Nhịp sông Hương vẫn chảy đều đều, âm thanh đàn phách vẫn còn ngân vang trên con thuyền.
Giữa lúc trời đất quay cuồng, từng cuộn nước sông Hương cuốn Vy vào một khoảng không thời gian khác:
_ Con có biết mẹ vì con mà mới cho con đi du học không?
Đó là cơ hội của con cho sau này!
Con phải biết nghĩ cho tương lai của con chứ!
_ Thế đó là "tương lai" của mẹ hay là của con?
Mẹ chỉ biết nghĩ cho mẹ thôi!
Con không bao giờ có ý định đi du học!
Con chỉ muốn ở đây, ở đất nước Việt Nam này thôi!
Trong một khoảng khắc, Vy nhìn thấy hình ảnh mình và mẹ mình cãi nhau hôm đó.
Sau đó là những tiếng vọng chồng chéo lên:"Con cái dạy không bao giờ nghe!...
Con sẽ phải hối hận!"
Rồi một tiếng nấc nghẹn, rất khẽ, như từ phía mẹ.
Mọi thứ chìm trong im lặng...
Sau một lúc, Vy choàng người tỉnh dậy, cơn đau nhói trong tim vẫn còn.
Một tiếng cửa khẽ kêu, sau đó là tiếng kêu reo:"Ông ơi, tiểu thơ đã tỉnh dậy rồi!".
Vy không kịp hiểu chuyện gì, chỉ thấy xung quanh thật khác lạ, cô đang nằm trên chiếc giường của một gian phòng đặt trưng của những căn nhà vườn xứ Huế.
Trong phòng có đủ vật dụng cần thiết cho một tiểu thư, chiếc bàn gương trang điểm với một chiếc gương loan đặt ngay giữa, một chiếc tủ quần áo được khảm xà cừ tinh xảo, cạnh đó là kệ sách được sắp xếp ngăn nắp, giữa gian phòng là một bộ bàn nhỏ, trên bàn để một lọ hoa và một rổ kim chỉ may vá, cả phòng đều được bày trí thêm đèn lồng và nến để tiện thắp sáng.
Có thể thấy đấy là một nhà khá giả.
Một người đàn ông bước vào, theo sau là một người phụ nữ cùng một vài người khác đi theo.
Cả người đàn ông và phụ nữ đều mặc áo dài may bằng lụa, cụ ông thì vấn khăn, cụ bà búi tóc cài trâm rất nền nã.
Cả hai người vội vã lên tiếng:"Ôi con!
Trong người con thấy răng?"
Vy vẫn chưa biết chuyện gì, cô liền bật dậy kêu:"Đây là đâu?
Các người đang đóng phim có phải không?"
Cả hai ông bà đều sững người, bỗng một cô gái lên tiếng:"Chắc tiểu thơ hãy còn mệt, đông người vào quá làm tiểu thơ hoảng sợ..." nói rồi, hai ông bà mới thở dài rồi bước ra.
Cô gái lúc nãy liền hỏi:
_ Thưa tiểu thơ, tiểu thơ cảm thấy trong người thế nào rồi ạ?
_ Cô là ai?
Đây là đâu?
Sao tôi lại ở đây?
_ Tiểu thơ không nhớ em răng?
Em là con Sửu đây mà!
Bây chừ tiểu thơ đang ở phòng của tiểu thơ.
Tiểu thơ không nhớ chi răng?
Nhìn xung quanh, Vy thấy lạ lẫm nhưng cũng cảm thấy quen thuộc, cứ như Vy đã từng đến đây:
_ Đây là...
_ Ni là Trần gia ạ.
_ Trần gia ư?
Vậy tôi là...
_ Tiểu thơ là Trần Thị Tú Uyên, là con gái của ông bà Trần gia ạ!
Lúc này Vy, nói đúng hơn là Tú Uyên, đã mường tượng ra tình hình mình đang gặp phải.
Để chứng minh cho suy nghĩ của mình, cô liền hỏi thẳng:
_ Vậy bây giờ đang là năm nào?
- Tú Uyên cầm tay Sửu hỏi.
_ Dạ bây chừ là năm Nhâm Ngọ ạ.
_ Nhâm Ngọ?
Thế là thế nào?
- Tú Uyên dần hoảng loạn.
_ Dạ bây chừ là năm Tự Đức thứ 35 ạ!
- Sửu vừa run rẩy vừa trả lời
Tú Uyên trầm mình xuống xuống, thật không ngờ bản thân mình lại rơi vào tình cảnh này.
Cô không nghĩ rằng bản thân mình đã xuyên không đến thời vua Tự Đức, mà còn là một năm trước khi biến loạn ập đến.
Lúc này Sửu mới khẽ lên tiếng:
_ Tiểu thơ...
_ Nghe này!
Tôi không phải là tiểu thơ hay là Tú Uyên của cô đâu, tôi tên là Vy, hiện đang sống ở thành phố Hồ Chí Minh mà ngày xưa là thành Gia Định ấy!
_ Tiểu thơ nói cái chi em chả hiểu chi cả?
Tiểu thơ, rốt cuộc trong người tiểu thơ thấy ra răng?
Mà trước giờ nhà ta ở phủ Thừa Thiên mà, răng lại ở trong Gia Định ạ?
Lúc này Tú Uyên không hỏi nữa, cô ra lệnh cho Sửu lấy cho cô nước.
Sửu cũng nghe theo, liền lấy rót cho cô chén trà.
Sửu không yên tâm liền hỏi:
_ Thưa tiểu thơ, tiểu thơ đã thấy đỡ hơn chưa ạ?
_ Tôi đỡ rồi...
_ Hay quá, rứa em đi báo cho ông bà biết nha!
Tú Uyên liền thay y phục mới, Sửu cũng phụ cô chải tóc trang điểm.
Lát sau, Sửu dẫn cô đến gian nhà chính.
Tú Uyên gặp ông bà Trần, nhất thời không biết làm gì, nhớ lại những lần xem phim và nghe truyện audio là gặp cha mẹ phải quỳ chào.
Tú Uyên liền làm theo, nhưng lại... làm sai lễ nghi, Sửu thấy thế ráng nhịn cười song cũng nhắc cô làm thế nào cho đúng.
Cha mẹ Tú Uyên thấy thế cũng lắc đầu, cho miễn lễ, bà Trần thở dài:
_ Xem ra điệu bộ ni của con vẫn chưa được ổn lắm.
_ Con đã khiến cha mẹ lo lắng rồi ạ...
Ông Trần lên tiếng:
_ Thôi không phải lỗi con, con mau ngồi đi - ông quay sang con Sửu - Sửu, mi phải biết chăm sóc tiểu thơ thật kỹ, tiểu thơ mà có làm răng thì nhớ báo lại cho ông bà, hỉ!
_ Dạ con xin vâng lời ạ!
- Sửu liền lui ra sau Tú Uyên
_ Thế vì răng mà con lại...có ý định nhảy xuống hồ thế kia?
- bà Trần lo lắng hỏi con.
_ Dạ?
Chắc là có gì đó hiểu nhầm rồi...
- Uyên sững người, cũng không biết chuyện gì xảy ra nên cô đành nói thêm - Chắc là do con lúc đó cho cá ăn, bị trượt chân té xuống thôi ạ...
_ Thôi lần sau con nhớ cẩn thận...
Ông Trần lúc này cũng lên tiếng:
_ Thôi không sao.
Thật ra cha mạ gọi con ra đây cũng là một chuyện khác.
_ Thưa cha, con xin được nghe ạ.
_ Trần gia và Lê gia vốn là họ hàng gần với nhau, nay Lê gia có cô con gái gả cho ông hoàng cả.
Nên phía họ cũng đã hỏi ý nhà ta về việc đưa con theo để làm người hầu cận.
Ý con thấy răng?
Nói đến đây, trong đầu Uyên nhớ lại về kiến thức lịch sử mà mình từng được học.
Ông hoàng cả ở đây chính là ông hoàng Nguyễn Phúc Ưng Chân, tên thật là Ưng Ái.
Vua Tự Đức vì không có con, nên ông đã nhận nuôi 3 người con là Ưng Chân, Ưng Kỷ và Ưng Đăng, trong đó Ưng Chân là con của Thụy Thái Vương Nguyễn Phúc Hồng Y, còn Ưng Kỷ và Ưng Đăng là con của Kiên Thái Vương Nguyễn Phúc Hồng Cai.
Tú Uyên liền mới nghĩ:"Thật không ngờ, người đầu tiên mà mình gặp lại là vua Dục Đức sau này."
Bà Trần cũng nói theo:
_ Mà nói đến Lê gia, cũng lâu lắm rồi thiếp chưa gặp con bé Xuân bên nớ.
Hồi thiếp đi dự tiệc bên Lê gia, thấy con bé ấy vừa xinh mà vừa khéo ăn nói, thiếp thật sự rất thích!
_ Bây chừ cũng là con bé ấy được gả cho ông hoàng cả - Ông Trần thở dài - thôi thì hy vọng con bé sẽ an ổn, chứ ông hoàng cả thì...không được lòng hoàng thượng lắm...
_ Thiếp cũng mong là rứa - Bà Trần quay sang nói với Tú Uyên - Uyên con, nếu con bằng lòng thì sau này phải biết bầu bạn, bảo vệ con bé Xuân bên nớ, con hỉ!
_ Lời cha mẹ dạy con đã ghi nhớ, con thấy đây cũng là dịp con đi đây đi đó để học hỏi thêm về nếp ăn nếp ở trong cung.
Thật ra, Tú Uyên nghĩ là nếu đã về lại khoảng thời gian này thì cô cũng muốn tranh thủ tìm hiểu về nếp sống người xưa.
Nhưng sau khi biết những điều này thì phải tìm cách trở về thế kỷ 21 ngay trước khi có biến.
Ông bà Trần gật đầu, cho Tú Uyên về phòng, cũng không quên dặn dò mai sẽ mời người dạy nghi lễ trong cung.
Tú Uyên về phòng, liền hỏi Sửu:
_ Sửu này, cô Xuân bên đó là người thế nào vậy?
_ Dạ thưa tiểu thơ, thật ra cô và tiểu thơ Lê đều đã từng gặp qua rồi ạ.
_ Từng gặp qua?
_ Dạ phải, em còn nhớ bữa nớ tiểu thơ còn khen tiểu thơ Lê là người tinh tế, hiểu lễ nghĩa.
Chắc là lâu quá tiểu thơ quên mất rồi, hỉ.
_ Thôi em cứ chải đầu tiếp đi...
Lúc này Sửu cũng giúp Tú Uyên chải đầu xong, sau đó dìu cô lên giường và thổi nến.
Tú Uyên đêm đó cứ suy nghĩ rằng cần phải biết những thứ cần biết trước khi biến loạn ập đến...
Giờ Dần đã điểm, Sửu cùng một vài người hầu khác bước vào, mang theo chậu nước, ống nhổ, khăn lau,...
Sửu lay Tú Uyên dậy, nhưng nàng thì vẫn nằm lì.
Hiện tại, Huế lúc này đang rơi vào tầm giữa tháng 9 nên tiết trời có phần mát mẻ, Uyên dần mở mắt ra:
_ Còn sớm mà Sửu, cho ta ngủ thêm một chút đi...
Sửu hoảng hốt giục:
_ Ối tiểu thơ mau dậy đi!
Không là người dạy lễ nghi sẽ đến đó!
Uyên mới giật mình nhớ ra, liền mới ngồi dậy.
Lúc này đám người hầu quay quanh cô phụ cô rửa mặt, một người hầu liền bưng một khay đặt một miếng vỏ cau tươi đến:
_ Thưa tiểu thơ, vỏ cau tươi đây ạ.
_ Ơ...
Ta phải nhai thứ này à?
_ Dạ thưa tiểu thơ, mỗi sáng đều làm như rứa, để khử mùi hôi trong khoang miệng ạ.
Tú Uyên liền cầm vỏ cau lên cho vào miệng nhai.
Lát sau một khay trà được bưng đến để giúp Uyên nhổ đi.
Sau khi rửa mặt xong, Sửu liền chảy tóc cho Uyên, kiểu tóc Uyên làm hôm nay đặt biệt hơn hôm rồi, đó là kiểu vấn tóc trần, ở trên còn cài thêm một chiếc lược bằng ngà trông rất trang nhã.
Làm tóc và trang điểm xong, mọi người liền phụ Uyên mặc áo, đầu tiên là họ khoác một chiếc áo dài năm thân màu trắng bên ngoài chiếc áo cánh mà Uyên đang mặc, sau đó là chiêc áo dài may bằng lụa vân màu xanh cánh trả.
Một vú già trong nhà liền ra thưa:"Tiểu thơ, người dạy nghi lễ đến rồi ạ!".
Mọi người liền bước ra, người dạy nghi lễ là một nữ quan thuộc Thượng Nghi trong Lục Thượng do Lê gia đích thân mời.
Vị nữ quan này ra sức dạy dỗ cho Tú Uyên cách đi đứng, quỳ lạy hành lễ cho đúng và cách ngủ đúng tư thế.
Trong lúc dạy, nữ quan cũng lưu ý cho Tú Uyên về một số quy định về thứ bậc:
_ Tiểu thơ, trong Đại Nội, ai nấy đều có vị trí riêng.
Từ Hoàng hậu đến các phi tần, rồi đến các cung nữ, ai nấy đều phải tuân theo thứ bậc nghiêm ngặt, cũng như Lục Thượng ni là hệ thống cung nữ với nữ quan, phụ trách trông nom sinh hoạt, phân công công việc cho các cung nữ cấp dưới.
Họ học việc dưới sự quản lý của các bà phi hay nữ quan cấp cao.
Tiểu thơ cũng xem như là người trong cung, cần phải ghi nhớ thứ bậc với phép tắc, để không làm mất lòng các bậc trên, đồng thời giữ gìn danh tiếng cho gia đình mình hỉ.
_ Vậy thưa bà, hiện nay Lục Thượng do ai quản lý?
_ Trước kia, Lục Thượng vốn do bà phi Trung Võ thị quản lý khi bà còn là Hoàng Quý Phi.
Nhưng hiện tại bà phi Trung đã không còn quản lý chung Lục Thượng nữa, bà hiện đang quản lý riêng cho Thượng Nghi.
Nên hiện nay vẫn chưa có phi tần nào quản lý cả Lục Thượng.
Tiếp đó, nữ quan liền phổ biến về thứ bậc phi tần, nữ quan, các ngoại mệnh phụ.
Cũng theo đó, thứ bậc phi tần trong cung đình được chia thành 9 bậc gọi là Cửu Giai.
Hoàng hậu là ngôi vị cao nhất, nhưng ngôi vị này từ sau đời Nguyễn Thế Tổ đã bỏ trống nên hiện nay chức Hoàng Quý Phi là cao nhất.
Sau đó các bậc phi tần lần lượt là Nhất Giai Phi, Nhị Giai Phi, Tam Giai Tần, Tứ Giai Tần, Ngũ Giai Tiệp Dư, Thất Giai Quý Nhân, Bát Giai Mỹ Nhân, và cuối cùng là Cửu Giai Tài Nhân.
Các nữ quan trong Lục Thượng Viện cũng có sự phân cấp, thông qua đó được phân thành 6 bậc là Thủ Đẳng, tức chức Quản Sự, sẽ giám sát và điều hành tất cả mọi việc; Thứ Đẳng, chức Thống Sự, điều phối công việc và giám sát; Trung Đẳng, chức Thừa Sự, thực hiện và hỗ trợ quản lý; Á Đẳng, Tùy Sự, hỗ trợ các bậc trên; Hạ Đẳng, Tòng Sự, đảm bảo sự trôi chảy trong Lục Thượng; Mạt Đẳng, Trưởng Ban, hoàn thành các nhiệm vụ cụ thể được giao.
Tước hiệu ngoại mệnh phụ triều Nguyễn chủ yếu được phong cho mẹ hoặc vợ quan viên, hoặc là những ngoại thích (mẹ của bà hoàng thái hậu).
Thông qua phẩm trật của quan viên mà có những tước hiệu sau: Nhất Phẩm, Phu Nhân; Nhị Phẩm, Đoan Nhân; Tam Phẩm, Thục Nhân; Tứ Phẩm, Cung Nhân; Ngũ Phẩm, Nghi Nhân; Lục Phẩm, An Nhân; Thất Phẩm, Nhu Nhân; Bát Phẩm, Cẩn Nhân; Cửu Phẩm, Nhụ Nhân.
Tú Uyên nghe xong, đôi mắt sáng rực, nghĩ thầm những kiến thức này cần phải ghi lại để nhớ.
Sau một hồi học xong lễ nghi cung đình và các cấp bậc, Tú Uyên nằm dài trên giường, Sửu ở bên đang dọn dẹp.
Tú Uyên hỏi:
_ Sửu này, em thấy đàn bà con gái thời nay thế nào?
_ Thưa tiểu thơ, em ít học nên không biết nói thế nào cho đúng nữa.
_ Không sao, em cứ nói.
_ Em hỉ, từ lúc sanh ra đến bây chừ, em thấy mạ em lúc mô cũng quán xuyến việc trong nhà.
Dù rứa, sau này đi làm người hầu cho cô, em thấy dường như mọi nữ nhân đều phải biết chăm lo việc nội đình.
Nói chi xa, đến cả bà lớn nhà ta cũng rứa luôn hỉ.
_ Cũng đúng, hôm nay ta được học về các cấp bậc, ta thấy rằng phụ nữ thời này rất giỏi ấy chứ.
Việc lớn việc bé trong nhà đều phải quản lý, nếu đổi lại là ta, chắc ta cũng không bằng một góc của em.
_ Làm răng mà tiểu thơ nói như rứa hỉ?
Tiểu thơ là người rất giỏi xem sổ sách mà!
_ Hả?
_ Bà lớn là người đích thân dạy cho tiểu thơ coi sổ sách, dạy tiểu thơ mấy môn nữ công gia chánh, hỉ.
Tiểu thơ nói vậy em không dám nhận đâu!
Nói rồi, Sửu liền đem mớ sổ sách ra trước mặt Uyên:
_ Tiểu thơ xem đi, các thứ ni đều là do tiểu thơ xem đấy!
_ Đây là...
Uyên sững người, chạm tay vào mớ sổ sách trước mặt, bỗng cả người cô có một luồng năng lượng lạ đi qua trong phút chốc.
Khiến cả người cô tê liệt trong một khoảnh khắc rồi vụt mất.
Cô mở sổ sách ra, không hiểu sao đột nhiên cô có thể hiểu được những gì trong sổ sách viết, những dòng chữ Nôm trong thoáng chốc đã không còn là những chữ tượng hình phức tạp, mà là một hệ thống chữ viết đầy đủ giúp người đọc hiểu được tất cả những gì được ghi:
Mồng 26 tháng 4, năm Nhâm Ngọ
• Gạo: 2 thúng - 32 kẽm
• Rau củ các loại: 1 giỏ - 15 kẽm
• Gà: 2 con - 30 kẽm
• Thịt heo: 3 cân - 24 kẽm
• Trà: 1 cân - 18 kẽm
• Trứng vịt: 12 quả - 6 kẽm
Tổng chi: 125 kẽm
Người lĩnh tiền: thị Thảo - lĩnh 150 kẽm
Người kiểm kê: thị Hòa
Số tiền thừa: 25 kẽm đã nộp vào kho
Ghi chú: Giá cả lương thực, rau thịt đều tăng, nguyên do là tình hình Bắc Kỳ đương rối ren khiến hàng hóa khan hiếm, chợ búa biến động, cân nhắc chi tiêu cho những đợt kế tiếp.
Uyên khẽ lắc đầu:"Cũng đúng, sau ngày 25 thực dân Pháp đã đánh chiếm được thành Hà Nội."
Mồng 27 tháng 4 năm Nhâm Ngọ
• Rau củ các loại: 1 giỏ - 16 kẽm
• Cá rô: 10 con - 30 kẽm
• Thịt heo: 2 cân - 35 kẽm
• Đậu phụ: 10 miếng - 5 kẽm
Tổng chi: 86 kẽm
Người lĩnh tiền: thị Lành - lĩnh 120 kẽm
Người kiểm kê: thị Hòa
Số tiền thừa: 34 kẽm đã nộp vào kho
Ghi chú: Cá, thịt đều khó mua, chợ Đông Ba sáng nay đông nghịt người, giá cả còn cao hơn hôm qua.
Uyên vừa lắc đầu vừa thở dài:"Mới một ngày mà đã lên giá thế này..."
Sửu bên cạnh đưa cho Uyên chiếc khăn tay:
_ Chiếc khăn tay ni hôm bữa tiểu thơ làm rơi hôm tiểu thơ té ao.
Em đã giặt lại rồi ạ!
_ Ta cảm ơn em!
