Khác Hồi ức Kinh Đô

[[BOT] Wattpad]

Hồi Ức Kinh Đô
Tác giả: HuyNguyn049335
Thể loại: Cổ đại
Trạng thái: Đang cập nhật
​

---

Giới thiệu truyện:

Góc nhìn của một cung nữ về đêm kinh đô thất thủ



huy​

 

[[BOT] Wattpad]

Hồi Ức Kinh Đô
kinh thành và biển lửa​

Xem nội dung: kinh thành và biển lửa

Câu chuyện chỉ mang tính giải trí, đựơc lấy cảm hứng dựa trên sự kiện có thật vào ngày 5/7/1885.

*****************************

3/7/1885

Cái nắng mùa hè ở mảnh đất miền trung oi bức đến khó chịu, cùng với nó là tiếng ve cứ râm ran làm ai nghe thấy cũng đau đầu.

Bởi vậy, Đức Từ cứ bảo chúng tôi cầm gậy đuổi hết chúng đi cho yên tĩnh.

Giọng mệ hơi khàn khàn mặc chiếc áo ngũ thân tóc búi cao ngồi bệ vệ trên ghế chỉ tay ra những vòm cây rồi bảo

"Các con cầm sào mà xua chúng giúp mệ với, già cả rồi mà cứ nghe chúng tra tấn như thế thì mệ đi sớm mất"

Mỗi lần như thế chúng tôi lại bụm miệng cười rồi lại vâng lời mà làm.

Mệ Từ là một người gọn gàng, mọi việc trong cung Gia Thọ mệ đều cho sắp xếp ngăn nắp, không được qua loa đại khái.

Mọi cung nữ như tôi phải đi lại ăn nói nhẹ nhàng vì mệ đã già rồi, mệ không thích ồn ào.

Nhưng đổi lại mệ rất thương chúng tôi, mệ coi chúng tôi như con cháu mệ.

Mệ rất thích tôi thủ thỉ, tâm sự với mệ về những điều thú vị của làng quê, những cánh đồng bát ngát, những buổi chiều trên sông chèo ghe, mệ luôn muốn có cuộc sống thanh nhàn như thế, mệ nhớ nhung về quê hương của mệ, một nơi rất xa kinh đô về phía nam.

Mong muốn của mệ là được sống lại những ngày đó nhưng sao mà được, mệ cũng đã xế chiều rồi, cũng đã quen cuộc sống trong cung rồi, sống cuộc sống như thế mệ sao chịu được.

Hôm nay không biết có chuyện gì mà quân lính trong cung cứ láo nha láo nháo cả lên, mặt ai cũng nghiêm trọng, đi lại lịch xịch trong cung.

"Mặc kệ chúng!" tôi buột miệng rồi bước về lại Gia Thọ cung.

Hộp thuốc lá của mệ đã hết, mệ bảo tôi đi lấy hộp khác về.

Mệ rất thích hút thuốc lá, tuy nhiên vì sức khỏe nên mệ thi thoảng mới hút.

Mỗi lần mệ hút là cái mùi nồng nồng lại phả ra từ làn khói kèm theo cái mùi khen khét rồi kết thúc bằng mùi hương ngọt thanh tan dần trong không khí.

Về đến trước Gia Thọ cung, tôi lại thấy thêm một toán lính từ trong bước ra.

"Có chuyện gì thế nhỉ?" tôi nghĩ thầm rồi chạy vào trong.

Đức Từ đang ngồi trên phản, nhìn ra phía ngoài sân.

Tôi bước nhanh vào rồi cất tiếng

"Lạy mệ, con về rồi ạ!" rồi tôi bỏ chiếc hộp thuốc lên kệ tủ sau đó nhanh nhảu đến đứng bên mệ bóp tay.

Thuận miệng tôi hỏi

"Mệ, khi nãy họ vào đây làm chi rứa?"

"Mệ cũng không biết, chỉ nghe họ truyền dụ của ngài phụ chánh Tôn Thất Thuyết là trong mấy ngày nữa không ai được xuất cung!" mệ thở dài đáp

Tay tôi bóp nhẹ trên vai mệ, vừa bóp vừa cười nói

"Chắc họ lại bày tiệc chi đấy mệ nhỉ!"

Mệ Từ chỉ cười nhẹ lắc đầu rồi lim dim mắt lại

Chính ngọ, trời nắng oi bức, hơi đất bốc lên làm cho cảnh vật ngoài sân cứ lung linh kì lại.

Mệ đã đi nghỉ từ lâu, hôm nay mệ có vẻ mệt, chắc là vì thời tiết.

Tôi lom khom xếp lại đống đồ trên phản, sau đó tận dụng chút thì giờ nghỉ ngơi.

Bước ra hiên, dựa lưng vào chiếc cột, tôi thả lỏng hai chân xuống bậc hiên, bắt đầu lim dim.

Nhìn ra sân cái ánh nắng chói chang cùng tiếng gió thổi hàng cây xào xạc làm cho tôi thiếp đi lúc nào không biết.

"Ngủ rồi à?" tiếng gọi hỏi làm tôi thức giấc.

Thì ra là Yên, cũng là cung nữ trong cung nhưng nhỏ tuổi hơn tôi.

Con bé khom lưng chống hai tay xuống gối, đưa hai con mắt tròn to nhìn tôi.

"Có chuyện chi à?"

" Đừng ngủ nữa ra đây chơi đi!"

" Thôi, ồn ào là bị phạt đó, với lại lỡ mệ dậy cho gọi thì sao?" tôi vừa nói vừa nhéo vào má con bé.

Yên cười, con bé ngồi xuống cạnh tôi.

Nhìn con bé tôi lại hỏi

"Làm xong hết việc chưa mà lại ra đây phá chị?"

"Xong hết rồi mới dám ra chứ chị, không thì bị đánh chết!"

Tôi không nói gì chỉ nhìn ra sân rồi lại nhìn xuống khoảng sân trước mặt.

Những con kiến đang đi thành hàng còn cõng theo những đốm trắng, chắc có lẽ là chúng chuyển nhà, vậy là sắp có mưa lớn rồi....

Buổi chiều mệ dậy, bước từ trong phòng ra, rồi ngồi vào bàn.

Tôi mở lời

"Mệ uống trà đi ạ!"

Mệ cầm ly trà nhấp một cái rồi đặt xuống bàn nói

" Têm cho ta miếng trầu đi Nhàn!"

Đem hộp trầu ở trên phản lại rồi têm cho mệ.

Mệ bỏ miếng trầu vào miệng nhai nhóp nhép, vừa nhai mệ vừa nói

" Dạo này có chuyện chi không biết mà ngài phụ chánh có vẻ lo âu lắm.

Nghe nói mấy người bên Lang Sa đòi hỏi ông chuyện gì!?"

Tôi cười đáp

"Chuyện của triều đình nên con cũng không rõ mệ ạ!"

Tôi lại ngồi kế bên mệ bóp vai cho mệ.

Còn mệ lại vừa nhai trầu, vừa nheo mắt nhìn ra sân.

"Ta chỉ mong ngài phụ chánh biết cách tiến lui, đừng làm cho tình hình thêm căng thẳng, già néo đứt dây."

Năm giờ chiều, mệ qua phật đường tụng kinh.

Lúc này là lúc chúng tôi chuẩn bị bữa tối cho mệ.

Đồ được đem từ thiện phòng đến được xếp ngăn nắp trên bàn chờ mệ dùng.

Chập choạng tối, tôi với Yên lại hầu cơm cho mệ.

Bữa tối dùng xong thì chúng tôi cùng mệ đi dạo mát.

Đi dọc theo con đường đầy những tán cây đang đung đưa trong gió, chúng tôi tiến dần đến Trường Ninh cung rồi ra đến bờ hồ ngự hà.

Những cơn gió lướt qua đám sen trên hồ làm chúng đung đưa những chiếc búp màu hồng đang ẩn hiện dưới cái ánh sáng chạng vạng trên nền trời màu xanh thẫm .

Mệ nhìn một lượt rồi thở dài nói

"Ta nhớ thời còn trẻ, được đưa vào cung khi mới 14 tuổi, mọi lễ nghi đều chưa học hết nên hay bị trách phạt.

Rồi đến khi ta được là vợ của đức kim thượng, trải qua bao thăng trầm đấu tranh, cuối cùng cũng chỉ là... ta đã chôn cả thanh xuân vào bốn mặt tường thành này!"

Mặt mệ sầu đi rồi lại vui vẻ hẳn lên.

Nụ cười nở trên khuôn mặt đầy những vết nhăn ấy, mệ quay qua tôi và Yên rồi nói

"Trong các cung nữ, ta thích hai con nhất vì các con có cái tính cách của ta lúc trẻ, nhanh nhẹn, hiếu động.

Khi con mới vào cung con cũng chẳng biết phép tắc chi, cứ đi lại phạch phạch rồi bị phạt miết, chả khác gì ta năm xưa!" mệ cười, mắt mệ long lanh hẳn lên, chúng tôi cũng chỉ biết ngượng ngùng cười theo.

Trời đã tối hẳn, chúng tôi cùng mệ trở về lại cung.

Tiếng guốc mộc của mệ nặng nề, chậm rãi gõ đều trên nền điện.

Đỡ mệ ngồi vào bàn, tôi quay sang rót chén nước mời mệ.

Yên lúc này đang loay hoay cùng những người khác đốt trầm đuổi muỗi.

Hương trầm dưới ánh đèn lượn lờ mờ ảo, tỏa mùi thơm dịu khắp nơi trong điện.

Mệ nhấp chép trà lên miệng rồi quay sang tôi bảo

"Ca một bài cho mệ nghe đi Nhàn!"

"Bài chi mệ!?"

"Bài chi cũng được, bài chi mà nó sầu một tí thì hay!" mệ vừa nói vừa cúi mặt, vuốt nhẹ lên chiếc vòng ngọc của mình

"Gái hồng nhan bạc phận,

Em bỏ đôi má đào thơ thẫn...

Dự buồn xuân nghe hỡi buồn

Nhà năm gian thông thấy con cùng mẹ

Chỉ thấy con cùng một mẹ....."

Tôi đưa mệ vào phòng sau đó giao lại công việc cho cung nữ hầu mệ ngủ.

Về khuya, đèn phòng của mệ cũng đã tắt, tôi nhẹ đi ra ngoài sân để tận hưởng cái khí trời mát mẻ.

Đêm nay trời không một gợn mây, sao sáng rực cả bầu trời.

Từng ngọn gió thổi rì rào qua những ngọn cây tạo ra tiếng xào xạc làm cho buổi đêm yên tĩnh càng tĩnh mịch.

Dạo một vòng rồi tôi lại trở về phòng, Yên và mọi người đều đã ngủ say.

Khép dần cánh cửa gỗ như để nhốt những vì sao kia ở ngoài, tôi nhẹ chen vô chỗ nằm của mình.

Đèn trong cung cũng đã tắt dần, mọi người cũng đã dần chìm vào giấc ngủ.....

4/7/1885

Sau bữa trưa, tôi được lệnh mệ Từ đưa hai cung nữ qua ngự thiện phòng lấy ít bánh mứt.

Trên đường đi, tôi bắt gặp Yên, con bé đi về phía tôi, vừa đi mặt có vẻ lo sợ.

"Yên!

Em đi đâu vậy?"

Con bé thấy tôi thì từ từ bước đến.

Tôi lại hỏi

"Sao vậy, có chuyện chi à?

Em lại làm gì để bị phạt đúng không?"

Thấy con bé có vẻ ngại không nói, tôi bảo hai cung nữ kia đi trước rồi một lát sẽ theo sau.

Đợi hai người kia đi hẳn con bé mới mở miệng

" Chị Nhàn nì, hình như sắp đánh nhau đấy chị ạ!"

" Bậy, ai nói e như thế?

" Khi hồi e nghe thấy mấy anh lính nói chuyện, bảo rằng cổng thành đóng rồi, họ còn đặt cả súng trên thành.

Em lo là....

"

Nghĩ cũng phải, mấy hôm nay thấy quân lính cứ đi lại xập xình khắp cung, phải chăng sắp có biến.

Tôi quay sang trấn an con bé

" Không sao đâu, em đừng nghĩ nhiều chắc họ tập trận ấy mà.

Thôi em về cung trước đi, mà nè không được nói với ai chuyện này nữa nhe!"

" Nhưng mà..."

" Nghe lời chị, chuyện này không phải nói ra là tốt đâu, thêm một chuyện chi bằng bớt một chuyện.

Mặt tươi tỉnh lên đừng để mệ Từ thấy!

"

Con bé ngước gương mặt nhỏ nhắn lên, gật nhẹ đầu rồi bước nhanh về phía cung.

Tôi nhanh chóng trở lại công việc của mình.

Về đến cung tôi thấy mệ từ đang ngồi ở trên phản ngóng nhìn về phía sân.

"Lạy mệ con đã về!"

Mệ mặt có vẻ u sầu hỏi tôi

"Sao hôm nay không nghe tiếng ve nữa Nhàn?"

Quả đúng thật, cả sáng nay, tôi chẳng hề nghe một tiếng ve nào cả.

Tôi cười gạt, chọc vui mệ

"Chắc chúng thấy mệ khó chịu nên bỏ đi hết đấy ạ!"

Mệ cười, để lộ hàm răng đen bóng.

Chiều hôm đấy, tôi và Yên đang hầu cơm thì mệ ngừng đũa nhìn tôi hỏi

"Nghe nói cổng thành đóng rồi phải không Nhàn?"

Tôi ngạc nhiên trước câu nói đó.

Tại sao mệ lại hỏi tôi, tại sao mệ lại biết?

Tôi đưa mắt nhìn sang Yên, chắc chắn là con bé nói cho mệ biết.

Yên thấy tôi đang trừng mắt nhìn nó thì lắc đầu.

Vậy không phải con bé...

" Sao không trả lời ta!

"

" Dạ thưa con...."

Mệ đặt chén cơm xuống bàn, thở dài nói

"Ta tuy già, tuy ít đi lại đây đó trong cung, nhưng ta vẫn có thể nghe được chuyện gì họ bàn tán ngoài kia!"

Tôi chỉ đứng yên, không nói gì cả.

Mệ đứng dậy rồi nói

"Ta ăn no rồi, cho người dọn dẹp rồi đi với ta qua cung Càn Thành!"

Bước dọc theo dãy trường lang dài dẫn đến cung Càn Thành, tiếng guốc của mệ gõ đều trên nền gạch.

Đến nơi, mệ không cho chúng tôi vào, chỉ nói chúng tôi chờ ở bên ngoài.

Trời hôm nay không một gợn gió, không khí trầm lắng đến kì lạ.

Chỉ nghe tiếng xì xào vọng ra từ trong điện.

"Mệ Từ gặp hoàng thượng làm chi chị nhỉ?" con bé ngước mặt hỏi tôi

"Chắc là bàn chuyện đang diễn ra ngoài kia đấy mà!"

Một lúc lâu sau mới nghe thấy tiếng guốc của mệ từ trong bước ra.

Chúng tôi tới dìu mệ.

Mệ không nói gì chỉ thở dài một tiếng rồi lắc đầu bước đi.

Đêm nay lạ quá, một hơi thở của gió cũng không có, đến tiếng dế kêu hằng đêm cũng vắng mặt.

Yên tĩnh đến mức có thể nghe rõ tiếng của một chiếc lá rơi.

************

Tôi từ từ mở mắt rồi tỉnh dậy hẳn vì cái âm thanh văng vẳng như sấm rền

"Sấm à?

Trời sắp mưa sao?"

Cổ họng tôi khô khốc, bỗng thấy khát nước cực kì, tôi đứng dậy tiến đến chiếc bàn đang có ấm nước.

Uống xong thì tôi tỉnh hẳn, tôi bắt đầu để ý kĩ cái âm thanh như sấm xa ấy, nó liên tục vang lên, đứt đoạn và gấp rút.

Chưa bao giờ tôi nghe tiếng sấm lạ như thế.

Mở cửa bước ra, trời bắt đầu nổi gió lạnh, mây cũng đang bắt đầu tụ về.

Tôi quay đầu nhìn về phía đông nam thì thấy góc trời đỏ ửng lên, đôi lúc còn nháy sáng.

Hiện tượng này trước giờ tôi chưa từng thấy.

"Quái lạ, cái gì thế nhỉ?"

Tôi quay trở lại phòng lay người của Yên

"Này, dậy, dậy đi.

Ra đây có cái này lạ lắm nè!"

Con bé trở mình mặt nhăn nhó

"Chị Nhàn, còn sớm mà, ngủ đi!"

"Dậy!

Dậy!

Nhanh lên!"

Yên ngồi dậy mặt thẫn thờ

"Chuyện gì vậy chị?"

"Ra đây coi trời kì lắm nè!

Đi, nhanh!" vừa nói tôi vừa lôi con bé đi.

Ra bên ngoài, tôi chỉ tay về phía mảng trời đang sáng rực và nhấp nháy.

"Sấm à?"

Yên thắc mắc

"Không biết nữa.

Nhìn lạ lắm!"

Âm thanh đó ngày càng rõ, nó nghe giống tiếng nổ hơn là tiếng sấm rền.

Vài người trong phòng cũng đã dậy, ai cũng thấy ngạc nhiên và lo sợ với hình ảnh đó.

Tiếng lao xao của những người trong cung đã vang lên ở khắp nơi, tiếng người chạy sầm sập, tiếng thốt lên vì ngạc nhiên, tiếng bàn tán xôn xao,...

Một sự huyên náo nhẹ đang xảy ra.

"Chuyện gì mà các ngươi ở đây ồn ào vậy?" mệ Từ trong điện dần bước ra.

"Lạy mệ!" mọi người đồng thanh

"Chuyện gì vậy Nhàn?"

"Con không biết nữa mệ!"

Vừa dứt câu trả lời thì có tiếng người đập cửa cung liên tục, vẻ như đang gấp lắm.

Tôi cùng vài người nhanh chóng chạy thật nhanh ra cổng.

Cửa vừa mở, trứơc mắt tôi là một thái giám đang thở hồng hộc.

"Có lệnh của ngày phụ chánh Tôn Thất Thuyết, mời mệ Từ dời bứơc nhanh chóng xuất cung ạ!"

Tôi ngạc nhiên

"Ông có nhầm không, đang là nửa đêm sao lại đưa mệ đi, mà đang có chuyện gì ngoài kia thế?"

" Bọn Lang Sa sắp tràn vô thành rồi!

Nhanh mời mệ Từ đi không thôi thì không kịp nữa đâu!

Xe ngựa đang chờ sẵn ở cửa Hòa Bình!

"

Nói rồi ông ta liền chạy đi.

Bên ngoài là khung cảnh náo loạn mà trước giờ trong cung chưa hề có.

Bọn cung nữ tất bật chạy đôn đáo cả lên.

Tôi nhanh chóng chạy trở vào

" Mệ ơi sao lại có chuyện bọn Lang Sa tấn công vào thành ạ!

Phải chăng tin đồn có đánh nhau những hôm gần đây là thật ạ?"

Mệ đứng lặng, ta mệ nắm chặt lại, những nếp nhăn trên mặt xô lại với nhau.

Tôi cất lời

" Mọi người nhanh chóng hầu mệ xuất cung, lệnh của ngài phụ chánh!"

Mệ Từ nhìn tôi, không nói gì, mắt mệ buồn.

Hình như mệ đã biết trước chuyện này, chỉ là mệ không muốn nói ra.

Yên và tôi cùng những cung nữ khác dìu mệ nhanh chóng ra cửa Hòa Bình.

Quả thật rất nhiều xe ngựa đã chờ sẵn ở đấy, không những thế còn có cả quân lính cầm súng, kiếm, ai nấy vẻ mặt nghiêm trọng, lo lắng.

Tôi và Yên đỡ mệ lên xe.

"Chị ơi, e sợ!" con bé mếu máo nhìn tôi.

" Em đừng lo, không sao đâu!"

ôm con bé vào lòng mà tôi cũng như lửa đốt.

Rồi một âm thanh lớn vang lên.

Mọi người hốt hoảng

" Tiếng gì vậy?"

Rồi liên tiếp những âm thanh cứ thế vang lên liên tiếp, chỉ thấy những vệt lửa sáng bay vụt trên bầu trời rơi xuống lóe sáng cùng âm thanh chát chúa đó.

Bỗng có người cưỡi ngựa tiến tới xe của mệ Từ.

Người đó xuống ngựa, cúi khom người chắp tay nói:

" Thần Tôn Thất Thuyết xin hộ giá thái hoàng thái hậu cùng hoàng thượng xuất cung!"

Thì ra là ngài phụ chánh, nhưng bên trong xe mệ Từ không trả lời.

" Mệ Từ không được khỏe ạ?"

Trong xe vẫn im bặt, mệ vẫn không trả lời.

Ngài phụ chánh có vẻ không thuận lòng, liền nhảy lên ngựa rồi đi về phía đầu đoàn xe.

Đoàn xe bắt đầu lăn bánh, Yên ngồi ở phía trong cùng mệ còn tôi ngồi kế người phu xe, xung quanh là binh lính nườm nượp hộ giá.

Ra khỏi hoàng cung, tôi mới chứng kiến được sự hoang tàn của của cuộc chiến này.

Lửa cháy ngùn ngụt khắp nơi, người dân già trẻ lớn bé đua nhau chạy tán loạn, tiếng khóc la khắp tứ phía nghe đến rợn người.

Đạn đại bác từ phía ngoài bức tường thanh cứ liên tiếp nã vào càng góp cho cơn bão lửa thêm kinh hãi.

Bỗng trước mắt tôi thấy một đứa bé đang nằm khóc bên xác mẹ cạnh ngôi nhà đang cháy, tôi hốt hoảng, chuẩn bị định nhảy xuống thì bị người phu xe túm áo lại.

"Sao anh níu tôi lại?" tôi gắt to

"Cô mà nhảy xuống thì sẽ không bắt kịp theo xe đâu, ngồi yên đi".

Tôi vung tay ra

"Kệ tôi buông ra!"

Đúng lúc đó ngôi nhà đổ sập xuống, ngọn lửa cùng gạch đá bao trùng, vùi lấp đứa bé tội nghiệp.

Tôi sững sờ, không thể tin là tôi vừa nhìn thấy gì nữa.

"Cô ngồi yên đó cho tôi!" người phu xe nói bằng gương mặt lạnh băng

"Anh im đi!"

Trong xe mệ Từ đang nhìn ra ngoài cửa sổ, đôi mắt ướt đẫm.

Từ lúc mội chuyện diễn ra đến giờ, mệ không nói một điều gì, chỉ cứ im lặng.

Mặt mệ đầy vẻ bi thương.

Có lẽ mệ khóc vì xót xa khi thấy con dân của mình rơi vào cảnh lầm than thế này.

Yên ngồi cạnh mệ, con bé nắm chặt lấy tay mệ như đang bấu víu để tìm kiếm chút an toàn trong hoàn cảnh đáng sợ này, mặt nó trắng bệch thất thần sợ hãi vì những tiếng la hét kinh hãi ngoài kia.

Xe ngựa vẫn tiếp tục chạy nhanh, quân lính hộ tống hai bên xe vẫn đang chạy theo.

Bỗng từ phía tay phải, một toán lính Pháp kéo đến.

Đoàn xe nhanh chóng tăng tốc, tiếng roi ngựa vút mạnh, chiếc xe lao nhanh hết sức có thể, thùng xe đảo qua lại liên tục.

Tôi cố gắng bám chặt vào thành xe để không bị ngã.

Đám lính Pháp vẫn đuổi theo, chúng giết sạch những ai mà chúng thấy bằng những phát súng như sấm rền, bất kể ai, chỉ cần là người An Nam.

Những người phụ nữ gánh con của mình, những đứa con cõng cha mẹ già, những đứa trẻ ăn mặc phong phanh trên gương mặt đầy sự hoảng hốt đang bỏ chạy.

Chạy để sống, chạy để tìm kiếm chút hi vọng mong manh nào đó giữa sự hỗn loạn này.

Lính hộ tống của chúng tôi bị bỏ lại quá xa, chỉ có kị binh là theo kịp.

Tiếng của từng loạt đạn vang lên hòa vào tiếng la hét của không gian xung quanh.

Trong làn khói mờ, tôi.....tôi thấy...... những người lính....từng người.......từng người một.......đang ngã xuống.

Tiếng roi vẫn liên tục vút lên, tiếng ngựa hí vang, xe chúng tôi chạy qua những con phố đang rực lửa, tiếng la hét hoảng sợ, tiếng chó sủa, tiếng động vật kêu la, qua những gương mặt đáng thương đang hốt hoảng bỏ chạy, bỏ vì mạng sống của chính mình......
​

 

[[BOT] Wattpad]

Hồi Ức Kinh Đô
Nước mắt phượng hoàng​

Xem nội dung: Nước mắt phượng hoàng

Đoàn tùy tùng gồm mười mấy chiếc xe ngựa, kèm theo là mấy trăm tàn quân từ trận chiến đêm qua cứ thế tiến đi trong sự mệt mỏi sau một đêm kinh hoàng.

Tôi không thể tin được sự việc diễn ra trước mắt, cứ ngỡ như một cơn ác mộng vậy.

Mới ngày hôm qua, mọi thứ vẫn còn yên bình, tôi vẫn còn đang vui vẻ với nhịp sống hàng ngày, nhưng hôm nay tâm trí tôi tràn ngập sự hoảng sợ, hoang mang, căm phẫn....

"Dừng lại đi!

Dừng xe lại!"

Tiếng mệ Từ nói vọng ra từ trong xe.

Chiếc xe ngựa ghì chậm dần rồi dừng hẳn.

Tôi vén rèm hỏi mệ

"Có chuyện chi rứa mệ!"

Mặt mệ Từ đờ đẫn hẳn ra, nhìn rất mệt mỏi, mệ nói yếu ớt

"Ta mệt quá, ta chịu không nổi nữa!"

Thì ra là do đường gồ ghề làm xe ngựa chao đảo khiến mệ mệt, cộng thêm phần kinh sợ từ tối hôm qua nên mệ mới ra nông nỗi này.

Tôi dìu mệ bước xuống xe, từng tiếng guốc mộc gõ nặng nề lên bậc thang.

Yên cũng nhanh chóng nhảy theo.

Mệ bước xuống đất nhìn quanh một hồi rồi hỏi tôi

"Chỗ ni là chỗ mô rứa Nhàn, răng hoang vu rứa?"

" con cũng không biết mệ ạ, nhưng cũng xa kinh thành lắm rồi!"

"Giờ là giờ chi rồi con?"

"Dạ con không biết, sáng nay trời bỗng kéo mây về, che kín cả trời nên âm u lắm ạ.

Tôi và Yên dìu mệ vào ngồi nghỉ ở một góc cây rồi mang chút nước cho mệ uống.

Kể cũng tội cho mệ, mệ đã cao tuổi rồi, trước nay lại chỉ ở trong cung, nay lại gặp tình huống này, quả là mệt mỏi trăm phần.

Đoàn xa giá như phát hiện chúng tôi dừng lại nên cũng đã đứng yên.

Ngài phụ chánh liền phi ngựa chạy nhanh đến

"Tại sao lại dừng?" người đó nói to "Bọn Lang Sa có thể đến bất cứ lúc nào!"

Ông ta vẫn ngồi trên ngựa tiến đến sát chúng tôi mà không xuống thỉnh an mệ Từ.

Mệ Từ có vẻ không hài lòng liền lườm mắt "ngài phụ chánh, ta đường đường vẫn là Thái hoàng thái hậu của Đại Nam, vậy mà ngài gặp ta mà không bái lạy, một câu thỉnh an ngài cũng không có, chả lẽ đến quy tắc hành lễ ngài cũng quên rồi sao?"

"Đức Từ, sự việc quốc gia cấp bách, thứ lỗi cho thần, nhưng mời người quay về xe để bắt kịp theo đoàn ạ!"

Mệ Từ thản nhiên tiến tới ngựa của ông ấy rồi nói

"Sự việc cấp bách, là sự việc chi.

Răng mà đến ta cũng không được biết chi cho đến khi mọi việc đã đổ bể.

Ngài là phụ chánh triều đình, là người giúp đỡ hoàng đế.

Nhưng đâu phải lấy lí do hoàng đế còn nhỏ tuổi mà tùy ý quyết định mọi việc được!"

"Đức Từ, mọi việc đều có lý do....."

"Lý do?

Được, nếu nói lý do, trong bốn tháng ngài lập đến ba vị vua khác nhau ( tứ nguyệt tam vương) ngài lộng hành triều chính, ngài gây ra đại họa này.

Ngài nói xem, ngài có xứng với ủy thác của tiên đế không?"

Mệ Từ như muốn trút tất cả căm phẫn từ hôm qua đến nay lên ông ấy.

Tôi nhìn ông , vẻ mặt tỏ rõ sự khó chịu, ông nói gạt đi

"Sao cũng được, nhưng mời ngài lên xe kẻo quân địch đuổi kịp!"

"Ta không đi!" mệ Từ quả quyết

"Mời người lên xe!"

ông ta nói lớn một cách thô bạo

"Nếu không lên thì sao, ông định làm gì tôi nữa!"

Ông ta nghiến răng hét

"Lính!

Đưa thái hoàng thái hậu lên xe!"

Một đám lính chạy đến, tôi hốt hoảng la lên

"Không được vô lễ!"

Yên nhanh chóng chạy ra trước mệ, dang tay nói

" Các ông muốn phạm thượng?"

Mệ Từ tức giận rút cây trâm trên đầu kề vào cổ làm cho mái tóc đã điểm sương trắng xõa ra trên đôi vai mệ.

"Ngươi dám lộng quyền, không coi ai ra chi?

Ta thà chết chứ không cam lòng mà nhìn cảnh này!" mệ gào lên

"Mệ, đừng mà mệ, con lạy mệ!" tôi chạy đến mệ khóc van xin.

Yên hoảng hốt định chạy đến chụp lấy tay mệ

"Không được lại đây!" mặt mệ đỏ lên làm ai cũng hoảng sợ, sợ rằng lỡ có chuyện gì với thái hoàng thái hậu thì không ai có thể gánh hết tội.

Cầm cây trâm nhọn hoắt mệ cứ nhằm vào cổ mình khiến ai cũng lo lắng.

Ông phụ chánh Thuyết thấy tình huống ngày càng rối ren nên nhẹ giọng xuống

"Đức Từ, bây giờ người muốn gì!" rồi ông bước xuống ngựa, chậm rãi tiến đến mệ giọng nhẹ dần.

"Đưa ta về cung!

Ta thà chết trong cung chứ không muốn sống mà phải chạy đi trốn thế này.

Ta muốn trở về để giải quyết cái mớ hỗn độn mà ngươi gây ra!"

"Đức Từ......về cung lúc này rất nguy hiểm, thà người theo chúng tôi,.....!"

Mệ cắt ngang

"Theo các người ư, cháu ta bị các người kéo vào chuyện này giờ đến cả ta ư?

Theo các người mà để mặc cho bọn chúng tàn phá Thế miếu sao, để cho chúng làm nhục chốn cung đình ư?

Rồi các tiên đế sẽ nghĩ về ta như thế nào?

Ta có chết cũng phải về!"

"Đức Từ, người về cung chả khác gì đầu hàng, thế còn mất mặt với tiên đế hơn!"

"Đầu hàng?

Ta không bao giờ đầu hàng, ta có chết cũng chết vì con dân Đại Nam!

"

Mệ Từ buông trâm xuống rồi nói tiếp

" Già néo đứt dây, việc có thể là lúc này để dân chúng khỏi lầm than, chỉ có thể là xoa dịu bọn chúng."

Ông phụ chánh thở dài, trầm ngâm một lúc rồi quay phắt lưng treò lên ngựa rồi nói

"Phiền đức Từ chờ thần một lát!" rồi ông quất ngựa chạy về đoàn xa giá.

Mệ không nói gì chỉ nhìn tôi bằng đôi mắt buồn rầu.

Lúc sau ông quay lại với cùng một người khác rồi nói

"Ngài phụ chánh Tường sẽ hộ giá đức Từ về cung để lo việc giảng hòa, còn thần sẽ đưa nhà hoàng thượng tiếp tục ra Tân Sở!" nói rồi ông quay đi không chào một câu.

Mệ Từ tức giận ném mạnh cây trâm xuống đất rồi nói tôi.

"Đi thôi Nhàn!"......

********************

Xe chúng tôi lại trở về con đường rực lửa mà đêm qua chúng tôi đã đi............ chính xác là đã chạy trong nỗi kinh khiếp.

Lúc này cũng đã là đầu buổi chiều nhưng bầu trời vẫn là một màu đen sẫm, u ám.

Hai bên đường, toàn là những ngôi nhà đã cháy rụi, chỉ còn đống tro tàn,tiếng khóc ai oán, thê lương, tiếng gào thét tuyệt vọng làm tôi lạnh cả sống lưng.

Xác người có ở khắp nơi, quân triều đình, người dân bao gồm cả già trẻ gái trai.

Người thì nằm úp, người thì nằm ngửa, người thì nhắm mắt nhưng cũng có người đến khi chết vẫn còn vẻ hoảng sợ trên mặt, đôi mắt mở to, trợn ngược.

Than ôi tôi không dám nhìn nữa.

Mùi khói, mùi tử thi cứ trộn lẫn làm cho tôi muốn nôn ra, địa ngục là đây sao.

Xe ngựa dừng lại ở trước cửa Hòa Bình, phía sau hoàng cung.

Tôi cùng mệ bước về cung Diên Thọ.

Thật khó có thể tin được những gì tôi đã thấy trước mắt, hoàng cung không còn dáng vẻ uy nghiêm như xưa nữa, nó hoang tàn, đổ vỡ, dọc con đường gạch mà mỗi tối tôi cùng mệ đi dạo giờ chỉ toàn đất đá cùng lá cây.

Cung Diên Thọ dường như không thoát khỏi cơn phong ba này.

Tôi và mệ trở vào cung, trước mặt không gì khác ngoài sự tang hoang.

Những luống hoa do chính tay mệ trồng đã dập nát, cày xới lên.

Thấy chúng tôi trở về đám cung nữ lại ùa ra nức nở khóc.

Dìu mệ vào điện, tôi dường như không nhận ra sự uy nghi của hôm qua nữa, ngỡ như đang ở một nơi khác.

Đám cung nữ thút thít kể lại rằng, sau khi tôi cùng mệ xuất cung, đám lính Pháp tuôn vào đập phá và cướp bóc trắng trợn, chúng vơ vét sạch và lấy đi những gì có giá trị.

Mệ Từ ngồi im, nước mắt mệ chảy đầm đìa, tôi chưa bao giờ thấy mệ khóc nhiều như thế.

Nhìn mệ có vẻ đau đớn lắm nhưng mệ cố kìn lại, nén xuống tận đáy tâm can.

"Đưa ta tới điện Phụng Tiên, ta muốn thắp hương cho các tiên đế!"

Mệ đứng dậy rồi tôi và Yên lại cùng mệ bước đi.

Những bước chân càng lúc càng yếu dần, từ sáng đến giờ, mệ vẫn chưa ăn gì, tôi bắt đầu lo lắng nhiều hơn.

Trong điện giờ đây lộn xộn, những chân đèn hay mân quả, bất kể tự khí gì làm bằng vàng đều bị lấy cắp mất.

Chúng như những con thú đói khát, chúng lấy tất cả những gì có giá trị mà chúng muốn.

Rồi giờ đây, chốn hoàng cung này sẽ ra sao, trước kia nguy nga tráng lệ biết bao chẳng lẽ sau này chỉ còn là những bước tường vô hồn, những cột trụ lạnh lẽo thôi sao?

Mệ Từ run run, tới trước bài vị các tiên đế rồi quỳ xuống khấn

"Các tiên đế trên trời linh thiêng ngó xuống mà coi, dân chúng lầm than triều đình điên đảo, quan thần lộng quyền, rồi mai đây Đại Nam sẽ ra sao đây.

Chả nhẽ, cơ nghiệp thiên thu chỉ kéo dài trăm năm rồi tận sao?" mắt mệ đỏ hoe, rươm rướm rồi từng dòng nước mắt tuôn ra.

Mệ cứ chắp tay mà nói tiếp

"Nhìn con dân Đại Nam lầm than, ruột ta đau như cắt, xưa nay chốn cung đình uy nghiêm không dung tục mà nay để bọn ngoại bang cướp bóc, hà hiếp man rợ chả khác gì bọn sói lang, ta bất lực ngồi nhìn như ngồi trên đống lửa.

Cơ nghiệp trăm năm các tiên đế gây dựng nay đang bị vày xé, thân làm Thái hoàng thái hậu, ta đáng phải tội!" bỗng mệ thở dốc rồi gục xuống, nằm trên nền đất lạnh.

Tôi hốt hoảng chạy đến đỡ mệ dậy, mệ lim dim mắt

"Ta không sao!"

Tôi thừa biết sức khỏe mệ hôm nay tệ thế nào, nhưng bề ngoài mệ vẫn cố tỏ ra vẫn ổn, mệ không thích để người khác nhìn thấy mệ là một người yếu đuối.

Tôi đỡ mệ ngồi trên ghế, trong bình vẫn còn chút nước,tôi rót rồi đưa cho mệ.

Mệ nhấp vài ngụm thì trong có vẻ đỡ hẳn lên.

Ngoài trời bắt đầu mưa, từng hạt mưa lưa thưa rồi dày đặc dần lên, mưa lớn lắm như muốn gột rửa những đau thương, dơ bẩn sau một đêm loạn chiến.

Ngồi trong thế miếu, tôi cùng mệ nhìn những hột nước đang nhỏ giọt xuống từ trên ngói hoàng lưu ly.

Mệ đứng dậy tập tễnh bước ra phía cửa đưa bàn tay trắng trẻo nhưng nhăn nheo vì năm tháng ra làn nước đang rơi đấy

"Mưa đen?" tôi ngạc nhiên vì bàn tay của mệ đang hứng một thứ nước đen đục từ trên mái nhà chảy xuống.

Tôi nhìn ra ngoài sân, cơn mưa như một lớp màn màu đen phủ lên cảnh vật xung quanh, nước mưa toàn một màu đen.

Nước đổ trên mái xuống, nước trên những tán lá trong sân, đều một màu đen.

Mệ từ nói tôi

"Nhàn, Yên này, các con có thấy đời người như những giọt nước mưa không?"

"Là sao vậy mệ?"

"Cũng là nước mưa, cũng rơi cùng lúc nhưng hạt thì lại rơi vào nơi cung đình nguy nga đài các, hạt lại rơi ngoài ruộng nơi đất bùn.

Cũng như con người vậy, người thì sinh ra ở thôn quê, dân gian, người thì sinh ra ở nơi lầu son gác tía.

Con thấy có bất công không!?

Mà có bất công thì sao,không bất công thì sao, dù gì thì chỉ sau một con binh biến, hạt mưa nào cho dù rơi ở ngoài thành hay trong cung cũng đều một màu đen ngòm thế này!" mệ nắm chặt tay dưới cái làn nước màu đen đó

"Mệ đừng nghĩ nhiều, đời người sinh ra ai cũng có sự sắp xếp số phận cho riêng mình, dù là giàu sang hay nghèo khó thì cứ sống tốt là coi như vẹn toàn rồi!"

Mệ cười hiền hậu

"Con bé khéo nói!"

Bỗng có người từ ngoài chạy vào thở hổn hển hành lễ với mệ

"Lạy đức Từ!"

"Có chuyện chi mà ngươi gấp rứa?"

Người đó mặt ướt sũng cung kính nói

"Dạ bẩm đức Từ, ngày phụ chánh Tường bảo rằng hoàng cung bây chừ không còn an toàn với người nữa, nên mời người tạm thời di giá đến Khiêm cung ạ (Khiêm cung/ Khiêm lăng/lăng Tự Đức)"

Mệ từ trầm ngâm

"Thế à?

Thế thì đi!"

"Mệ ạ, đợi tạnh mưa rồi hẵng đi, mệ đang mệt mà ngấm nước mưa thì bệnh mất!"

Mệ cũng gật đầu đồng ý rồi nhìn ra ngoài bầu trời đen kịt kia.

Mưa vẫn như trút nước, như một sự cáu giận của bầu trời, như một lần khóc tức tưởi của ai đó trên chín tầng mây.

Từng dòng nước đục đổ xuống từ mái lưu ly rồi chảy thành dòng trên mặt đất cuốn theo những chiếc lá.

Những chiếc lá đang xoay vòng chới với giữa dòng nước cũng như bao con người đang bất lực, tuyệt vọng ngoài bức tường thành kia.

Mệ cứ đứng đó, tựa vào cửa, mắt mệ nhìn ra xa, rất xa, xa ngoài những bức tường thành kia nơi bây giờ chỉ là một màu xám u ám......

*************

Một tháng trôi qua từ ngày kinh đô thất thủ, mệ Từ vẫn còn rất yếu, một phần cũng vì mệ lo lắng cho các công việc hòa hoãn với chính quyền bảo hộ.

Lo lắng quá, đâm ra thể trạng của mệ ngày càng yếu ớt.

Mấy hôm nay người bên chính quyền bảo hộ sang đây liên tục, thư tín được chuyển đi luân phiên, nghe nói họ đòi mệ phế hoàng đế Hàm Nghi để lập hoàng đế mới.

Nhưng đời nào mệ lại làm như thế, dù gì thì hoàng đế cũng là cháu của mệ mà.

Bởi thế mệ cứ u sầu mãi, tôi cũng chả biết làm gì để giúp mệ mặc dù rất muốn.

Hôm nay thư của bên chính quyền bảo hộ lại đến, mệ lại buồn rầu.

Tôi đến bên mệ thủ thỉ

"Chuyện chi mà buồn rứa mệ!"

"Bên thống tướng de Courcy (thuộc chính quyền bảo hộ) nói rằng nếu không gọi được hoàng đế trở về cung thì phải phế bỏ lập hoàng đế mới, bằng không thì đừng trách bên ấy mạnh tay! haizz!"

Tôi tò mò

"Thế mệ đã gửi thư cho hoàng đế chưa ạ?"

"Rồi chứ, nhưng mà Tôn Thất Thuyết ........

ông ấy.........ông ấy cứ khư khư không cho hoàng đế quay về, biết làm sao đây!?" mệ nheo mắt lại thở dài.

Tôi cũng hiểu cho tâm trạng mệ lúc này, nếu như đồng ý phế đế để đảm bảo an toàn cho nhân dân thì các văn thân sĩ phu sẽ cho là mệ nhu nhược, còn nếu không làm theo lời của chúng, mà vẫn giữ lại hoàng đế thì không biết được chuyện tồi tệ gì có thể xảy ra.

Thật đúng là tiến thoái lưỡng nan.

Cuối cùng ngày ấy cũng đến, bên chính quyền bảo hộ gửi tối hậu thư cho mệ, bắt buộc mệ phải đưa ra ý kiến cuối cùng.....

"Mệ răng rứa, mệ khó chịu chỗ mô à?" tôi lo lắng vì thấy mệ đờ đẫn đi

Mệ nhìn tôi bằng đôi buồn rầu, dường như đôi mắt ấy đã quá mệt mỏi rồi.

"Mệ....... mệ ổn con ạ!"

"Có chuyện chi mà mệ u sầu rứa?"

"Bên ấy gửi tối hậu thư, bắt mệ đưa ra ý kiến cuối cùng, không thì.....!" mệ nhắn nghiền đôi mắt già nua rồi lắc đầu ngao ngán.

Tôi không dám nói gì thêm bởi chính tôi cũng không dám đưa ra quyết định nào lúc này, tôi im lặng lui ra sau.

Đêm đấy mệ không dùng cơm, mệ cứ ngồi ở cái bàn ấy, trước mặt là tờ giấy trắng đang được chuẩn bị để mệ đưa ra kết quả cuối cùng.

Đêm càng về khuya, không gian càng tĩnh mịch,mệ vẫn ngồi cạnh chiếc đèn dầu, bóng mệ đỗ dài trên sàn điện.

Ngoài kia chẳng có gì ngoài tiếng gió rít qua các nhành cây, tiếng từng chiếc lá xào xạc lăn trên mặt đất, tất cả, tất cả làm cho mệ càng thêm đơn chiếc giữ cái màn đêm lạnh lẽo kia.

Sáng hôm sau, tôi thấy một người cầm bức thư của mệ nhanh chóng rời khỏi điện.

Có thể đó chính là quyết định sáng suốt nhất của mệ lúc này để bảo vệ yên ổn cho Đại Nam cũng ngàn vạn bách tính ngoài kia.

Vài hôm sau tôi nghe nói một vị hoàng đế mới sẽ đăng cơ, tiếp nối trên chiếc ghế quyền lực kia.Còn về phần mệ, từ đó trở đi,tôi không còn thấy mệ khóc hay cười vui vẻ như trước nữa, mệ cũng không còn tham dự nhiều vào việc triều chính như trước nữa.

Mệ hàng ngày ăn chay niệm phật, và mong chờ điều gì đó, một điều rất mơ hồ mà đến tôi mệ cũng không nói tới.

********

Năm Thành Thái thứ 13 (1902) mệ yếu dần đi, thái y trong cung gấp rút tìm mọi cách cứu chữa, chúng tôi thì ngày đêm túc trực bên cạnh mệ để hầu hạ.

Tất cả thuốc quý hay hiếm cách mấy cũng được tiến cống nhưng mệ vẫn không khá lên được.

Tôi lấy chiếc khăn ướt lau nhẹ gương mặt của mệ, mệ từ từ mở mắt rồi nói với tôi

"Nhàn à, ngài ấy chuẩn bị đi chưa con?"

"Ai vậy mệ?" tôi ngạc nhiên vì không hiểu mệ đang nói về ai

"Phu quân của ta, ông ấy nói đến đón ta đi mà, ông ấy nói chờ ta rồi cùng đi!" mệ vừa nhìn lên trần nhà vừa nói với giọng yếu ớt.

Tôi hốt hoảng, phu quân mệ chẳng phải là tiên đế sao, thế thì sao mà đón mệ đi được

"Mệ, mệ nói chi rứa, tiên đế mần răng ở đây được!?"

Mệ từ từ quay sang nhìn tôi

" thế à?" rồi mệ lại nhắm mắt thiếp đi.

Đêm đó mệ qua đời, những cung nữ từng hầu hạ mệ kể cả tôi đều không thể ngừng khóc khi thấy mệ người chúng tôi từng sùng kính giờ nằm lặng im sau lớp rèm thưa màu trắng.

Tôi còn nhớ lần cuối cùng mệ nói với tôi rằng mệ đã thấy phu quân mệ đến đón mệ đi, tôi chỉ nghĩ rằng đó chỉ là ảo giác cho đến khi thái y bắt mạch thì mệ đã đi rồi.

Mệ đi trong giấc ngủ, giấc ngủ nhẹ tựa như một chiếc lá rời khỏi cành cây để về với đất mẹ.

Lễ tang được diễn ra long trọng, cả hoàng cung chìm vào màu trắng, một màu trắng lạnh lẽo như màn sương dày đặc đang che đậy một con người vĩ đại nằm xuống, một con phượng hoàng..........

Thái hoàng thái hậu Từ Dụ qua đời ngày 12 tháng 5 năm 1902 ở tuổi 92 được dâng tên thụy là Nghi thiên tán thánh Từ Dụ bác huệ trai túc tuệ đạt thọ đức nhân công chương hoàng hậu . cả cuộc đời bà là con người ngay thẳng đức hạnh, biết yêu dân quý nước và giỏi nuôi dạy con cái.

Bà tại vị như một bà hoàng đức cao vọng trọng nhất trong triều đình Huế trong vòng 55 năm.

Bà để lại cho đời nhiều tiếng thơm, nhân dân cảm mến bà.
​