“Càng tiến hóa, tụi mình càng biết đau.
Nhưng cũng càng biết mộng tưởng.”
-----------------------
Đại dương trải dài không bến.
Tiếng nhạc của hóa thạch vang lên vào Đại Cổ Sinh (Paleozoic).
Biển nở rộ như một khu vườn câm.
Trong làn nước lấp lánh ánh mặt trời cổ đại, tụi mình trôi lững lờ giữa san hô, động vật thân mềm, bọ ba thùy, cá không hàm, cá có xương…
Tất cả như một dàn hợp xướng cổ đại của sự đa dạng
Vào kỷ Cambri, một cuộc bùng nổ sinh học chưa từng thấy làm Trái Đất như bật dậy khỏi cơn mơ dài
Không còn là một thế giới im lặng nữa
Tụi mình vỡ òa, như thể cả sự sống dồn nén hàng tỷ năm nay đột nhiên bật tung ra
Bùng nổ sinh học Cambri nơi sự sống học cách kể chuyện bằng hình dạng
Cơ thể giờ có xương ngoài, có mắt, có xúc tu
Chúng mình thấy Trilobite lăn qua đáy biển như một lời thì thầm cổ xưa
Thấy những con Opabinia có năm mắt nhìn vào quá khứ, hiện tại và tương lai cùng một lúc.
Kỷ Ordovic — tiếng vang đầu tiên của san hô.
Biển càng sâu, sự sống càng bay bổng
Rạn san hô đầu tiên mọc lên như những thành phố thở dưới nước
Cá không hàm thứ gì đó giữa tĩnh lặng và chuyển động lặng lẽ trôi qua, không răng, không tiếng, nhưng là tiếng nói đầu tiên của loài sẽ có xương sống.
Trong khi tụi mình học cách sống lặng lẽ nhưng Trái Đất lại không.
Vào một ngày của 444 triệu năm trước, một cái lạnh kỳ lạ kéo tới.
Mực nước biển rút xuống, oxy giảm.
Tuyệt chủng lớn lần thứ nhất xảy ra: 85% sinh vật biển biến mất, rạn san hô vỡ vụn, một ký ức chưa kịp đặt tên.
Sau sự kiện tuyệt chủng lớn.
Đầu kỷ Silur — những chiếc lá đầu tiên thở dưới trời
Lần đầu tiên, sự sống không cần trôi.
Nó đứng.
Trái Đất lặng lẽ hồi sinh.
Trong những vũng nước cạn dần, cây có mạch đầu tiên mọc lên.
Mỏng manh, xanh yếu, nhưng biết hút nước từ đất và hôn ánh sáng trời.
Động vật cũng lần đầu tiên rời nước, bò lên đất liền.
Chúng không chắc vì sao.
Có thể là bản năng.
Cũng có thể là vì nghe thấy tiếng gọi của thứ gì đó khô cằn nhưng tự do.
Tớ hỏi cậu:
"Nếu ta bước lên đất, liệu ta còn là sinh vật của biển?"
Cậu nắm tay tớ bằng một xúc tu dày:
"Ta là ký ức của biển, đi tìm một tương lai có thể thở bằng lá."
Vào kỷ Devon, biển ngập tràn hình thái lạ lẫm.
Cá có xương giòn giã như tiếng gió.
Cá có vây mềm mại như giấc mơ.
Và rồi… cá có chân.
Tớ thấy những con Tiktaalik bò lên bờ nửa cá, nửa thằn lằn vẫy gọi tương lai bằng những bước đi run rẩy.
Cậu mọc vây và rời biển, tớ ở lại nhìn bóng cậu khuất trong rừng dương xỉ.
Tớ thở dài:
"Có lẽ tình yêu là khi một loài cá dám rời biển vì một ánh sáng không rõ hình."
Nhưng rồi ánh sáng ấy cũng biến mất.
Tuyệt chủng lần 2 đến.
Nồng độ oxy trong đại dương giảm mạnh.
Nhiệt độ thay đổi.
Khí hậu rối loạn.
75% loài ra đi.
Biển trở lại im lặng như một bản nhạc thiếu đi bè bass.
Có lẽ chính cây cối những sinh thể lặng thầm mọc rễ vào lòng đất cũng góp phần đẩy hành tinh vào giấc ngủ lạnh lẽo.
Khi chúng lớn lên, cao hơn, sâu hơn, rễ của chúng cắm xuống lòng đá, chúng âm thầm đẩy nhanh nhịp điệu của phong hóa.
Đá vỡ ra, dinh dưỡng trôi theo dòng nước, cuốn ra biển cả.
Ngoài kia, tảo nở rộ như pháo hoa xanh, nhưng khi chúng lụi tàn, lại mang theo cả oxy, để lại đại dương những vùng chết không còn gì ngoài lặng im.
Và khi những cánh rừng trải rộng như một vòm ký ức phủ trùm hành tinh.
Chúng kéo từng phân tử carbon rời khỏi bầu khí quyển.
Thế giới mờ sương.
Trái đất bắt đầu chìm vào giấc ngủ băng giá.
Lúc ấy, tớ chỉ ước được gặp cậu, đứng cạnh cậu.
Giữa một khu rừng mà chưa ai từng đặt chân.
Giữa những thân cây thở chậm, trầm ngâm như kỷ niệm bị bỏ quên.
Tớ sẽ nắm tay cậu, chỉ lên tán lá rung nhẹ và nói:
“Chúng không cần nói, nhưng cậu có thấy không?
Cây cũng nhớ, cũng chờ.
Giống tớ đợi cậu.”
Tớ chờ, qua kỷ Carbon, khi rừng ngập mặn mọc rậm rạp, tạo nên than đá.
Tớ trốn vào rừng tìm cậu.
Một khu rừng chưa từng thấy cây cao bằng nhà, lá to bằng ô, che kín cả bầu trời.
Khí oxy dâng cao.
Mọi thứ phồng to côn trùng dài cả mét, bò sát khẽ rít qua bùn ẩm.
Tớ lén viết tên cậu lên một chiếc lá dương xỉ khổng lồ.
Rồi kỷ Permi, mọi thứ sụp đổ.
Tớ nghĩ tụi mình sẽ không gặp lại nữa.
Trái Đất chết đến 96% như thể đang xoá đi ký ức của chính mình.
Tớ tìm thấy cậu, bên cạnh miệng núi lửa trực trào.
Cậu nắm tay tớ, có như không mà nói:
"Có quá nhiều loài, nhưng có ít nơi để thuộc về."
Có lẽ cậu cũng biết, thế giới rồi sẽ như nào.
Đã từng có một thời, Mặt trời không còn là sự sống mà là bản án.
Một vụ phun trào núi lửa dữ dội đến mức các hóa chất từ lòng đất bốc lên, xé toạc tầng ozone như một tấm màn mỏng đã mục nát.
Khi lá chắn bị tước bỏ, bức xạ tử thần tràn xuống, xuyên qua đại dương, cánh rừng, sa mạc, và cả những sinh vật bé nhỏ nhất.
Đó là lúc sự sống không còn nơi để trốn.
252 triệu năm trước, Trái Đất đã bước vào khoảnh khắc lặng im nhất trong lịch sử của mình.
Tụi mình không nói gì.
Chỉ ngồi nép bên nhau dưới bầu trời Pangaea,trong ánh sáng đỏ nhòe cuối cùng của thời kỳ ấy.
Chỉ một nhúm nhỏ lặng lẽ sống sót, như những tiếng thở sót lại sau một cơn bão đã quét sạch mọi lời ca.
Và tất cả sự sống ngày nay cậu, tớ, những chiếc lá, vi khuẩn trong đất, tiếng chim buổi sớm, hay ánh sáng từ mắt người đang yêu.
Chúng ta là di sản của một thế giới suýt đã không còn tồn tại.
Nhưng hóa ra tình yêu cũng có thể nằm lại dưới lớp tro bụi mà không tan biến.
Trái Đất lại về một màu trống rỗng.
Nhưng sâu trong lòng đất, DNA vẫn cháy âm ỉ như một câu thần chú chưa kịp đọc hết.
Một giọng thì thầm từ sâu trong lớp đá:
"Kẻ sống sót sẽ kể lại giấc mơ.
Dù chỉ còn một mảnh vỡ."
