi, cháu đã có dự định gì chưa?"
Lần này, lần đầu tiên Cố Thư Di phát hiện ánh mắt của bà cụ khi hướng về mình dường như chứa đựng một sự hiền từ lạ lẫm nào đó.
Trái tim cô bỗng chốc đập bình bịch như trống bỏi.
Cô tiếp cận bà ấy suốt thời gian qua, chính là vì giờ phút này!
Thế giới này không công bằng như vậy đấy, có người chỉ cần tiện tay bố thí một thứ không quan trọng với mình là đã có thể thay đổi cuộc đời của một vài người khác.
Một quả bóng bàn không kịp nhận, rơi xuống đất, độ cao nảy lên cũng càng ngày càng thấp, nhưng không một ai bận tâm tới nó.
Chiều hôm ấy, Cố Thư Di chỉ nhớ rằng cõi lòng bản thân tràn ngập sự chột dạ và bồn chồn chưa từng có. Cô không nghe rõ lời nói của bà cụ Hà, chỉ biết gật đầu lia lịa. Sau đó, trong ánh mắt chứa chan nét cười của bà ấy, cô bộc bạch với bà ấy bằng giọng nói hơi run run rằng sau khi tốt nghiệp mình muốn vào Hòa Quang.
